De Mont Ventoux bezwijkt onder zijn eigen mythe

Kan de Ventoux zijn eigen mythe nog wel torsen? Wie in het nabijgelegen Bédoin rondhangt, ziet het onheil naderen: colonnes amateurfietsers die zich als berggeiten gedragen. Vandaag is het extra druk, want de Tour finisht er - alleen niet op de top.

Amateurfietsers stoempen naar de top van de Mont Ventoux. De straffe wind maakte de klim woensdag tot een nog zwaardere beproeving. Helaas voor de mensen in de campers zal de Tourkaravaan hier vandaag niet langskomen. Beeld Klaas Jan van der Weij
Amateurfietsers stoempen naar de top van de Mont Ventoux. De straffe wind maakte de klim woensdag tot een nog zwaardere beproeving. Helaas voor de mensen in de campers zal de Tourkaravaan hier vandaag niet langskomen.Beeld Klaas Jan van der Weij

Beetje gek misschien, vertellen Jan en Lucie IJzermans op het terras van Le Portail de l'Olivier, maar elke morgen praten ze eventjes met de Mont Ventoux. Als de top, zoals vandaag, in een wolkenband ligt, zegt Jan: 'Zo, heb je je hoedje weer op?' En als het regent, vraagt hij: 'Waarom ben je zo boos vandaag?'

Wat zou de Mont Ventoux zelf zeggen, als-ie al die fietstoeristen die hem dagelijks beklimmen, mocht toespreken? Jan: 'Ik denk dat-ie zal zeggen: jongens, wordt het niet een beetje te veel allemaal?' Het is precies wat een deel van de bevolking van Bédoin zich ook afvraagt. Ze vrezen dat de Mont Ventoux bezwijkt onder zijn eigen mythe.

Is die vrees terecht? Vanuit zijn kantoor in het gemeentehuis van Bédoin kijkt burgemeester Luc Reynard uit over al die fietsende recreanten die zich op een pleintje met een fontein verzamelen voor hun tocht over de mythische berg. 130 duizend fietsers per jaar beklimmen de Mont Ventoux, vertelt hij. Dat aantal is gemeten met een camera die bij Chalet Reynard staat, een uitspanning op zes kilometer van de top.

Al die 130 duizend recreanten spekken de kas van de lokale ondernemers. Maar het heeft ook schaduwkanten. Al die fietsers zorgen voor levensgevaarlijke verkeersituaties, ze overbelastten de hulpdiensten en bevuilen de berg met het afval dat ze achterlaten.

Je hoeft maar een half uurtje op het terras van Le Portail de l'Olivier te zitten, om te begrijpen wat een deel van de inwoners van Bédoin bedoelen als ze zeggen dat er een halt moet worden toegeroepen aan die ongebreidelde stroom van fietsers. Op het pleintje staan overal kriskras fietsen geparkeerd. Voor vertrek stellen de renners zich naast elkaar op, op de weg. Maar auto's willen er ook langs.

En dan is het vandaag nog eens extra druk, omdat morgen de Tour de France passeert. Er zou voor vandaag een alcoholverbod zijn afgekondigd in het dorp, maar zo'n vaart zal dat volgens het echtpaar IJzermans niet lopen. 'Er mogen geen flessen en glazen drank mee de berg op. Maar doe je de wijn in een grote bidon, dan doet niemand daar moeilijk over.'

Jan en Lucie IJzermans hebben sinds 2006 een tweede huis in Bédoin. Langzaam hebben ze het dorp zien veranderen. Waren het eerst nog vooral getrainde fietsers die de Ventoux beklommen, in de loop der jaren kwamen daar rijders op e-bikes, eenwielers, squads en van historische voertuigen bij.

null Beeld anp
Beeld anp

De boeken

De laatste jaren is er bovendien een wildgroei aan wedstrijden en goededoelenacties ontstaan rond de Ventoux. Neem alleen al deze zomer. Een greep uit de agenda zoals die dekaleberg.nl staat: op 16 juli: Defi Vertical, de Ventoux beklimmen via skipistes. Op 27 juli: een fietstocht voor HME-MO-patiënten (skeletaandoening). Op 8 augustus: 1 wiel, 1 doel; met een eenwieler de Ventoux op om Stichting Opkikker te sponsoren. En op 20 augustus: Grootverzet tegen kanker.

'Wat mij opvalt', zegt IJzermans, 'is dat het vroeger altijd over de Alpe d'Huez ging. Nu wil iedereen de Mont Ventoux op.' De belangrijkste reden ligt volgens hem in de verschijning van de boeken De Kale Berg van Lex Reurings en Willem Janssen Steenberg en Ventoux van Bert Wagendorp, dat vorig jaar werd verfilmd.

Sindsdien is het drukker en drukker geworden in Bédoin. Pal tegenover de startlijn ligt fietsverhuurbedrijf La Route du Ventoux. Jean Bouchard werkt er sinds 2006 en volgens hem is het aantal verhuurde racefietsen sindsdien vertienvoudigd. Hij wijst op het bijna lege magazijn. Van de 200 fietsen zijn er vandaag nog twee over.

Probleem is, zegt hij, dat niet iedereen even goed getraind is om de berg op te fietsen. Steeds vaker krijgen mensen een hartaanval tijdens de beklimming. Bij Chalet Reynard hangen tegenwoordig defibrillators. Jan Lemmens van café Le Portail de l'Olivier hoort elke dag wel de ambulance voorbijkomen. Hulpdiensten hebben vorig jaar 350 keer moeten uitrukken.

Jan IJzermans weet wel hoe dat komt. 'Pa gaat de Ventoux beklimmen, ma rijdt erachteraan met de auto. Die blijft er gerust een paar kilometer lang vlak achter rijden. Of keert halverwege, terwijl van de top fietsers met 70 kilometer komen aanflitsen.'

Om de druk op de lokale hulpdiensten te verminderen, deelt de gemeente flyers uit om fietsers te waarschuwen: zorg dat je goed getraind begint en kleed je warm aan, want het kan koud zijn op de top.

null Beeld
Beeld

Bonjour

Café-eigenaar Lemmens eet er goed van, van al die toeristen, dus hem zul je niet horen klagen. Nee, zijn ergernis zit hem in iets anders: het gebrek aan respect dat de fietsers betrachten. 'Hier in Frankrijk is de cultuur dat je iedereen even begroet met bonjour. Maar ze ploffen gewoon neer en willen zo snel mogelijk een drankje hebben, want ze hebben dorst.' Volgens hem heeft een goed lopend restaurant in Bédion om die reden al zijn deuren gesloten.

En dan is er nog al het afval dat de fietsers achterlaten. Jan IJzermans, die zelf talloze keren de berg beklom, ziet geregeld hoe fietsers hun gelletjes niet terugdoen in hun shirt, maar op het asfalt of in de berm gooien. Op de top sprak hij een keer een renner aan die doodleuk een bananenschil naar beneden gooide. 'Dat verteerde toch wel weer', zei hij. Ik antwoordde: 'Als iedereen dat nou doet, weet je hoe lang het dan duurt voordat dat allemaal verteerd is?'

Jaarlijks trommelt de gemeente 450 vrijwilligers op om de Ventoux weer schoon te maken.

Een oplossing om het ongebreidelde fietstoerisme rond de Ventoux een halt toe te roepen is er bijna niet. De berg werd in 1250 door seigneur Barral des Baux geschonken aan 'de inwoners van Bédoin en hun huidige en aanstaande kinderen'. Die zijn verdeeld. Behalve voor overlast zorgen al die fietsers ook voor inkomsten.

Is Quintana op weg naar Tourzege?

Chris Froome mag wel blij zijn dat hij vandaag niet de hele Ventoux op hoeft, meent Bart Jungmann, Zo kan hij energie sparen voor de confrontatie met zijn grootste tegenstrever, Nairo Quintana, in de Alpen.

'Groot genoeg'

Er gaan stemmen op om van de Ventoux een Parc Naturel Régional te maken, zoals met de Puy de Dôme in de Auvergne is gebeurd. Die is nog maar een paar dagen per jaar toegankelijk voor publiek. Als dat met de Ventoux ook zou gebeuren, verdwijnen de tradities, vreest IJzermans. 'Lokale bewoners jagen op de Ventoux op wild, plukken er champignons en het hakken er hout voor de openhaard.' Van de 39 gemeenten die de Mont Ventoux beheren zijn 22 voor een Parc Naturel, 17 tegen.

Dreigt met de Ventoux nu hetzelfde te gebeuren als wat er op kleinere schaal in Zuid-Limburg aan de hand is, waar bewoners kotsbeu zijn van al die fietstoeristen?

'Ik ben er niet uit', zegt café-eigenaar Lemmens. 'De Ventoux hoort bij het dorp, zoals de toeristen er ook bij horen. Het is zoals het is.'

Jan IJzermans denkt dat het zo'n vaart niet zal lopen. 'De berg is groot genoeg voor iedereen.'

Burgemeester Reynard staat op in zijn kantoor. De volgende afspraak staat alweer te wachten. Of de Ventoux bezwijkt onder zijn eigen mythe? 'De zorgen zijn groot', geeft hij toe. 'Maar in Parijs is het ook druk. Hoor je daar weleens iemand over klagen?'

null Beeld anp
Beeld anp

'Dit was mijn vierde keer'

Pierre Gosselin
61 jaar
Vire (Normandië/Frankrijk)

'Dit is de vierde keer dat ik de Mont Ventoux heb beklommen. Je moet hem gedaan hebben als wielrenner, vind ik, vanwege alle mythische verhalen. Het was zwaar, heel zwaar vooral vanwege de wind. Dat is het mooie aan de berg: beneden kan het prachtig weer zijn, maar bovenop weet je nooit wat je aantreft. Dat maakt de Ventoux onberekenbaar. Het zwaarste vind ik het eerste gedeelte door het bos. Dan zie je de top niet liggen. Maar dan opeens verschijnt het maanlandschap. Vanaf dat moment is het puur genieten.'

'De berg van Tommy Simpson'

Kate Newton
29 jaar
Reading (Engeland)

'Mijn vriend wilde hem op, ik moest mee. Van hem ken ik de verhalen over Tommy Simpson die vlak voor de top stierf. Alleen dat al maakt de Ventoux tot een iconische berg. Wat ik ook bijzonder vind: wij hebben over hetzelfde asfalt gereden waar morgen de profs overheen komen. Het was verschrikkelijk afzien. Die wind, dat bos, er kwam geen eind aan. Maar ja, stoppen was ook geen optie, dus ben ik maar doorgegaan. De laatste kilometers kon ik maar aan één ding denken: ik ga die klote-berg halen. En nu? Ik heb geen idee. Twee borden pasta eten, denk ik.'

'Mijn fiets weegt 50kilo'

Warner Alblas
20 jaar
Arnhem

'Ik ga hem zo op, de Ventoux. Ben benieuwd. Geen enkel stuk is vlak, begreep ik. En op het einde zitten er stukken in van 15procent. Ik ben nu elf weken aan het fietsen. Ik zit tussen twee studies in en had de tijd om er eens echt tussenuit te gaan. Vanuit Spanje ben ik op weg naar huis en ja, als je dan in de buurt van de Ventoux bent, dan moet je daarnaartoe. Die fascinatie heeft vooral met het boek Ventoux te maken. Sinds ik dat gelezen heb, staat die berg op mijn bucket list. Mijn fiets weegt door alle bepakking 50kilo, maar dat is geen bezwaar. Mijn motortje zijn mijn benen, die Ventoux kom ik op.'

Meer over