De journalist als postbode voor politici

De Volkskrant onthulde op de voorpagina van donderdag 14 november het nieuws dat LPF-voorzitter en vastgoedmagnaat Ed Maas bij partijgenoot en staatssecretaris Steven van Eijck had gelobbyd ten faveure van de vastgoedsector in Nederland....

In zo'n geval van lobbyen gaat het om grote zakelijke belangen, waarbij veel geld en wellicht ook macht op het spel staat. Maar er zijn tevens lobby's die veel onschuldiger lijken en waarmee niet zozeer geld is gemoeid dan wel een ander voordeel - de aandacht voor het eigen ik, de eigen positie of het eigen plan.

Zo is er een wisselwerking tussen politici en journalisten, die - als het om nieuws gaat - berichten opleveren voor de krant. Maar soms leidt die wisselwerking ertoe dat journalisten politici proberen te helpen om hun boodschap gepubliceerd te krijgen op, wat de Volkskrant betreft, de Forum- of brievenpagina. Die gedienstigheid van journalisten komt niet een enkel keertje voor, maar zeer regelmatig.

In de krant van donderdag jongstleden stond het nieuwsbericht dat Paul Rosenmöller, leider van GroenLinks, ontkende dat hij en zijn partij een campagne voerden tegen de Socialistische Partij van Jan Marijnissen. De SP staat er in de peilingen florissanter voor dan GroenLinks. Politiek redacteur Frank Poorthuis had de Forumredactie gemeld dat een open brief van Rosenmöller aan Marijnissen onderweg was. Vervolgens mailde GroenLinks de brief en ten slotte informeerde Jan Hoedeman, politiek redacteur van de Haagse redactie, nog bij Forum of Rosenmöllers artikel geplaatst zou worden.

Maar de Forumredactie vond Rosenmöllers artikeltje inhoudelijk oninteressant. Zij had het terzijde gelegd. De Haagse redactie kreeg het advies om er, als zij Rosenmöllers pennenvrucht wel interessant vond, maar een nieuwsstukje uit te brouwen.

Navraag leert dat de politieke redactie in Den Haag er in de regel geen bezwaar tegen heeft om door politici of hun medewerkers voor de Forumpagina bedoelde artikeltjes naar Amsterdam te verzenden. Sommigen sturen ze door zonder erbij na te denken, anderen beschouwen het doodgemoedereerd als een soort 'service' van de zaak.

Soms wordt de Forumredactie door medewerkers van politici gebeld dat het stukje 'in aantocht is'. Alsof er door de Haagse redactie al beloften zouden zijn gedaan dat het ook in de krant komt.

Mij zijn geen gevallen bekend dat redacteuren van de Volkskrant in Den Haag dat soort beloften doen of hebben gedaan. Zij kunnen dat ook niet doen, want een politiek redacteur heeft geen enkele zeggenschap over wat er op de Forumpagina wordt gepubliceerd. Wat dat betreft is de scheiding der machten bij de redactie van de Volkskrant in elk geval degelijk gegarandeerd.

Maar het is niet uitgesloten dat de simpele bereidheid van de Haagse journalist om een artikeltje van een politicus naar de Volkskrant te sturen al de verwachting wekt dat de publicatie ervan eigenlijk al vaststaat.

Het wordt echter bedenkelijker als Haagse redacteuren namens politici de Forum- of brievenredactie opbellen, nadat het artikel is verstuurd; en dat zij zich dus ervoor lenen om bij de krant informeren wat er met de bijdrage van politicus zus of zo gaat gebeuren of is gebeurd. Ook die praktijk is geen zeldzaamheid bij de Volkskrant en betreft trouwens niet alleen de politieke redactie.

Sommige redacteuren, in Den Haag of in Amsterdam, 'sluiten niet uit' dat zij zich hieraan wel eens bezondigen. De Haagse redactie voert als excuus aan dat de Forumredactie in Amsterdam 'niet uitblinkt door snel reageren' op de Forumbijdragen die de politici de krant al dan niet via een welwillend Haags redacteur hebben toegezonden.

Ik vind het de foute weg. Journalisten moeten zich door politici niet laten gebruiken als postbode of als secretaris. Het is immers nergens voor nodig dat Haagse redacteuren bijdragen van politici naar de Forumredactie in Amsterdam sluizen, tenzij - wat God verhoede! - eerst nog een Haags redactioneel oog bekijkt of het wel de moeite waard is, wat de politicus of zijn medewerkers aan het papier hebben toevertrouwd. De adressen van de Forumredactie zijn openbaar. En onze politici weten toch nog wel hoe je een brief op de post doet of per e-mail verstuurt?

Meer over