Nieuws

De ‘ik heb geen corona’-apps komen eraan, hoe werkt dat?

Het ministerie van VWS werkt hard aan een app waarmee een negatief corona-testresultaat kan dienen als een groen licht voor festival, concert of voetbalwedstrijd. Maar ondertussen wordt er ook al zo’n privaat gemaakte app ingezet bij experimenten.

Zo’n vijfhonderd mensen verzamelden zich in het Beatrix Theater in Utrecht om weer een middag ouderwets te lachen. Beeld Joris van Gennip
Zo’n vijfhonderd mensen verzamelden zich in het Beatrix Theater in Utrecht om weer een middag ouderwets te lachen.Beeld Joris van Gennip

Aanstaande zaterdag komen 1300 liefhebbers samen in de Ziggo Dome in Amsterdam voor een door ID&T en MOJO georganiseerd dance-event. ‘Een unieke show, zoals we die lang niet meer hebben ervaren’, aldus de organisatoren. In pre-corona-tijden zouden dit holle woorden zijn geweest, nu niet. Een week later zijn er nog meer gelukkigen welkom op het Lowlands-terrein voor een dancefestival en - een dag later - muziekfestival met onder andere De Staat en Maan. Het klinkt als een anachronisme.

Hoe dat allemaal kan? Dit soort evenementen zijn onderdeel van een serie praktijktesten onder de noemer Fieldlab. Zo waren twee weken geleden ook al een paar honderd bezoekers welkom bij een voorstelling van cabaretier Guido Weijers in het Beatrixtheater en voetbalfans bij de wedstrijd tussen NEC en De Graafschap in Nijmegen.

Bubbels

Bij al dit soort evenementen worden bezoekers opgedeeld in een aantal ‘bubbels’. Sommige bezoekers moeten de uitslag van een pcr-test laten zien en worden getemperatuurd, anderen krijgen een sneltest. De uitslag hiervan wordt op een app geladen, waarop ook een pasfoto staat. De bezoeker toont vervolgens zijn app aan de controleur, die op zijn scherm de pasfoto ziet én - als het goed is - een groen vinkje als bewijs van een negatieve test.

Deze digitale oplossing is ontwikkeld door het consortium Unlock waarbij verschillende partijen zijn betrokken, waaronder de Rabobank, Deloitte, de Dutch Blockchain Coalition, TNO en de Universiteit van Leiden. Doel van dit consortium is de Nederlandse samenleving op een gecontroleerde wijze weer open te krijgen.

Digitale kluis

Centrale bouwsteen is een digitale kluis waarin persoonlijke gegevens (zoals paspoort, pasfoto, maar ook gezondheidsgegevens zoals een coronatest) worden opgeslagen. Unlock gebruikt hiervoor een app genaamd IDA, ontwikkeld door de gelijknamige fintech-startup van de Rabobank. ‘De privacy van de burger staat voorop’, belooft Unlock op zijn site. En dat zegt ook Peter Verkoulen van het consortium: ‘Alles wordt lokaal opgeslagen op het mobieltje, niemand kan daar verder bij. De gebruiker heeft volledige controle over zijn gegevens.’

De werking van de oplossing van Unlock met de IDA-wallet Beeld Unlock
De werking van de oplossing van Unlock met de IDA-walletBeeld Unlock

Maar wie de moeite neemt de gebruiks- en privacyvoorwaarden door te lezen, kan schrikken. ‘Wij mogen alle informatie over u altijd geven aan andere onderdelen van de Rabobank Groep’, staat er bijvoorbeeld. En ook dat alle gegevens kunnen worden doorgegeven aan ‘andere partijen in landen die niet hetzelfde beschermingsniveau van persoonsgegevens hebben als de Europese Unie.’

Tijdsdruk

Toch bezweert zowel Verkoulen als Joris Lange (ceo van IDA) dat de gegevens met niemand worden gedeeld. ‘Ook al zouden we dat willen, we kúnnen er helemaal niet bij.’ Waarom dan toch die verwarrende privacyverklaring? Verkoulen noemt het ‘een administratieve slordigheid onder de tijdsdruk van de experimenten’. Unlock zal na de testfase alleen werken met een app waarvan de voorwaarden kraakhelder zijn, belooft Verkoulen. Dat kan IDA zijn, maar ook een andere digitale kluis.

Ook Lange van IDA erkent dat de voorwaarden ‘verwarrend’ zijn: ‘We gaan dit anders formuleren. De praktijk is gunstiger dan de voorwaarden.’ Dat vermoedt ook Stefan Kulk, jurist en onderzoeker bij de Universiteit Utrecht: ‘Het is vooral slordig dat ze wat voorwaarden bij elkaar hebben gecopy-pastet. De gebruiker krijgt dan verwarrende signalen.’

Eigen overheidsapp

Ondertussen werkt het ministerie van VWS aan een vergelijkbare app, CoronaCheck genaamd. Deze moet half maart klaar zijn. Minister Hugo de Jonge benadrukte vorige week na de persconferentie dat deze app ‘in alle openheid’ ontwikkeld wordt.

Hoe de app er precies komt uit te zien, is nog onduidelijk. Zo is bijvoorbeeld nog niet zeker of de app ook werkt met een pasfoto. In de kamerbrief van 23 februari zegt De Jonge dat ‘het vinden van de juiste balans tussen de mate van bescherming van persoonsgegevens en het tegengaan van misbruik’ de grootste uitdaging is. Gesjoemel met negatieve tests van andere personen sluit hij niet uit: ‘Het belang van privacy en informatieveiligheid weegt zwaarder dan het volledig uitsluiten van alle mogelijke misbruik.’

Niet voor vaccinbewijzen

Lange noemt het jammer dat het ministerie niet wilde samenwerken met de private partijen achter Unlock om zo tot één gezamenlijke app te komen. Maar het ministerie wil volgens een zegsman alles in eigen hand houden: ‘Je wilt dat het vertrouwen maximaal is. Dat is bij de ontwikkeling van CoronaMelder ook goed bevallen.’

Overigens zouden dit soort apps in de toekomst ook kunnen worden ingezet om te bewijzen dat iemand gevaccineerd is. Het plan van D66 om mensen die gevaccineerd zijn meer vrijheid te geven, kan echter niet op de steun rekenen van andere grote partijen, zo bleek zondag tijdens het RTL-verkiezingsdebat.

Meer over