De man die op zijn eerste dag zegt wat hij verdient

Hij spreekt bij voorkeur in oneliners en lacht haantjesgedrag weg. Door voetbalsupporters wordt hij op handen gedragen. Gaston Sporre is de naam. Interim, voor zolang het duurt.

Onder mannen in pakken die iets leidinggevends doen bij voetbalbedrijven - gemakshalve vaak aangeduid als 'bobo's' - is het zo ongeveer een zekerheid: aan de publieke toorn van Johan Derksen is geen ontsnappen mogelijk. Het zijn uiteraard allemaal 'ijdeltuiten' en 'patjepeeërs'.

Op maandag 2 december is de tijdelijk directeur van voetbalclub SC Heerenveen aan de beurt in het goedbekeken RTL-programma VI. Die is bij de trots van de Friesland ingevlogen om een eind te maken aan het al zeker een jaar durend bestuurlijke gelazer bij dat voetbalbedrijf - directeuren, commissarissen en bestuursleden sneuvelen bij bosjes tijdens een noodzakelijke saneringsoperatie - en is dus geen Fries.

Ineens is de toon van Derksen een ongebruikelijke. Wij hebben hier namelijk te maken met een 'intelligente' man, nee sterker, hij is 'geniaal'. Blijft altijd beheerst en netjes en kan 'geweldig leiding geven'. Zeer bedreven in de omgang met mensen, van hoog tot laag, onder iedere omstandigheid een 'gentleman'. Derksen, ten overvloede: 'Ik waardeer hem zeer.'

Wordt de voormalige hoofdredacteur van Voetbal International met het naken van de AOW-gerechtigde leeftijd (volgende maand) plots bevangen door mildheid?

Als organisatie- en bedrijfskundige Gaston Sporre (68) één ding in zijn werkzame leven heeft geleerd, dan is het wel dat een goede pers een handje helpt. Tijdens zijn laatste, vaste betrekking - directievoorzitter Zorg bij de nu door problemen geteisterde verzekeraar Achmea - geeft hij journalisten graag een kijkje in de keuken.

Daar moet het bedrijf erg aan wennen, hoe de pers meekijkt over de schouder van een verzekeraar die zich voorbereidt op de stelselwijziging (2006) en zich inspant om verzekerden binnen te houden/te halen. Nu heeft hij er begrip voor dat de voormalige werkgever de actuele, pijnlijke boodschap (massaal verlies aan arbeidsplaatsen) lang stil heeft gehouden.

Ruim voordat het een modewoord is geworden onder leidinggevenden, onderkent Sporre de waarde van het begrip 'transparantie'. Oud PvdA-Tweede Kamerlid Flip Buurmeijer, wiens wegen die van Sporre regelmatig kruisten: 'Hij heeft de gave van het spreken in oneliners die lekker pakken. Wat ook helpt: hij heeft overal een mening over.'

Dus als Sporre zich deze zomer in Heerenveen meldt als interim-directeur om een voetbalbedrijf in rustiger vaarwater te loodsen, dan grijpt hij onmiddellijk naar het beproefde wapen. Verslaggever Roelof de Vries van Omrop Fryslân: 'Slim om meteen bekend te maken hoeveel je per maand verdient met deze klus. In zo'n wereld van haantjesgedrag en botsende persoonlijke belangen heb je de publieke opinie dan snel mee.'

Niettemin: nog geen twee dagen is hij in Heerenveen in functie, of de eerste dreigmail rolt al binnen. 'Een verkeerde stap en we weten je te vinden.' Sporre, eerder werkzaam in de hypersensibele voetbalwereld als voorzitter van PEC Zwolle, raakt er niet van uit het evenwicht. Hij is uit de tijd dat dreigbrieven nog met 'uitgeknipte plakletters uit kranten' worden opgesteld. Dan heeft iemand er tenminste echt werk van gemaakt.

Een dreigmail bij het aantreden? Hij levert de pers meteen de hapklare brok. Indachtig de recente, turbulente gebeurtenissen bij het voetbalbedrijf Heerenveen, zoals het laten 'spioneren' door een bedrijfsrecherchebureau door de vorige directeur: 'Ik had niet verwacht hier door de fanfare te worden binnengehaald.'

Het is een constante in de loopbaan: Gaston Sporre wordt ergens binnengehaald als er storm is of dreigt, als er hobbels liggen of opdoemen. Bij bedrijven, overheidsinstellingen, belangenorganisaties, particuliere clubs, het werkveld is divers. Hij is een klassiek netwerker met lijntjes hier en lijntjes daar en voor je het weet beland je dan ineens, als geboren Tukker en inwoner van Zwolle, bij de Friese voetbaltrots.

Zo beschadigend is dat geruzie bij voetbalbedrijf Heerenveen dat ook de Commissaris van de Koning zich grote zorgen maakt. John Jorritsma kent Sporre nog van lang geleden, toen hij zelf bij de Utrechtse gemeente Loenen werkzaam was en de consultant daar weer tijdelijk aan de slag was om de ambtelijke organisatie door te lichten.

Pensionado

Zo rinkelt altijd wel weer de telefoon, want Sporre is voor veel te porren. Ook nu hij pensionado is, is de uithuizigheid onverminderd groot. En dank voor de belangstelling, maar met het huwelijk gaat het prima. In zijn Zwolle verricht hij vele bestuurlijke functies. Als de plaatselijke afdeling van zijn partij (PvdA) aanklopt voor de samenstelling van de groslijst van kandidaat-raadsleden, dan zegt hij geen nee.

'Daar maak je geen vrienden mee', weet partij- en regiogenoot Harry Been, de oud-directeur van Euro 2000 die hetzelfde klusje heeft gedaan. 'Zeker nu de partij in zwaar weer verkeert. Gaston heeft een hoge aaibaarheidsfactor en hij is een meester in het gladstrijken van rimpels. Als de spanning oploopt slaat hij aan het relativeren.'

Het is een enigszins amorfe, ongrijpbare wereld, die van de organisatie- en bedrijfskundigen. Ze worden ingehuurd om organisaties door te lichten op een moment dat die hun interne problemen niet meer de baas lijken te kunnen. Of voor koerswijzigingen staan die een blik van buiten verdienen.

Been: 'Je komt als extern deskundige, als adviseur of manager. Je beziet het gewoel met een helikopterview. Je staat boven de partijen. Meestal ontmoet je argwaan, wordt zo iemand door allerlei geledingen binnen een organisatie afgewezen. Hij juist niet. Hij wordt vaak gewaardeerd.'

Dat komt, zeggen de intimi, omdat hij niet van de 'dikke nota's' is met wollige management- of consultancytaal en vooral oog heeft voor wat er wél goed gaat. Daarbij: hij wordt alom als 'charmant' omschreven en maakt geen onderscheid tussen de macht en de werkvloer.

En inderdaad: wie nu het oor te luister legt bij organisaties waarvoor hij heeft gewerkt (van een zorgverzekeraar, via een overheidsdienst tot aan de Kamer van Koophandel) krijgt gelijkluidende observaties te horen. Hij is, al klinkt dat nog zo wee, een 'mensenmens'.

Geen succes

Gaston Sporre, opgegroeid in het Overijsselse Hengelo maar Zwollenaar geworden, heeft niet immer de wind in de zeilen gehad. Zijn eerste baan in overheidsdienst, in datzelfde Zwolle bij de provincie Overijssel, wordt geen succes. Pogingen om de vastgeroeste provinciale organisatie klantvriendelijker te maken mondden er in uit dat hij zelf wordt bedankt voor de inspanningen.

Politieke ambities blijven steken bij het gewestelijk PvdA-voorzitterschap en formateurschap van het Zwolse college. Als consultant - onderwijl promoverend in de bedrijfskunde - en fervent netwerker duikt hij overal op. Zo belandt hij in de even woelige als mediamieke wereld van het voetbalbedrijf als in 1990 PEC Zwolle moet worden gered van een dreigend faillissement.

Tegen zijn vrouw zegt hij dat het een klusje van een half jaar wordt. In de tien jaar onder zijn voorzitterschap komt de club er weer bovenop. De supporters dragen hem nog steeds op handen, vertelt oud-bestuurslid Cees Meijntjes, nu lid van de Raad van Commissarissen. Terwijl er hard moest worden ingegrepen. Meijntjes: 'Het voordeel is: hij heeft ook kijk op het spelletje. En naar buiten toe kan hij enorm diplomatiek zijn. Intern kon hij juist pissig zijn.'

Zo gaat het er nu bij dat andere voetbalbedrijf ook niet rimpelloos aan toe. Maar wie er in het Friese ook ruziënd met elkaar over straat rollebollen, hij bewaart ogenschijnlijk de kalmte. Elfstedentochtvoorzitter Wiebe Wieling, collegevoorzitter van een scholengemeenschap, legde onlangs ook maar weer een bestuurlijke functie bij Heerenveen neer, geërgerd door het feit dat de ondernemingsraad steeds wordt gepasseerd.

Wieling heeft in Sporre een geestverwant. Die tempert dan het zoveelste conflict (op de achtergrond is erevoorzitter Riemer van der Velde een niet te verwaarlozen factor) met de opmerking dat er in het voetbalbedrijf nog heel wat 'herenleed' is te betreuren. Als Sporre van de aanbeveling hoort een zevenkoppige directie aan te stellen - hij zit er nu alleen - dan pareert hij met weer zo'n hapklare brok voor de pers: 'Het moet hier geen babbelbox worden.'

Sjoerd Feenstra, lid van de tijdelijke RvC van Heerenveen, kan daar wel om lachen. Hij voorziet dat Sporre de club weer op het spoor krijgt. 'Ik ben ondernemer, hij meer een bestuurder. Als er iets moet worden rechtgezet heb je geen betere. Een slimme vent, iemand met mensenkennis.'

Amper is Sporre in Heerenveen aan de slag of hij zet een voetbalpool op voor het hele personeel.

Emoties

Frans van Steenis, nu directeur van de Staatsloterij, is er een uit het imposante netwerk. Ook hij kruiste regelmatig het pad, in allerlei hoedanigheden, als PvdA-er bijvoorbeeld. Op enig moment is Van Steenis belast met het opzetten van een nieuwe organisatiestructuur voor de Kamers van Koophandel en daar komt hij Sporre weer tegen, dan voorzitter van de Kamer van Koophandel Oost-Nederland.

Allemaal mannetjes die zichzelf onmisbaar vinden, blikt Van Steenis op die klus bij de Kamers van Koophandel terug. Met 21 zelfstandige bestuursorganen, allemaal een eigen directie van drie mensen, allemaal een veel te groot bestuur. Wat hem is bijgebleven? 'Gaston neemt veel het woord, heel veel zelfs, maar hij overschreeuwt zichzelf tenminste niet. Hij neemt zijn tijd, begrijpt de emoties binnen een organisatie.'

Nee, wat er nu bij Heerenveen gebeurt aan haantjesgedrag, dat kom je in alle sectoren en in alle geledingen tegen, weet Van Steenis. 'In de bancaire sector zitten bestuurders er echt uitsluitend voor zichzelf.' Over Sporre: 'Er zijn veel procesmanagers die het allemaal heel goed menen te weten, maar weinigen die een organisatie daadwerkelijk de juiste richting kunnen wijzen.' Zonder een spoor van vernieling achter te laten.

Nog een kleine twee maanden, dan denkt hij ook weer alles bij Heerenveen op de rails te hebben. Verslaggever De Vries van Omrop Fryslân schat zo in dat de aanhang van de club een langer dienstverband ook prima vindt. Dan rekent hij buiten de genegenheid van Sporre voor dat andere voetbalbedrijf, dat in zijn woonplaats.

Normaal gesproken, om moverende redenen nu even niet, zit Gaston Sporre iedere thuiswedstrijd van PEC Zwolle op de tribune. Er wacht hem overigens nog een bewerkelijk klusje, als het gaat om een balans te vinden tussen ratio en emotie, zoals dat in het jargon vaak heet: volgende week moeten PEC Zwolle en SC Heerenveen nog tegen elkaar.

CV

1945 Geboren in Enschede

1965 HBS Hengelo

1971 Bedrijfskunde Nijenrode, studie in Verenigde Staten

1982 Consultant bij Rijnconsult Arnhem

1988 Promotie bedrijfskunde Erasmus Universiteit

1990 Voorzitter voetbalclub PEC Zwolle

1999 Formateur sectiebestuur betaald voetbal KNVB

2004 Directievoorzitter Achmea Zorg

2007 Voorzitter Kamer van Koophandel Oost Nederland

2013 Interim-directeur voetbalclub SC Heerenveen

Gaston Sporre woont in Zwolle, is gehuwd en heeft twee kinderen.

undefined

Meer over