De maan ligt binnen handbereik

Terwijl Rusland en Amerika een stap terugdoen, pompt China miljarden euro's in de ruimtevaart. De Hainan Space Base moet het paradepaardje worden. 'Wat doet u hier?'

Kijk eens, de poort van het bouwterrein van de Hainan Space Base staat open - de dienstdoende wachtpost wuift ons zelfs door. Dat maak je zelden mee op een militair terrein in China, zulke gastvrijheid. Misschien ligt het aan de locatie: midden in het tropisch groen van het eiland Hainan, het Hawaii van China.

We parkeren de auto een kilometer verderop, aan de rand van een immens gat in de grond. Er staan een paar officieren bij de omheining die naar de vrachtauto's en graafmachines kijken die in de diepte in de weer zijn. De bouwput, zeker tien meter diep al, heeft de grootte van een paar voetbalvelden.

Dit wordt de kelder van het lanceerplatform, waar over enkele jaren de Lange Mars-raketten opstijgen om Chinese ruimtevaarders naar de maan te brengen. Een groot planbord naast de bouwput legt het keurig uit.

Maar de gastvrijheid is van korte duur.

'Wat doet u hier', vraagt een kolonel van het Chinese leger verbaasd. 'U mag hier helemaal niet zijn.' Hij neemt het sportief op als de gasten smoezen op zoek te zijn naar de nieuwbouw van het ruimtevaart-amusementspark. 'Dat ligt een paar kilometer verderop, maar er is nog niks te zien. De bouw daar moet nog beginnen.'

De nieuwe ruimtebasis op Hainan wordt voor de Chinezen wat Cape Kennedy in Florida - later omgedoopt tot Cape Canaveral - voor de Amerikanen was: bron van nationale trots, symbool van wereldmacht. De Wenchang Lanceerbasis, zoals het centrum officieel heet, zal de bakermat zijn van het ambitieuze ruimtevaartprogramma van Peking. Dat gaat van een eigen ruimtestation via een landing op de maan tot verkenning van de diepe ruimte.

China lijkt daarmee een vitaal deel van de toekomst van de ruimtevaart op te eisen, een halve eeuw nadat de Russen de primeur hadden met Joeri Gagarin, de eerste mens die een ruimtevlucht maakte. De Russen werden al snel ingehaald door de Amerikanen. Maar nu het Amerikaanse ruimtevaartprogramma alleen maar krimpt - de laatste Space Shuttle is bijna op weg naar het museum - en de Russen hun geld vooral in nieuwe wapensystemen steken, is China aan zet.

Toen de Russische kosmonaut op 12 april 1961 zijn historische rondje om de aarde maakte, liepen de Chinezen nog ver achter op ruimtevaartgebied. Na de Tweede Wereldoorlog werd onder Mao wel geëxperimenteerd met een enkele van de Russen verkregen raket, maar toen Moskou en Peking in 1960 ideologische ruzie kregen, stonden de Chinese technici er alleen voor. Het duurde tot 2003, toen de Amerikaanse en Russische ruimteprogramma's al ruim over hun hoogtepunt heen waren, voordat de Chinezen eindelijk hun bemande vlucht kregen.

Tussen de palmbomen van Hainan wordt nu de vierde en grootste ruimtebasis van China gebouwd. De drie oude centra zijn om militaire redenen nog in het binnenland verstopt. De grootste basis, Jiuquan, ligt in de woestijn in de noordwestelijke provincie Gansu. Mao gaf in 1958 honderdduizend soldaten de opdracht tot aanleg.

Uit het zand verrees voor de dertigduizend pionierende rakettechnici en hun families een complete stad, met eigen ziekenhuizen, scholen, waterreservoirs, parken, boerderijen en zelfs een dierentuin. Alle belangrijke ruimtevluchten die Peking de afgelopen jaren uitvoerde, van het eerste Chinese rondje om de maan tot de eerste ruimtewandeling, werden uitgevoerd vanuit Gansu, een van de armste provincies van het land.

De verhuizing naar Hainan zal de raketgeleerden van het China National Space Agency, het Chinese NASA, deugd doen. Geen lange koude winters en verstikkende zandstormen meer, maar een subtropisch klimaat, met alleen zo nu en dan een verfrissende regenbui. Hainan is hét vakantie-eiland van China, met door kokospalmen omzoomde stranden en steeds meer luxueuze beachresorts, waar de happy few uit het met aanmerkelijk minder zonlicht en warmte gezegende Peking en Shanghai tweede huizen kopen.

De Hainan Space Base wordt ook een toeristische bezienswaardigheid. Er wordt deels gebroken met de traditie van militaire geheimzinnigheid die het Chinese ruimtevaartprogramma kenmerkt. De basis moet een icoon worden van een herrezen natie die de wereld graag wil laten zien waar het eigen technisch vernuft toe in staat is.

Daarom wordt naast de lanceerbasis, die in 2014 operationeel moet zijn, een groot op de ruimtevaart gericht amusementspark met hotels gebouwd, Vanuit dit park zullen straks tienduizenden toeristen de lanceringen van nieuwe maanvluchten kunnen aanschouwen, al dan niet vanaf de speciale viptribunes.Space is fun, wordt het motto op Hainan.

De keuze van CNSA voor Hainan is gebaseerd op de gunstige ligging van het eiland. Het ligt in de Zuid-Chinese Zee voor de kust van Vietnam, 500 kilometer ten zuidwesten van Hongkong. Dat is eventjes ten noorden van de evenaar, waardoor het eenvoudiger wordt om later zware ruimtevoertuigen te lanceren die nodig zijn voor een ruimtestation en reizen naar de maan.

Hiervoor wordt ook een zwaardere draagraket ontwikkeld, de Lange Mars 5. Die hoeft straks niet meer per trein te komen, zoals in de woestijn, maar kan eenvoudig op de boot worden gezet bij de nieuwe raketfabriek in Tianjin aan de Noord-Chinese kust. Want de Hainan Space Base krijgt een eigen haven aan de turquoise wateren van de Stille Oceaan.

Peking steekt de komende jaren miljarden euro's in de uitbreiding van het ruimtevaartprogramma - hoeveel precies is niet bekend. De hoge uitgaven in een land waar een groot deel van de bevolking nog geen fatsoenlijke gezondheidszorg of goed onderwijs heeft, ontmoet maar weinig openlijke kritiek. De Chinese staatsmedia gloeien ieder keer van trots als er een raket de lucht in gaat, net zoals dat in de VS ging in de gloriejaren van het Apollo-programma.

Aan de kust van Hainan worden inmiddels zesduizend gezinnen verplaatst. Het zijn vooral vissers en boeren die plaats moeten maken voor de lanceerbasis, die 1.200 hectare groot wordt, en het amusementspark van ruim 400 hectare. De eerste groepen verhuizers hebben inmiddels hun intrek genomen in keurige rijtjeshuizen die tien kilometer verderop zijn gebouwd. De lokale bevolking krijgt ook voorang bij de nieuwe banen die het ruimtevaartpark brengt.

Het dorp dat het dichtst bij de bouwput ligt is al druk aan het uitgroeien. Er staat een splinternieuw Ruimtevaart Hotel dat vol zit met bezoekende technici, en in de winkelstraat zijn nieuwe ondernemers neergestreken, van kapsalon Cleopatra via een groot internetcafé tot supermarkt Callefou.

De uitbaters van de supermarkt, afkomstig uit de ondernemersstad Wenzhou bij Shanghai komen, klagen wel: de klandizie is nog niet zoals ze gehoopt hadden.

'De bouw gaat traag. Alleen de aanleg van de weg naar de bouwput duurde al een jaar. En zelfs nu is het nog een zandweg.' Dat komt doordat het de autoriteiten veel meer tijd kost om de viskwekers en rijstboeren die op het bouwland zitten uit te kopen, weten ze. 'We hadden daar twee jaar geleden land moeten kopen, dan waren we nu rijk geweest'.

Eigen netwerk kunstmanen

De hoogtepunten van China's ruimtevaartplannen tot 2020 zijn:

2012 of 2013: landing op de maan met onbemand landingsvaartuig en robot die bodemmonsters neemt.

2015: lancering eigen bemand ruimtestation. In 2011 al twee proeflanceringen met onbemande ruimtemodule, de Tiangong-1 ('Hemels Paleis') en onbemand ruimtevaartuig dat zich zal koppelen aan de module.

2020: (richtjaar, nog niet officieel bevestigd): de eerste Chinese taikonaut (ruimtevaarder) zet een stap op de maan.

2012 tot 2020: opbouw eigen netwerk van gps-kunstmanen. Dat moet over enkele jaren de concurrentie aankunnen met de Amerikaanse, Europese en Russische satellietnavigatiesystemen. In 2012 zullen er al twaalf Chinese navigatiesatellieten rond de aarde cirkelen, die Azië en de Stille Oceaan dekken. In 2020 moeten 35 stuks de hele aardbol omspannen.

Het Chinese systeem is Beidou gedoopt, naar het sterrenbeeld Grote Beer. Het is van groot belang voor de Chinese krijgsmacht, die steeds meer precisiebommen en kruisraketten krijgt, waarvoor een eigen gps-systeem strategisch onontbeerlijk is.

Pikant detail: volgens de staatskrant Global Times zal het Beidou-netwerk deels van dezelfde frequenties gebruik maakt als het Europese Galileo. Dit betekent dat in geval van militair conflict het gericht storen - 'jammen' - van Chinese militaire satellieten ook de Europese verbindingen treft.

De Chinese ruimtevaartindustrie is net als in de VS en Rusland onderdeel van het militaire apparaat. Peking heeft recent opvallende ontwikkelingen laten zien. Het toonde dat het vijandelijke satellieten kan vernietigen, via een test met een raket die een oude weersatelliet neerhaalde. Vorig jaar meldde het een grote raket paraat te hebben tegen vliegdekschepen.

undefined

Meer over