De Lulu's van Laub zijn niet van gisteren

Springdance. Planet Lulu door Remote Control. Concept/regie: Michael Laub, choreografie: Hans Tuerlings. Gezien in Stadsschouwburg Utrecht, 26 april...

ISABELLA LANZ

'Created to allure, to poison, to seduce.' Zo wordt Lulu omschreven, titelheldin uit Planet Lulu, de nieuwe productie van Remote Control. Zo verleidelijk als deze vrouw waar het allemaal om draait is, zo sensueel klinken de woorden waarmee ze wordt getypeerd. Lulu, femme fatale uit Wedekinds toneelstuk en Alban Bergs opera, spreekt die woorden uit terwijl ze zichzelf heeft uitgestrekt op een chaise-longue.

Het drama is amper begonnen en je voelt al hoe het zal eindigen. Dit engelachtig wezen met haar duivelse inborst trekt aan het kortste eind. Ze zal in de prostitutie belanden en ten slotte in de handen van Jack the Ripper vallen.

In Michael Laubs Planet Lulu heet hij simpelweg Jack. Zijn haar draagt hij in een modieuze staart, en zijn niets en niemand ontziende cynisme past meer bij het imago van een eigentijdse serial killer dan bij deze schurk uit het fin de siècle. Dit melodrama bevat meer ingrediënten die horen bij het moderne leven: behalve seks en geweld is dat vooral de combinatie van risicovol en onverschillig leven.

Laub geeft zijn Lulu die hedendaagse draai, zoals ook uit de titel blijkt. Minder dan op de opera van Berg orienteerde hij zich op Wedekinds toneelteksten Erdgeist en Die Buchse der Pandora. Die teksten krijgen zelfs een prominente plek in de voorstelling. Met boekjes in de hand jagen twee commentatoren ze er in ijltempo doorheen. Actrice Anna Kohler zwaait als een driftige dirigente met haar hand om het spervuur van woorden op tempo te houden.

De teksten gaan vergezeld van regie-aanwijzingen en annotaties, en werken alleen daardoor al als commentaar. Door het oorspronkelijke werk van Wedekind heen zijn autobiografisch materiaal en door de spelers aangedragen invallen geweven. Die vermenging van fictie en van ervaringen uit het echte leven gebruikte Laub eerder - in Rough (1993) en Daniel and the Dancers dat hij in 1994 op uitnodiging van choreograaf Hans Tuerlings maakte.

Laub nam de vrijheid niet één maar vijf Lulu's neer te zetten. Toch wordt deze productie slechts door twee actrices gedragen, de anderen concentreren zich ondanks hun identieke pruikjes, jurkjes en pumps op hun rol als levend behang.

De onweerstaanbare Lulu is Stephanie Weyman. Haar stem is sensueel als die van Laurie Anderson, haar blik schuldig en onschuldig als die van Laura Palmer uit David Lynch' Twin Peaks. Daarmee verovert Weyman niet alleen de hoerenlopers, pooiers en ander marginaal volk uit het stuk, maar ook het publiek. Haar destructieve krachten maskeert ze via een geraffineerde oogopslag en fluweelzachte armen. Achter deze verleidelijke en duistere Lulu gaat een onschuldige Lulu schuil, gespeeld door Hildigunn Eydfinsdottir.

Al aan het begin vermeldt deze IJslandse actrice dat op de Faerer (waar ze vandaan komt) bordelen amper bestaan. Zo'n opmerking werkt komisch. Maar als aan het eind haar ondergang naderbij komt, houdt ze trillend en bevend van angst een monoloog waaruit haar kwetsbaarheid zo indringend blijkt, dat je zelfs in haar tranen gaat geloven.

Het is niet de enige keer dat Laub, met dank aan zijn spelers, kortstondig van genre verandert. Soms neigen de acteurs ertoe te gaan zingen, waarmee Planet Lulu haast muziektheater wordt. De sfeerbepalende filmische muziek van Larry Steinbachek draagt daaraan zeker bij. Choreograaf Hans Tuerlings beperkte zich tot het maken van de eenvoudige maar effectieve groepsdansen. Toch is het gehele stuk doordrongen van zijn visie, zoals hij die de laatste jaren ontvouwde in zijn vierluik De Reis. Ook hij weet drama te maken door emoties in te binden en op afstand te houden. Tuerlings doet dat door de dans te minimaliseren en te stileren, bijna op het extreme af en door dans, geluid, licht en decor ragfijn op elkaar af te stemmen.

In Planet Lulu vinden choreograaf Tuerlings en regisseur Laub elkaar volledig. Ontwerpster Marina Abramovic sloot zich bij hen aan door haar toneelbeeld eenvoudig, chic en esthetisch te houden.

Isabella Lanz

Meer over