De nieuwe cultuur

DAT KABINET in aanbouw, dat voorspelt weinig goeds voor de cultuur, moeten we vrezen...

In het populaire gedachtegoed van Pim Fortuyn (wekenlang nr 1 op de bestsellerslijst) ben ik het woord nergens tegengekomen, en zijn plaatsvervanger op aarde herhaalt dagelijks dat hij uitsluitend handelt in de geest van zijn Profeet, dus die heeft er ook nooit van gehoord.

Onder leiding van de nieuwe partijleider is coalitiepartner VVD helemaal terug bij de gouden Veronicadagen van Nijpels, Smit-Kroes en de Loek Hermans van vóór hij tijdelijk een beetje paars werd. 'M'n aansteker is ook cultuur', zeiden ze toen hun vriend Rob Out al na.

En altijd als ik het gereformeerde mondje van de beoogde nieuwe premier razendsnel open en dicht zie gaan, moet ik denken aan Busken Huet. Die schreef ooit:

'De geschiedenis kent geen twee neigingen van de menselijke geest die minder punten van aanraking vertonen dan het calvinisme en de kunst.'

Sombere vooruitzichten.

Nou kun je moeilijk volhouden dat het de afgelopen acht jaar in die sector rozengeur en maneschijn zou zijn geweest.

De reusachtige staatssecretaris Nuis leeft in de herinnering voort als de man die binnen de publieke omroep een hangplek voor randgroepjongeren liet inrichten, en verder is er weinig van hem beklijfd. Zijn opvolger maakte onmiddellijk naam met een aantal toespraken die hij vanwege z'n Angelsaksische achtergrond 'states of the union' noemde, maar waar hij na een maand of drie mee ophield omdat hij een economisch standaardwerk moest schrijven. Maar daar zat ook meteen z'n kracht: hij proclameerde de marktconforme cultuur, en dan heb je er als bewindspersoon vanzelf geen omkijken meer naar.

Toevallig voor dik elfduizend euro nog een aandeel genomen in Soldaat van Oranje 2?

Dat is nou jammer.

Het basisidee was van Rick van der Ploeg, of eigenlijk nog meer van zjn collega Willem Vermeend, die een cv-constructie bedacht waarbij particulieren in een film geld konden steken dat ze dankzij een fiscale truc gegarandeerd zouden terugverdienen met een minimum winst van enkele procenten, maar mogelijk oplopend tot meer dan dertig. Altijd prijs, en het scheelde weer een paar miljoen subsidiecenten, dus Zalm was er ook voor.

Dat nu door omstandigheden een stuk of duizend beleggers naar hun Oranjedividend kunnen fluiten is natuurlijk betreurenswaardig, maar ja: je bent marktconform of je bent het niet, en de koers van ABNAmro is gisteren op de beurs ook weer behoorlijk gekelderd. Alle kapitaal, hield mijn boekhoudende oude vader me al voor, is risicodragend, en de spreekwijze zegt weliswaar wie niet waagt wie niet wint, maar als je niks waagt raak je tenminste ook niks kwijt.

Nou hadden Rick & Willem hun list vooralsnog beperkt tot het enigszins vulgaire medium film waarvan de financiering altijd al een beetje heeft gezweemd naar lucht en bedrog (het eindproduct is tenslotte een kwestie van make believe) - maar niemand weet wat ze nog allemaal van plan waren geweest als de Partij van de Arbeid de verkiezingen had gewonnen.

Aan de nieuwe regering zullen hun denkbeelden welbesteed zijn.

Geld voor literatuur? Voor schilders en beeldhouwers? Voor orkesten en toneelgezelschappen? Voor musea en ballet?

Kijk naar de verse gezichten op de meerderheidsbankjes, en je leest het antwoord: altijd liever geld voor bredere wegen, voor extra agenten en voor de Joint Strike Fighter. Natuurlijk mag kunst. En het kabinet overweegt cultuurrenteaftrek voor mensen die, omdat ze zo nodig een boek willen lezen of een mopje muziek willen horen, bereid zijn eigen geld te investeren in een schrijver of in het Concertgebouworkest.

Let op mijn woorden: de liberalisering van de cultuur staat nog pas in de kinderschoenen.

Meer over