'De jaren voor de Santa Fé waren waste of time'

Hoe een ex-hangjongere kijkt naar de treiterjeugd.

Alptekin (rechts) en Nordin: 'Wij waren echte broeders.' Beeld
Alptekin (rechts) en Nordin: 'Wij waren echte broeders.'Beeld

Hartstikke leuk die woede over de treiterboys in Zaandam, elke dag spannende tv, maar als straks een nieuwe rel om aandacht vraagt, verdwijnen de boys weer in hun eigen levens en bedankt hè, doei. Een beetje vooruit- of achteruitkijken is veel gevraagd, de versnellingsbak heeft één versnelling: nu.

Ze hingen voor snackbar Santa Fé. Ze dronken in het Molenpark: literflessen Bacardi van dezelfde slijter die ze nog ('stuntje!') in de aanbieding heeft. Ze blowden in de Koffiedik. Turken en Marokkanen, stuk of dertig, de leiders altijd op de achtergrond, net als in Zaandam waar ze eigenlijk ook te oud zijn om te treiteren.

'Het was thuis', zegt Alptekin. 'De groep, dat was ik. Aan niemand legde ik verantwoording af. Halen we een fles? Halen we een fles. Zeven dagen in de week. We werden streng opgevoed, cultureel en religieus kortgehouden, en nu hadden we overal schijt aan.'

In de Kanaalstraat met Alptekin Akdogan, voorheen treiterturk. Het is tien jaar terug. Hij is een gezinsman geworden met een baan en een huis in Houten, 'dorp der tweeverdieners' - maar nog steeds stelt deze straat hem op zijn gemak. 'Ik heb geen spijt. Het heeft me gevormd.'

In zijn kring was Alptekin de slimme: de boys noemden hem 'de advocaat' of 'Moszkowicz'. Gemiddeld een 8 op zijn havo-diploma, studeerde aan de school voor journalistiek. 'Ik loog constant. Zei dat ik op school was, maar zat in de koffieshop. Ik ging alleen om er te drinken, de school had een eigen kroeg.'

Achteraf ziet Alptekin die periode als 'uitgestelde puberteit'. Hij mocht niks thuis. Klasgenoten dronken hun eerste bier in de Brothers in Bunnik - niet Alptekin. Tot hij 18 was 'en ik dacht: pa en ma kunnen me wat', en verwantschap vond voor de Santa Fé. 'We waren écht broeders. Dat hoor je die jongens in Zaandam ook steeds zeggen.'

De slijter van toen is er nog steeds en zijn Bacardi ook. Beeld
De slijter van toen is er nog steeds en zijn Bacardi ook.Beeld

En de politie is je beste vijand. Het is prettig een onzekere tegenstander te hebben, zegt Alptekin, 'ze wisten niet goed wat ze met ons moesten. Dus wij kleineren, sarren. Riep ik naar een agent: hé, jij, met je mavo-diploma.' Ook nu in Zaandam ziet hij agenten constant twijfelen. Niet duidelijk geïnstrueerd. Bang voor de camera's - dat is het verschil met toen, de camera's. Agenten weten: ik ben met m'n bakkes op allerlei beeldschermen te zien en de context knippen ze eruit. Het is wat Rutger Castricum doet, schreef Arjen van Veelen in de NRC: context levert geen tv op en geen geld.

De treitervlogs lijken ook op die van STUK TV, zei documentairemaker Bibi Fadlalla. Met de jongens van STUK TV trok ik laatst een dagje op; om beroemd te worden, zei presentator Thomas, een hockeyboy, moet je een strafblad riskeren. Dus trappen ze een hotelkamer in puin en niemand noemt ze tuig.

'Je moet', zegt Alptekin, 'niet de hele maatschappij in de nek leggen van die jongens' - wat je wel moet doen is grenzen stellen. 'Wij kwamen uit strenge gezinnen. De grenzen van de politie stellen niks voor en zijn onduidelijk, dus die ga je oprekken.' Je moet die groep 'vegen', zegt Alptekin: 'die jongens willen niet opgepakt worden.' Trek de groep uit elkaar en laat je niet opfokken. Als de treitervloggers over hun held Erdogan beginnen: trap er niet in. 'Voor mij, voor ons was Bin Laden een held, op 11 september. Mijn vader gaf me een klap, zei: hoe kún je zo wreed zijn. Het kon me niks schelen. We waren niet politiek. We waren vrij.'

En opgegroeid in wijken vol Turken en Marokkanen, de basis van de segregatie. Nooit serieus genomen als Nederlander, ook omdat veel Turken en Marokkanen zichzelf niet serieus nemen als Nederlander. Dat is al decennia zo, en toch komt de premier niet verder dan 'tuig van de richel' als hij het over de treiterjongens heeft. 'Die jongens zijn 19 en nu al afgeschreven door hun eigen minister-president. Rutte is zes jaar aan de macht en wat heeft hij eraan gedaan? Niks.'

Vijf jaar hing Alptekin voor de Santa Fé. Daarna begon hij serieus taxi te rijden en kreeg hij een vriendin - 'tegen je vader zeg je nee, een vriendin pikt dat niet.' Drie, vier jongens van zijn groep bleven in de criminaliteit, een paar werden salafist. Het gros kwam goed terecht. Alptekins beste vrienden, Osman en Ahmet, zijn brave burgers en daar komt Nordin aanlopen, ook ex-treiterturk. De jaren voor de Santa Fé waren waste of time, zegt hij. Wat doe je nu, Nordin? 'Ik werk als financieel analist op de Zuidas.'

'De grenzen van de politie stellen niks voor en zijn onduidelijk.' Beeld
'De grenzen van de politie stellen niks voor en zijn onduidelijk.'Beeld
Meer over