‘De gouverneur? Dat is een louche type’

Minister Bot wil hem weghebben, maar vooralsnog..

Hij is krijgsheer, politieagent en rechter in één. Een heldhaftige verschijning met een imposante witte baard, een groen gewaad en een kalasjnikov op de rug. Maak kennis met Jan Mohammed Khan, gouverneur van de zuidelijke provincie Uruzgan.

Maar de vraag is hoe lang hij nog de baas mag zijn in deze gewelddadige en bergachtige streek vol Taliban-strijders en Al Qa’ida-terroristen. Vooral nu de Nederlandse regering het voornemen heeft uitgesproken volgend jaar ruim 1200 militairen naar Uruzgan te sturen.

Minister Bot van Buitenlandse Zaken drong in een gesprek met de Afghaanse president Karzai onlangs aan een aantal lokale bestuurders in Uruzgan te vervangen. Ze zouden een belemmering zijn voor de terugkeer van veiligheid en stabiliteit. Voornaamste hinderpaal: Jan Mohammed Khan.

De gouverneur zou zich schuldig maken aan zelfverrijking en drugshandel. Hierdoor zou het aantal opiumvelden in de provincie in een jaar tijd haast zijn verdubbeld. Daarnaast zou hij slechts in actie komen om zijn tegenstanders en die van zijn clan met geweld aan te pakken.

Het gevolg: Mullah Abdul Wali, een voormalige Taliban-minister en zwager van de beruchte Taliban-leider Mullah Omar, zou de bevolking kunnen terroriseren. De Amerikaanse troepen in Uruzgan haast ongestoord met hinderlagen, zelfgemaakte bommen of boobytraps kunnen bestoken.

Jan Mohammed Khan ontkent alle beschuldigingen. Graag wijst hij op de vele boeren die opium verruilen voor landbouwzaden. En anders op de vele opstandelingen die zijn privé-leger heeft gevangengenomen of gedood.

De zoveelste bloedige aanslag langs de weg naar de Uruzgaanse hoofdstad Tarin Kut? Volgens de gouverneur is hem dat niet aan te rekenen. Het is de schuld van de autoriteiten van het naburige Kandahar. ‘Die doen te weinig tegen bandieten.’

Maar ook de documentaire Taliban Country van de Australische filmmaakster Carmelia Baranowska laat een heel andere Jan Mohammed Khan zien: een corrupt en woest type aan het hoofd van een gewelddadige provincie die zich niet zomaar laat wegjagen.

‘De gouverneur? Dat is een louche type’, zeggen de Amerikaanse militairen steevast. ‘We betalen hem om onze vriend te zijn.’ Een Afghaan vertelt over een willekeurige aanval van het privé-leger van Jan Mohammed Khan op zijn dorp. Domweg omdat ze tot een andere clan behoren.

Of Bot de documentaire ook heeft gezien, is onduidelijk. Maar hij zal vast te horen krijgen dat Jan Mohammed Khan en de Afghaanse president een innige vriendschap hebben.

Het was tenslotte Karzai zelf die Jan Mohammed Khan, na een harde tijd als gevangene van de Taliban, tot gouverneur van Uruzgan benoemde.

Meer over