Profiel

De nieuwe adviseur van premier Rutte: ‘Orde, structuur, daar gaat Maarten lekker op’

De premier is hetzelfde gebleven, zijn entourage niet. Een onbekende 33-jarige jurist is de nieuwe politiek adviseur van Mark Rutte. Een belangrijke positie. Wie is de nieuwe ‘mini-premier’, Maarten Michon Bello?

Frank Hendrickx
Maarten Michon Bello (r.), de nieuwe p.a. van Rutte, na afloop van het debat over de regeringsverklaring. Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant
Maarten Michon Bello (r.), de nieuwe p.a. van Rutte, na afloop van het debat over de regeringsverklaring.Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Maarten wie? De naam Michon Bello doet zelfs binnen zijn eigen partij niet altijd een belletje rinkelen. Dat zal snel veranderen. De 33-jarige jurist is de nieuwe schaduw van Mark Rutte en daarmee de man die interne brandjes moet blussen, relaties met Kamerleden onderhoudt, telefoontjes van lokale VVD-bestuurders afhandelt, zicht houdt op mogelijk explosieve dossiers en de premier bij een woedeaanval ‘weer uit de gordijnen haalt’, zoals een VVD’er die anoniem wil blijven een van de functie-eisen omschrijft.

Michon Bello neemt het stokje over van Caroliene Hermans, de dochter van VVD-coryfee Loek Hermans die enige bekendheid kreeg toen Rutte wanhopig haar naam riep na een black-out bij een verkiezingsdebat. Hermans verlaat de politiek en gaat in de zorg aan de slag. Daarmee is ze een uitzondering. Haar zus en voorganger, Sophie Hermans, is inmiddels VVD-fractievoorzitter. Een andere tijdelijke politiek assistent van de premier, Peter Valstar, is nu VVD-Kamerlid.

Hoogleraar bestuurskunde Caspar van den Berg noemde het politiek assistentschap – in Haags jargon kortweg p.a. – onlangs in NRC Handelsblad ‘een nieuwe route naar de macht’. Binnen de VVD-fractie is 20 procent van de Kamerleden ooit p.a. geweest. Voor drie van de twintig ministers binnen Rutte IV geldt hetzelfde. Het lijkt de ideale leerschool voor het echte werk. Niet voor niets worden al te dominante politiek assistenten door andere ambtenaren ook weleens licht misprijzend ‘mini-ministers’ genoemd.

Primus inter pares

In dat geval is Maarten Michon Bello de nieuwe ‘mini-premier’, de primus inter pares onder de p.a.’s. De schaduwman van Rutte leidt de vergadering met de andere politieke assistenten van de VVD, overlegt geregeld met de assistenten van de vicepremiers en roept ongeveer een keer per maand de assistenten van alle bewindspersonen bij elkaar. Ook is hij secretaris van het zogenoemde bewindspersonenoverleg, waar Rutte, de partijvoorzitter, alle VVD-bewindspersonen en de fractietop wekelijks de belangrijkste zaken van dat moment doornemen.

Overbodig zijn die overleggen niet. Michon Bello moet in de gaten houden welke dossiers op andere departementen spelen waar de premier mogelijk betrokken bij kan raken. Het vraagt om een nauwkeurig afgestemde antenne: de assistent van de premier moet zich niet overal mee bemoeien, maar mag ook niet verrast worden.

Waarom krijgt Maarten Michon Bello die taak? Anders dan de meeste andere assistenten is de in Amsterdam woonachtige Michon Bello niet opgeklommen binnen de partij. Op internet is er amper iets over hem te vinden. Pas de afgelopen twee jaar kwam de jurist, die studeerde in Nijmegen, überhaupt op de radar van de Haagse binnenwereld.

Ambitieus

‘Ik dacht altijd: die wordt advocaat’, zegt Hugo Prick, die samen met hem in het huis woonde van kroegdispuut De Tempeliers van studentenvereniging Carolus Magnus. ‘In ons dispuut zaten veel diehard juristen. Iedereen ging zo’n beetje op de Amsterdamse Zuidas werken.’

Michon Bello, die werd geboren in Guatemala-Stad als zoon van twee expats, maar zijn jeugd verder doorbracht in het Brabantse Drunen, toonde na verloop van tijd een bredere maatschappelijke interesse. ‘Hij had een bijbaantje bij de gemeente en deed in de zomer vrijwilligerswerk, terwijl iedereen dan op vakantie ging om biertjes te drinken.’

Ruttes p.a. werkte onder meer mee aan een zomerkamp voor gehandicapten dat de Orde van Malta jaarlijks in Libanon organiseert. De Orde is een oude katholieke organisatie die vooral veel adellijken aantrekt, maar Michon Bello – zelf niet van adel – is nooit lid geworden. ‘Hij had daar twee vrienden en op zich past het ook wel bij hem’, aldus Prick. ‘Orde, structuur, daar gaat Maarten lekker op.’

Dat Michon Bello snel carrière maakt in Den Haag verbaast Prick niet. ‘Als ik het van iemand had verwacht, dan van hem. Maarten is ambitieus en een perfectionist, maar niet op een vervelende manier. Voor het dispuut organiseerde hij het jaarlijkse hockeytoernooi; dan zorgde hij ervoor dat dat in één klap van 350 naar 1.500 bezoekers ging. Het lustrum dat hij organiseerde was meteen het grootste ooit. Wat hij neerzet, moet goed zijn, want daar zit zijn sticker op.’

Naar de overheid

Voor zijn omgeving is dan al duidelijk dat Michon Bello’s politieke voorkeur bij de VVD ligt, al wordt hij nooit heel actief binnen de partij. Hij loopt als student stage bij advocatenkantoor Loyens & Loeff, maar kiest uiteindelijk voor een traineeschap bij de Rijksoverheid, een tweejarige opleiding die deelnemers in aanraking brengt met verschillende overheidsinstellingen.

Daarna belandt hij bij het bureau bestuursondersteuning van de secretaris-generaal van Financiën. In die jaren, tussen 2015 en 2018, komt Michon Bello, die de Belastingdienst als speciaal aandachtsgebied krijgt, veel in aanraking met de staatssecretaris van Financiën, Eric Wiebes. ‘We moesten de schakel zijn tussen de bewindspersoon en het apparaat’, zegt Karlo van Dam, die Michon Bello destijds aannam. ‘Dan moet je dus niet alleen de inhoud interessant vinden, maar ook de politieke kant begrijpen. Richting het department moet je kunnen uitleggen wat de bewindspersoon wil en richting de bewindspersoon moet het perspectief van het apparaat duidelijk worden’.

Van Dam: ‘Maarten kon dat heel goed. Je zag ook al snel dat Wiebes veel vertrouwen in hem had. Dat was niet vanzelfsprekend, want Wiebes was een markante bewindspersoon, waar sommige ambtenaren echt aan moesten wennen.’

Volgens Van Dam, zelf inmiddels plaatsvervangend directeur industriebeleid op het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK), speelde de toeslagenaffaire in de jaren van Michon Bello nog niet in de top van het ministerie. ‘Wij richtten ons met onze kleine afdeling heel erg op zaken die speelden in de politiek en media, in die jaren was dat vooral de afvloeiingsregeling bij de Belastingdienst.’

In 2018 stapt Michon Bello binnen Financiën over naar de afdeling Staatsdeelnemingen, die zich bemoeit met alle bedrijven waarin de overheid aandelen heeft, van KLM tot de Rotterdamse Haven. Op de achtergrond speelde daarbij mee dat de jurist niet zeker is over zijn toekomst. ‘Voor hem bleef een overstap naar het bedrijfsleven ook altijd een optie’, zegt Van Dam. ‘Daarom is hij ook naar staatsdeelnemingen gegaan.’

In de VVD-wereld

Het is Wiebes, dan minister van Economische Zaken, die hem eind 2019 binnenhaalt als politiek assistent. Een ambtenaar (die vanwege zijn functie anoniem wil blijven) zegt dat de VVD’er op zoek was naar iemand die complexe dossiers als het Klimaatakkoord en de gaswinning in Groningen snel kon doorgronden. De analytisch sterke Michon Bello is daar volgens Wiebes toe in staat.

Niet al zijn collega’s binnen de ambtelijke wereld snappen de keuze van Michon Bello om tijdelijk als politiek verlengstuk van Wiebes te gaan dienen. De overstap naar ‘de politieke kant’ hoeft niet per se bevorderlijk te zijn voor een carrière binnen het ambtelijk apparaat. De verhouding met ‘gewone ambtenaren’ kan al snel onder druk komen te staan, ook omdat een politiek assistent regelmatig namens een bewindspersoon ongemakkelijke boodschappen moet overbrengen.

Door zijn overstap komt Michon Bello voor het eerst in de Haagse VVD-wereld terecht. Hij past zich snel aan. VVD’ers die liever niet publiekelijk praten over de assistent van de premier omschrijven hem als rustig, sociaal en slim.

Het politiek assistentschap blijkt Michon Bello goed te bevallen. Na negen maanden gaat hij weer weg bij Wiebes, maar kort daarna wordt hij adviseur van Bas van ’t Wout, een ex-politiek assistent van Rutte die in 2020 aantreedt als staatssecretaris van Sociale Zaken en later doorschuift naar het ministerie van Economische Zaken. Als Van ’t Wout tijdens de coronacrisis een burnout krijgt, wordt Michon Bello de p.a. van diens opvolger, Stef Blok.

Stoomcursus

De zij-instromer bij de VVD krijgt zo in een dikke twee jaar tijd een stoomcursus. Niet alleen werkt hij voor drie zeer verschillende bewindspersonen, ook verwerft Michon Bello inzicht in een aantal voor premier Mark Rutte belangrijke dossiers. Zo is hij via zijn werkzaamheden bij EZK betrokken geweest bij de klimaatplannen, het coronabeleid én de gaswinning in Groningen – over de laatste twee onderwerpen staan parlementaire enquêtes op het programma.

De komende jaren zal Michon Bello in de schaduw van de premier verkeren. Is hij daarmee op weg naar een politieke carrière, zoals voorganger Sophie Hermans? Vrienden en bekenden zien Michon Bello ooit wel minister worden, al zeggen ze ook allemaal dat hij niet graag op de voorgrond staat. Dat de jurist ooit toch kiest voor een loopbaan in het bedrijfsleven sluit ook niemand uit.

Aan dit verhaal wilde Michon Bello niet meewerken. De nieuwe p.a. stuurt wel suggesties voor gesprekspartners door als hij merkt dat de Volkskrant aan het rondbellen is. Studievriend Hugo Prick is zo in dit artikel terechtgekomen.