De moeder van alle Zuid-Afrikanen

Niet een vrouw van Mandela, maar die van zijn vriend werd symbool vrije natie.

KEES BROERE

Zuid-Afrika heeft zijn moeder verloren. Albertina 'Ma' Sisulu is donderdagavond op 92-jarige leeftijd overleden. Buiten haar land was zij bekend als de weduwe van Walter Sisulu, de beste vriend van Nelson Mandela. Maar voor Zuid-Afrikanen geldt zij als de vrouw 'die ons prachtig politiek leiderschap en moederlijke liefde gaf.'

Natuurlijk, hét icoon van Zuid-Afrika is Mandela, zelf ook 92 jaar en inmiddels heel broos. Hij gaf zijn landgenoten de politieke vrijheid. Maar één ding is Madiba nooit geworden: een familiefiguur. Wel in de politieke, maar niet in de emotionele zin van het woord.

'Familie' is voor Mandela eerder een woord dat veel tragedie oproept. Zijn eerste vrouw, Evelyn, wilde zich niet binden aan de politieke strijd tegen de apartheid. Zijn tweede echtgenote, Winnie, was eerder té politiek. Zijn huidige eega, Graça Machel, is geliefd, maar kan als Mozambikaanse nooit deel uitmaken van de Zuid-Afrikaanse familie.

'Vader' Mandela heeft dus nooit een 'moeder' naast zich gekend. En juist in die leemte voorzag Albertina Sisulu. Zeker, zij heeft een zelfstandige en zeer belangrijke rol gespeeld in de strijd tegen het blanke apartheidsbewind. Maar daarnaast, zo blijkt ook uit de reacties op haar dood, vervulde zij een belangrijke moederrol.

De term 'moederlijke liefde' komt van Jackson Mthembu, woordvoerder van de regeringspartij ANC. Een andere zegsman noemde haar 'de moeder van de beweging'. En Sisi Tolashe, de secretaris-generaal van de Vrouwenliga van het ANC, zei het zo: 'Zij sprak tot ons als een politica, maar zij sprak vooral tot ons als een moeder.'

In de jaren veertig van de vorige eeuw kwam Nontsikelelo Albertina Tetiwe vanuit de Transkei naar Johannesburg, waar zij als verpleegkundige zou werken. Daar ontmoette zij Walter Sisulu, de secretaris-generaal van het ANC, die in 2003 zou sterven in de armen van de vrouw met hij toen bijna zestig jaar was getrouwd.

Net als Nelson Mandela zat Walter Sisulu lang gevangen, 25 jaar. Albertina voedde hun vijf kinderen op. Maar daarnaast was zij politiek actief. Binnen de Vrouwenliga. Als voorzitter van de burgerorganisatie UDF. En vier jaar lang als lid van Zuid-Afrika's eerste vrijgekozen parlement.

Oud-president Thabo Mbeki noemde haar een van zijn twee moeders. Toen Mandela dit jaar in het ziekenhuis werd opgenomen, was Albertina Sisulu een van de weinigen die aan zijn bed mochten zitten. Zuid-Afrika rouwt om, zoals president Jacob Zuma het noemt, 'een van de meest vooraanstaande moeders van de natie'.

undefined

Meer over