De mysterieuze trompetklank van Arve Henriksen

Gijsbert Kamer

Wat een prachtige documentaire gisteren in Het Uur van de Wolf over de Russische dichter Boris Ryzhy (1974-2001). Er is al veel over geschreven, zeker nu de film ook op het afgelopen IDFA is bekroond, maar ik stel voor dat de film snel herhaald wordt, al was het maar omdat ik er iets te laat in viel. Ik had eerst met een stijgend afgrijzen naar Rita Verdonk gekeken, die zoals altijd wanneer er weer ellende in haar 'beweging' is, haar verhaal mocht doen bij Pauw & Witteman. (Laat dat mens toch eens gewoon thuis, jongens).

Van Boris Ryzhy wist ik niks, ook dat De Kift gedichten van hem heeft 'gebruikt' was me tot op heden ontgaan, maar daar ga ik snel verandering in brengen. De beelden waren van een ongekende zeggingskracht, en ik begrijp wel waarom die wijk in de stad aan de rand van Siberië Staalschrootbuurt heet.

Wat een troosteloze boel daar, en toch zat er blijkbaar poëzie in. Kijken, zou ik zeggen, doe ik ook nog een keer. En ook luisteren want de soundtrack (hoorde ik niet een keer Beirut voorbijkomen?) is ook zeer goed getroffen.

Nog even nagenietend ben ik op Net 2 blijven hangen voor de herhaling van een docu over Keith Jarrett. Ik houd niet zo van zijn virtuose geweld, maar wat hij over improviseren had te vertellen, en vooral ook wat zijn vaste ritmesectie Gary Peacock en Jack DeJohnette hierover beweerden vond ik wel aardig, ook omdat het meteen met beelden bewezen werd.

Geestig waren ook die opnamen van Jarrett's kortstondige verblijf (in 1970?) in de band van Miles Davis. Hij moest van de oude meester elektrische piano en orgel spelen. Dat zag hij als een soort speelkwartier, niet als het serieuze werk, en dat hield hij dus ook niet lang vol.

Dat serieuze werk van Jarrett, daar heb ik dus niet veel mee. Zijn Köln Concert heb ik talloze malen verkocht, en uit nieuwsgierigheid ook wel eens opgezet. Het was een van de weinige jazztitels die een popspeciaalzaak standaard in huis had. Maar het boeide me niet.

Eigenlijk heb ik ook niks met dat label waar die plaat op verscheen ECM. Het is me wat te kitscherig en los van een paar platen van Nils Petter Molvaer, iets van Arvo Pärt en die ene David Byrne, is mijn collectie zo goed als ECM-vrij.

Tuurlijk, dat zal mijn eigen kortzichtigheid wel zijn en ik sluit niet uit dat ik over een paar jaar hier beweer dat ECM een prachtlabel is. Zeker niet nu ik gegrepen ben door het trompetspel van Arve Henriksen.

Ik had nooit van hem gehoord, en die plaat Cartography niet leren kennen als ik er niet op gewezen werd door een enthousiaste verkoper in een platenzaak. Het bewijst maar weer eens hoe belangrijk het werk van winkelpersoneel nog altijd is. Ik had nog geen recensie van de plaat gezien, of ik heb er overheen gekeken, want ECM-besprekingen trekken nu eenmaal mijn aandacht niet.

Ook de naam David Sylvian in de begeleidingsband hielp niet. Je hoort zijn stem immers alleen praten, en dat maar in twee nummers.

Nee, gewoon de opmerking: 'dit ga jij heel mooi vinden als je ook graag naar Eno en Jon Hassell luistert' volstond.

En dat bleek waar. Ik moest er wel even aan wennen. De klank van Henriksen, was bij vlagen net zo misthoorn-achtig als die van Hassell maar ik vond de begeleiding wat slapjes. Gaandeweg het album zakt de trompet steeds meer weg in een bedding van ektronica en samples, veroorzaakt door Jan Bang, en dan wordt het steeds spannender en mysterieuzer.

Melodielijnen die opkomen, wegsterven en trompetgeschal waarvan soms alleen een echo overblijft, er duikt zelfs even een koor op. Ieder geluidje heeft een functie, de composities worden abstracter, donkerder en dreigender.

Het hielp wellicht dat ik de plaat diverse malen met koorts heb beluisterd, maar ook bij die gesteldheid hoort een soundtrack. Ik ga me in ieder geval wat meer verdiepen in deze Henriksen. Toen ik mijn enthousiasme in dezelfde winkel van de week probeerde te delen met een klant die ik nog kende uit mijn eigen verkoperstijd was ik al te laat. 'Natuurlijk heb ik die plaat al, ik heb 'm zelfs onlangs zien spelen in Londen, samen met Hassell en Molvaer op een festival.'

Komt ie nou mee. Mogen wij in Nederland dan misschien ook nog eens genieten van een liveshow van Henriksen?

Meer over