De gravin is dood

De sinds 8 januari spoorloze gravin Agusta is terecht. Haar lijk is aangespoeld bij het Franse Le Lavandou. De weduwe van de Italiaanse helikopterfabrikant en smeergeldkoning Agusta hield er een extravagant leven op na....

AN DE Italiaanse Rivièra, pal voor de kust van de elegante badplaats Portofino, dobberde begin deze week een bijzonder schip, uitgerust met hoogwaardig oceanografisch gereedschap. Gadegeslagen door hoofdschuddende vissers en horden Italiaanse reporters was de bemanning op zoek naar gravin Francesca Vacca Graffagni Agusta, spoorloos sinds maandag 8 januari.

Een week eerder en tweehonderd zeemijlen verderop was de vrouw al aangespoeld bij het Franse Le Lavandou. Niemand in Portofino die het wist. Pas dinsdagavond maakte de politie van Marseille de vondst bekend. De eerste autopsie wijst uit dat er zich geen water in de longen bevindt en dat de vrouw dus niet kan zijn verdronken.

Gravin Agusta (58), vroeger fotomodel, is de weduwe van de Italiaanse edelman Corradino Agusta, fabrikant van de gelijknamige helikopter. Het echtpaar, een bekende verschijning in de internationale jetset, ging in 1985 uit elkaar. Vier jaar later overleed graaf Agusta. Postuum verwierf hij ruimere bekendheid toen bleek met hoeveel smeergeld hij zijn helikopters aan de man had gebracht.

Zo mogelijk nog vermaarder werd zijn zeventien jaar jongere echtgenote. De gravin nam in 1994 de wijk naar Mexico, nadat volksheld Di Pietro, de openbare aanklager, had ontdekt dat zij een sleutelrol speelde in het grootste naoorlogse schandaal van Italië: Tangentopoli, de grootschalige corruptie die uiteindelijk het complete politieke bestel deed exploderen.

Gravin Agusta was geldkoerier van de vorig jaar in ballingschap overleden oud-premier en socialistenleider Bettino Craxi. Samen met haar toenmalige minnaar, Maurizio Raggio (thans 50), sluisde zij een onbekend aantal zwarte miljoenen naar buitenlandse bankrekeningen ten behoeve van Craxi's PSI. Zowel de gravin als Raggio werd door Mexico uitgeleverd. In Italië kwamen zij er vanaf met een lichte celstraf en huisarrest.

Craxi, zoals bekend, werd bij verstek tot vele jaren veroordeeld en sleet tot voor kort zijn dagen in het Tunesische Hammamet, waar medio januari zijn eerste sterfdag werd herdacht door enkele oude getrouwen. Vrijwel tegelijkertijd vond in Milaan een opmerkelijke restauratie plaats. De PSI, net als de totale gevestigde orde begin jaren negentig van het politieke toneel geblazen, werd onder dezelfde naam heropgericht.

Daarbij waren alle kopstukken van de oude PSI aanwezig, onder wie de oud-bewindslieden De Michelis (Buitenlandse Zaken) en Claudio Martelli (Justitie). Allen zitten tot over hun oren in corruptieschandalen, niettemin zijn ze met hun herboren socialistische splinter komend voorjaar present bij de verkiezingen, in het rechtse kamp van Berlusconi.

Ook aanwezig bij de reünie, het wordt nu bijna ongeloofwaardig, Mario Chiesa, de man met wie Tangentopoli begon. Hij verzamelde in Milaan de steekpenningen voor Craxi en werd bij zijn arrestatie betrapt op het door de wc spoelen van stapeltjes bankbiljetten. Omdat zijn blazoen wel erg is bevlekt, moest Chiesa rechtsomkeert maken.

Zou de terugkeer van deze bende iets te maken kunnen hebben met de verdwijning van gravin Agusta?, is de vraag van onder anderen Bruno Vespa, hoofdredacteur van het veel bekeken politieke tv-magazine Porta a Porta van de staatsomroep Rai.

In Portofino sluiten we ons aan bij een groep van Vespa's verslaggeefsters. Daar stuiten we op een mysterie, een thriller met nog steeds onbekende afloop, ondanks het gevonden lijk.

In de zomer is het in de haven van het peperdure Portofino altijd al een komen en gaan van celebrities. Heel vroeger de Franse rechtsgeleerde Montesquieu. Veel later Frank Sinatra, Rex Harisson, Elisabeth Taylor, natuurlijk de Agnelli's, maar ook Churchill en leden van Europese vorstenhuizen. De Milanese geldadel meert er regelmatig aan, alsmede Madonna en Mick Jagger.

's Winters is er geen jacht te bekennen en bieden de in mist en motregen gehulde rotsen een naargeestige aanblik. Temeer als men beseft wat voor drama zich hoog in de bergen heeft afgespeeld.

Onttrokken aan het oog van nieuwsgierige passanten ligt daar Villa Altachiara, een luxueuze vesting met vergezicht over de Middellandse Zee. Van het huis en de circa 30 duizend vierkante meter grond, inclusief zwembad en heliport, zijn alleen luchtfoto's beschikbaar. Villa Altachiara was de laatste locatie waar gravin Agusta, de eigenaar, in levenden lijve is gezien.

De geschiedenis van de villa past bij het huidige mysterie. Bouwheer en eerste eigenaar was de Britse mecenas en archeoloog Lord Carnavon, mede-ontdekker van het graf van Toetanchamon. Onder zijn villa liet hij geheime gangen aanleggen. Met Carnavon is het slecht afgelopen. Kort na opening van het graf van de farao, in 1922, bezweek hij in Caïro aan de gevolgen van een muggenbeet. Andere archeologen werden eveneens getroffen door de vloek van de farao's, zoals het lange tijd heette.

Die vloek lijkt ook te rusten op Villa Altachiara en haar huidige eigenaar, la contessa Agusta. De gravin woonde er tot maandagavond 8 januari 19 uur. Op dat tijdstip, aldus de getuigenverklaringen, ging ze even naar buiten voor een duik in het verwarmde zwembad. Sindsdien is zij van de aardbodem verdwenen.

Echt gelukkig was ze er nooit. Haar eerste echtgenoot, de helikoptertycoon, nam het niet zo nauw en had last van exhibitionisme. Talrijk zijn de verhalen dat hij ook zijn jeugdige echtgenote aanspoorde tot deelname aan orgiën in Villa Altachiara, als gevolg waarvan zij in Portofino de weinig flatteuze bijnaam kreeg van una smutandata, letterlijk: een vrouw die nooit ondergoed draagt.

Tijdens een van deze partijen ontmoette zij eerder genoemde Maurizio Raggio, zoon van een barkeeper uit Portofino. Het duo werd onafscheidelijk. De gravin introduceerde Raggio bij de Italiaanse minister-president Craxi, ook al een habitué van de badplaats en toen nog alom gerespecteerd in Europa. De gravin en haar minnaar versleepten voor Craxi een vermogen aan steekpenningen.

Ver van de grote politiek verwierf de gravin vooral faam door haar regelmatige uitstapjes, beneden naar het dorp en het dichtbij gelegen Rapallo. Vermaard, vertelt een barkeeper in Rapallo, was haar 'enkeltruc'. Laat op de avond en onder invloed van te veel champagne kroop ze onder de tafeltjes en beet de gasten in hun enkel. Bedoeld als waarschuwing voor de waakhonden als iemand het zou wagen haar te volgen naar Villa Altachiara.

Geen loze waarschuwing, zoals vorige week nog bleek. Een Italiaanse fotograaf moest rennen voor z'n leven nadat hij over de toegangspoort van de villa aan de Via della Libertà in Portofino was geklommen. Vijf beesten sprongen op hem af. Een bracht hem een lelijke beenwond toe.

Met Raggio ging het uit, tot verdriet van de gravin. Voor hem in de plaats haalde ze de Mexicaanse arts Tirso Rosario Chazaro Roncado (56), roepnaam Tito, naar Portofino. Hem ontmoette ze in Cuernevaca, een luxeoord in Mexico, waar de gravin eveneens een onderkomen bezit.

Omdat de gravin ook van vrouwen hield, was enige jaren geleden tevens de 30-jarige verkoopster van een boetiek uit Portofino bij haar ingetrokken. Nog steeds wordt hierover schande gesproken. De houder van de lokale krantenkiosk: 'De gravin heeft het meisje gewoon gestolen.'

Ronduit verbijstering was er begin deze week toen in de pittoreske haven van Portofino het volgende gezelschap zich inscheepte voor een laatste speurtocht naar de gravin: de Mexicaan Tito, de 30-jarige vriendin én Maurizio Raggio. Gedrieën wilden zij met sonar en andere apparatuur de zeebodem afzoeken. Volgens Raggio is hij op een interessant spoor gestuit. Hetgeen een wonder mag heten, zeker gezien de vondst bij Le Lavandou.

Daags na de verdwijning van de gravin mobiliseerden de carabinieri 360 kikvorsmannen. Vanuit Milaan en Genua werden speurhonden gehaald. Met een soort robot werd het water onder aan de villa systematisch afgetast. Resultaat: twee slippers van de gravin op de rotsen en in de zee, achttien meter diep, haar witte badmantel. Die vertoonde aan de rugzijde een grote winkelhaak. Dicht bij de badjas lag haar bril.

Zelfs Raggio is ervan overtuigd dat zij geen zelfmoord heeft gepleegd. 'Ondanks alle problemen hing zij te veel aan het leven', zegt hij in de haven, omringd door journalisten.

Raggio heeft twee getuigen die zich pas afgelopen weekeinde meldden: de actrice Rossella Schiaffino Falck en de kunstcriticus annex Romeins Kamerlid VittorioSgarbi. Beiden hebben de gravin nog op 8 januari gesproken en verklaren dat zij geenszins de indruk maakte levensmoe te zijn. Sgarbi: 'Ze was in topvorm. We hebben zelfs een hele tijd over seks gesproken. Heel aangenaam.'

Uiteraard zijn er beschuldigende vingers richting Raggio, Tito en de 30-jarige winkelverkoopster. De gravin zou haar testament willen wijzigen ten faveure van Tito; een eerste ontwerp van het nieuwe testament vond de carabinieri in de villa. Raggio zou er niet meer in voorkomen. Tito en Raggio zeggen echter dat zij het 'allang' eens zijn en dat de erfenis geen rol kan spelen.

Dat wordt onderschreven door een derde partij: graaf Rocky Agusta, de in Zuid-Afrika levende zoon uit een eerder huwelijk van Agusta sr., de overleden echtgenoot van de gravin. Hij is enig erfgenaam en beheerder van het vermogen van zijn vader, circa 600 miljoen gulden. De gravin, zijn stiefmoeder, scheept hij jaarlijks af met een toelage van een miljoen of twintig. Graaf Rocky suggereert dat de 'Craxi-geheimen' een rol kunnen spelen.

Het Openbaar Ministerie gaat uit van een misdrijf. Het stoffelijk verschot van de gravin vertoont talrijke verwondingen, waaruit kan worden opgemaakt dat zij vlak voor haar dood is mishandeld. Bovendien is geen water in de longen aangetroffen, zodat verdrinking wordt uitgesloten.

Raggio heeft in ieder geval een perfect alibi. Hij verbleef op 8 januari met een nieuwe vriendin in Miami. Hij was de eerste die door Tito in de nacht van 8 op 9 januari telefonisch werd geïnformeerd over de verdwijning. Hij was het die daarop vanuit Miami om twee uur 's nachts de carabinieri van Portofino belde. De volgende dag snelde hij met een charter terug naar Italië.

Meer over