De hemel herontdekt

Het begrip 'bekering' wordt door Willem Bouwman ruim opgevat in de 'Omwentelingen in vijfentwintig levens' die hij verzameld heeft onder de titel Bekeerd!....

Het blijven echter omwentelingen. Elk portret getuigt van een heftig geloofs- of gewetensconflict, onrust en twijfel, en vooral van het zoeken naar het licht van de openbaring. Bouwman concentreert zich op de kritieke momenten: het begin en het einde van de zoektocht. Het boek begint in de late zestiende eeuw met de twijfels van de Amsterdamse koopman Uriël da Costa over de joodse wetten, en eindigt in 1964 met de schrijver A. Marja. Da Costa zag uiteindelijk geen andere uitweg dan zich het leven te benemen; Marja keerde, zoals dat heet, 'terug naar het geloof van zijn jeugd'. Daartussen vinden we onder anderen: Vondel, Isaäc da Costa, Abraham Kuyper, Ferdinand Domela Nieuwenhuis, Jacques de Kadt en H.P. Marchant.

Waarschijnlijk heeft de eerdere publicatie van deze portretten in het Nederlands Dagblad de lengte en formule bepaald. In de bundeling zou Bouwman de lezer een plezier hebben gedaan met meer aandacht voor, of uitleg van, begrippen en verschijnselen die met de bekering samenhangen. Niet iedereen zal de theologische onderscheidingen paraat hebben die de vele protestantse richtingen en afsplitsingen kenmerken. Als dominee Huet Calvijn en de 'Dordtse regels' afzweert, is dat precies de tegenovergestelde gang die door dominee Hendrik de Cock werd gegaan, voor wie Calvijn en die regels juist 'het licht' waren. Enige toelichting lijkt dan op zijn plaats. Bij de moderne bekeringen tot het katholicisme (minister Marchant, ds. H.B. Visser, Cornelia de Vogel, Pieter van der Meer de Walcheren) zou een eenmalige uitleg van de vrij complexe roomse regels ten aanzien van een 'overkomst' verhelderend geweest zijn.

De aardigste uitspraak in het boek is van Joop den Uyl: 'Het idee dat ongelovigen, dat die niet in de hemel zouden kunnen komen: dat is zo'n absurdistische gedachte. Dat wekte woede.' Het tekent de ware socialist: hier, maar ook in het hiernamaals.

Meer over