De man die Microsoft in de vaart hield

Steve Ballmer neemt na dertien jaar afscheid als topman van Microsoft. Hij laat een goedlopend bedrijf achter, maar volgens critici heeft hij de belangrijkste slagen gemist.

Waaraan meet je het succes af van een man als Steve Ballmer, al dertien jaar aan het roer van een van de grootste technologiebedrijven ter wereld?

Op het persoonlijke vlak heeft de 57-jarige Steven Anthony Ballmer niets te klagen. Hij trad op 11 juni 1980 aan bij Microsoft. Ballmer was de eerste niet-technische manager bij een 29 man sterk clubje programmeurs in Bellevue (Washington). Hij kreeg wantrouwige blikken en een jaarsalaris van 50 duizend dollar. Een jaar later kwam daar 8 procent van de aandelen bij. Ergens in de komende twaalf maanden zwaait Ballmer af, zo kondigde het softwarebedrijf vrijdag aan. Ballmer werd er in 2000 de hoogste baas en verdient nu 1,37 miljoen dollar per jaar. Het persoonlijke vermogen van de pensionado bedraagt 15,2 miljard dollar.

Het bedrijf dat hij achterlaat, boert ook goed. Toen in 2000 Ballmer de teugels overnam van medeoprichter Bill Gates draaide Microsoft een jaaromzet van 23 miljard dollar, waarop het een winst boekte van 5,8 miljard. Afgelopen juni sloot Microsoft zijn boeken af met 77,9 miljard omzet in twaalf maanden en 21,9 miljard winst.

De enige die misschien wat te klagen hebben zijn de beleggers. Sinds Ballmer aan de top kwam te staan, is het aandeel nooit boven de 38 dollar uitgekomen. Het laagste punt werd bereikt in februari 2009, toen de markt heel even nog maar 16,15 dollar voor een aandeel overhad. Wall Street was zich een hoedje geschrokken van een reorganisatie die duizenden banen kostte.

Vrijdag, nadat Ballmers vertrek werd aangekondigd, schoot de prijs 7 procent omhoog, naar bijna 35 dollar. Dat was de hoogste opleving in jaren. Op de beurs wordt Microsoft nu een waarde toegekend van 285 miljard dollar.

Al deze getallen maken weinig indruk op een koor van critici dat zich de afgelopen dagen luidkeels heeft uitgelaten over de erfenis van Ballmer. De kritiek komt erop neer dat Microsoft onder zijn leiderschap de grootste omwentelingen in de computerindustrie heeft gemist, op het vlak van zoekmachines, sociale netwerken, mobiele telefoons en tablets.

'Ik draai ze de nek om', schijnt Steve Ballmer in 2004 in een woedeaanval te hebben gezegd tegen een manager die zijn ontslag indiende om bij een andere baas aan de slag te gaan. Die baas heette Google, waarvan de bedrijfsnaam een synoniem is geworden voor zoeken op internet.

Ballmer stak miljarden in de ontwikkeling van een alternatieve zoekmachine. Bing werd in 2009 aan de wereld getoond. In datzelfde jaar kondigde Microsoft een samenwerkingsverband aan met Yahoo. Het webportaal verving zijn eigen zoekmachine voor Bing. Nog een jaar eerder had Ballmer getracht Yahoo over te nemen. Voor de toenmalige nummer 2 op internet had Microsoft 44 miljard dollar over, maar de prooi spartelde te hard tegen en ontkwam.

Na vier jaar van zware investeringen kan Bing in de Verenigde Staten een marktaandeel claimen van 17 procent. Google is nog steeds ieders favoriet, die steevast rond de 66 procent van alle Amerikaanse zoekvragen afwikkelt (in Nederland zelfs meer dan 90 procent).

De vraag is of de achterstand op internet te wijten is aan Ballmers koers. Toen hij op de brug verscheen, was Microsofts digitale strategie gekortwiekt door de Amerikaanse kartelautoriteiten. Die verhinderden dat het bedrijf zijn dominante positie in webbrowsers, verankerd in zijn besturingssysteem, kon behouden.

De iPhone, oordeelde Ballmer na de introductie van Apple's smartphone in 2007, maakte 'geen schijn van kans op een significant marktaandeel. Geen enkele kans'. Het is een uitspraak die de topman na vijf jaar nog steeds achtervolgt. De zakelijke gebruikers die hij in zijn zak dacht te hebben, bleken gevoelig voor de peperdure gadget en de concurrerende mobiele telefoons met software van Google.

Windows Phone 8, Microsofts antwoord dat een jaar geleden verscheen, draait op nog geen 4 procent van alle smartphones. Ballmer is evenwel niet de enige die zich op het succes van de iPhone en zijn klonen heeft verkeken. Grootmachten als BlackBerry en Nokia gingen ook spectaculair onderuit.

Ook een ander Apple-succes overviel Microsoft. De iPad zette vanaf zijn geboorte in 2010 de bijl aan de wortels van de computerindustrie. Maar in plaats van zijn geprezen mobiele software geschikt te maken voor een tablet, zoals Apple en Google deden, koos Microsoft ervoor om Windows van een Phone 8-jasje te voorzien. Het resultaat: de januskop die Windows 8 heet en gebruikers in verwarring brengt.

En dat terwijl Microsoft in 2009 al een soort van iPad had ontwikkeld. De Courier werd in de herfst van dat jaar geschrapt, waarna Ballmer begin 2010 op de jaarlijkse Consumer Electronics Show alleen maar een Windows-tablet kon demonstreren die door HP was ontworpen. Deze Slate flopte tien maanden later deerlijk.

Toen Microsoft vorig jaar oktober onverwacht met zijn eigen tablet kwam, de Surface, bleek die ook weinig consumenten én recensenten te kunnen bekoren. Negen maanden later schreef het bedrijf 900 miljoen dollar af op de onverkochte voorraad. Het had toen al wel zijn trouwste partners tegen de haren in gestreken - de fabrikanten die al vaak decennia alleen pc's met Windows waren blijven maken hoewel er alternatieven waren.

Windows vormt samen met Office nog steeds de kurk waarop Microsoft drijft. Licenties voor deze pakketten en andere software brachten in het afgesloten boekjaar ruim 64 miljard in het laatje. Slechts 13,4 miljard van de omzet is afkomstig van andere inkomstenbronnen, zoals de Xbox-spelcomputer.

Op dat vlak, in een voor Microsoft ongewone niche, heeft Ballmer wel succes geboekt. De Amerikanen braken in op een markt die al decennia in een houdgreep was van Japanse bedrijven - Sony en Nintendo. Later dit jaar brengt Microsoft zijn derde generatie spelcomputer op de markt - de Xbox One, met de revolutionaire gebaar- en spraakbediening (Kinect).

Op de vraag welke kant het Microsoft-schip op moet als er straks een nieuwe kapitein is, weet niemand het antwoord. Het bedrijf is al meer dan een kwart eeuw een machtsfactor in de computerindustrie. Dat is lang voor zo'n turbulente branche - met dank aan ene Steve Anthony Ballmer.

de grootste concurrent (2004)

de net geïntroduceerde iPhone (2007)

open source-software (2001)

Steve Ballmer over:

undefined

Meer over