De opvolgster van Rutte is nog niet in zicht

Nederlandse Hillary? Neelie Kroes is nu wat oud om minister-president te worden, dus wie dan? In de politieke top van Nederland is het treurig gesteld met de vrouwen.

Maartje Bakker
Minister Edith Schippers van Volksgezondheid. Beeld anp
Minister Edith Schippers van Volksgezondheid.Beeld anp

De Verenigde Staten hebben straks misschien Hillary Clinton. Duitsland heeft Angela Merkel. In Frankrijk hadden ze bijna Ségolène Royal gehad. En Nederland? Kwam nooit verder dan Els Borst en Femke Halsema. De grootste partij die ooit een vrouwelijke lijsttrekker had is D66.

Het is treurig gesteld met de vrouwen in de Nederlandse politieke top. En trouwens ook met de vrouwen in het bedrijfsleven. Daarvoor zijn grofweg twee verklaringen: het is de schuld van de mannen, of het komt door de vrouwen zelf.

Willen en kunnen

Gerdi Verbeet neigt ernaar de mannen aan te wijzen als boosdoeners. Ze houdt zich naar eigen zeggen al vijftig jaar bezig met de emancipatie van vrouwen, was tussendoor eventjes voorzitter van de Tweede Kamer, en komt nu op voor meer topvrouwen.

'Vrouwen willen het, er zijn er genoeg en ze kunnen het ook', meent Verbeet. 'Denk aan Ien Dales, daar heeft iedereen het nog over. Of Neelie Kroes. Maar mannen zijn eerder geneigd hun evenbeeld te zoeken. Een openbare, transparante procedure is in het voordeel van vrouwen. Ik heb me zelf ook gekandideerd voor het voorzitterschap van de Tweede Kamer.'

De Koningin neemt na de Troonrede afscheid van Kamervoorzitter Gerdi Verbeet bij de Ridderzaal op Prinsjesdag 2012. Beeld anp
De Koningin neemt na de Troonrede afscheid van Kamervoorzitter Gerdi Verbeet bij de Ridderzaal op Prinsjesdag 2012.Beeld anp

Rita Verdonk

Dat lijkt inderdaad de manier voor Nederlandse vrouwen om de macht te grijpen. Het had weinig gescheeld of Rita Verdonk was, na een interne verkiezing, de lijsttrekker van de VVD geworden. Voor de laatste lijsttrekkerverkiezing van de PvdA was Nebahat Albayrak kandidaat. Bij het CDA trad Mona Keijzer ineens in de schijnwerpers.

In bedrijven gaat het er doorgaans mistiger aan toe. Vrouwen - en mannen - met ambitie zijn dikwijls afhankelijk van het werk van selectiecommissies. Sandra Lutchman, directeur van de stichting Talent naar de Top: 'Die letten eerder op confidence dan op competence. En in selectieprocedures zijn mannen mannen meestal zelfverzekerder dan vrouwen.'

Rita Verdonk. Beeld anp
Rita Verdonk.Beeld anp

Bedrijven

De bal ligt bij de bedrijven, vindt ook Lutchman, en daarmee bij de mannen die op dit moment de bestuurskamers bevolken. 'Het is keihard weerlegd dat vrouwen niet geschikt zouden zijn voor een topfunctie. Bedrijven doen het beter, ook financieel, als de bestuurders een afspiegeling vormen van de samenleving.'

Maar vrouwen wíllen zo'n topfunctie niet, zou journaliste Marike Stellinga daarop zeggen. Zij ondervroeg voor haar boek De mythe van het glazen plafond vrouwen die de carrièreladder gestaag beklommen, maar op een bepaald punt bleven staan. Waarom? Die vrouwen durven best hoger, volgens Stellinga, maar ze vragen zich af of ze wel willen. Werken moet wel leuk blijven.

Women on Top

Niets van waar, zegt minister Jet Bussemaker. Zij meent bewijs te hebben: een lijst van vrouwen die klaar zijn om de directiekamers te betreden. Een Kamermeerderheid onder leiding van de VVD is daarop tegen, omdat de minister met haar lijst het werk van werving- en selectiebureaus zou overnemen. Maar Bussemaker zet door. Zij ziet in haar lijst van zevenhonderd vrouwen een krachtig argument tegen al die mensen die zeggen dat vrouwen geen zin hebben in een topbaan.

In de politiek is dat trouwens al eens geprobeerd, zo'n lijst als die van Bussemaker. Een aantal geëmancipeerde vrouwen noemde zich Women on Top en presenteerde niet zonder trots een vrouwenkabinet. Dat leverde ook schampere reacties op - Anouchka van Miltenburg of Marleen Barth op Onderwijs, waren die nu zo geschikt?

Neelie Kroes stond in dat kabinet vooraan, als minister-presidente. Die is nu wat oud, met haar 73 jaar. Wie kan premier Rutte dan opvolgen? Bij het CDA is in de verste verten nog geen vrouw in zicht. Namens de PvdA zou minister voor Ontwikkelingssamenwerking Lilianne Ploumen misschien de ambitie hebben. D66'er Kajsa Ollongren kent het Torentje al als topambtenaar, is nu wethouder in Amsterdam, maar zou zomaar plannen kunnen hebben om terug te keren naar Den Haag. Maar op dit moment lijkt toch VVD'er Edith Schippers, de minister van Volksgezondheid, de vrouw met de beste papieren om de Nederlandse Hillary te worden.

Neelie Kroes. Beeld epa
Neelie Kroes.Beeld epa
Meer over