De herkenningstune van Europa

N ee tegen Europa. Ja tegen Frankrijk. Ik vat een familiegevoel samen. Het centrum van de wereld is in deze opvatting Parijs....

Muziek houdt zich niet aan grenzen, haar apostelen deden alle hoofdsteden van Europa aan voordat een bureaucraat achter een tekentafel de Europese Unie bedacht. Mozart reisde in een koetsje door de sneeuw van stad naar stad, jonge musici kwamen naar ons land om bij Sweelinck het vak te leren, Mengelberg haalde Mahler naar het Concertgebouw,

Debussy speelde in Amsterdam. Musici hebben geen grondwet nodig om zich Europeaan te voelen.

Mijn eerste Europa-gevoel werd opgeroepen door Franse muziek. Een montere melodie die aan de Eurovisie-uitzendingen voorafging. Trompetmuziek van de Franse componist Charpentier schalde vrolijk uit het ontvangtoestel voordat door de omroepster, ik meen Tanja Koen, werd overgeschakeld naar het songfestival in Londen, het nieuwjaarsconcert in Wenen of skiën in Garmisch Partenkirchen. Er ontstond zowaar saamhorigheid in de huiskamer. Moeder schonk nog eens thee bij, vader legde het boek weg. Er gebeurde wat in Europa en dank zij de wonderen

der techniek waren wij erbij.

Ieder weekeinde staan in Parijs toeristen in de rij om een kaartje te bemachtigen voor een concert in de Sainte Chapelle. Het licht wordt daar gezeefd door schitterende glas-in-loodramen, die het venster lijken op een wereld van vrede en vroomheid. Handige musici schnabbelen er in de avonden een centje bij met het uitvoeren van bekende hits, de C anon van Pachelbel en de Vier Seizoenen van Vivaldi. Af en toe, als er een nationaal feestje is te vieren, spelen ze 'onze' Eurovisie-tune. Het is de openingsprelude van het Te Deum van Marc-Antoine Charpentier (1634-1704) die aan het slot van zijn leven maître de musique was in de koninklijke kapel. Hij componeerde er muziek voor de erediensten. Het Te Deum is een pronkstuk uit de Franse barok, geschreven ter gelegenheid van de vrede van Nijmegen. Charpentier maakte spannende muziek van de religieuze vertelling door een scherp contrast te creëren tussen het orkestrale geweld en de subtiele aria's die slechts met een enkel instrument worden begeleid. Het Te Deum is meer dan de prelude van schansspringen. Het is de feestelijke aankondiging van een Europa dat verdween voordat het er was.

Meer over