De geoliede Ferguson-protestmachine

In Ferguson en 170 andere Amerikaanse steden is de afgelopen dagen geprotesteerd tegen het niet aanklagen van een blanke agent, die een zwarte tiener neerschoot. Hoe kwamen al die betogers op de been?

Lisa van der Velden en Pieter Hotse Smit
Demonstrant in Ferguson blokkeert de weg voor de politie. Beeld reuters
Demonstrant in Ferguson blokkeert de weg voor de politie.Beeld reuters

Sociale media, vloek of zegen? Het hangt er maar vanaf aan wie je het vraagt. Volgens de officier van justitie van St. Louis waren de geruchten op sociale media een van de belangrijkste obstakels in het onderzoek naar de dood van de zwarte tiener Michael Brown. De demonstranten die protesteren tegen het niet aanklagen van schutter Darren Wilson, denken daar heel anders over. Met behulp van online-kaarten, fora en heel veel sociale media wisten zij zich de afgelopen dagen te organiseren.

Te beginnen in plaats delict Ferguson, de voorstad van St. Louis, Missouri. In een openbaar Google-bestand op Noindictment.org staat vooruitlopend op de uitspraak in vijf pagina's uitgelegd wat er gaat gebeuren mocht er geen aanklacht komen tegen de blanke agent Wilson. Bezoekers konden aangeven of ze een sms willen ontvangen als de uitspraak bekend is. Op een online-landkaart staan de demonstratielocaties aangegeven.

De organisatie achter de site benadrukt dat ze staan voor geweldloos protest. Om geweld te voorkomen hebben ze 'voorgestelde rules of engagement' opgesteld. Ze bereidden betogers desalniettemin voor op ongeregeldheden; op de 'paklijst' staat een gasmasker en een instructie voor het maken van een houten schild. Op de online-landkaart staan plaatsen om te schuilen tegen politiegeweld. Voor wie in handen van de politie valt, staan vrijwilligers met een juridische achtergrond klaar. Zij kunnen zich aanmelden op Noindictment.org.

(Tekst gaat verder na kaart.)

Politieauto gaat op zijn kant in Ferguson. Beeld getty
Politieauto gaat op zijn kant in Ferguson.Beeld getty

Lift naar Ferguson

Wie van buiten Ferguson komt en zijn steentje wil bijdragen, kan terecht op Handsupunited.org om vervoer en een slaapplaats te regelen. 'Is er iemand die van New York City naar Ferguson vertrekt? Ik heb een lift nodig en kan helpen betalen voor benzine', staat op de site. Niet veel later biedt iemand een busje aan.

Wie niet naar Ferguson wil komen, kan op beide sites geld doneren of terecht op Tumblr-pagina 'Ferguson National Response Network'. Daarop kunnen organisatoren hun eigen protestaankondigingen plaatsen. Van Fort Lauderdale (Florida) tot Santa Barbara (Californië) werden de protesten van gisteren aangekondigd. In 170 steden kwam het ervan. Voor vrijdag wordt opgeroepen tot een winkelboycot in heel het land: 'Hands Up, Don't Shop'. Ook in het buitenland is aandacht voor de onrust in Ferguson. Affiches kondigden bijeenkomsten aan in Oslo en San Juan.

Lynchpartijen

De man achter Noindictment.org, Deray McKesson, twittert onvermoeibaar alle activiteiten in het land rond aan zijn 35 duizend volgers. De Facebook-pagina Justice for 'Mike' doet dat ook en heeft meer dan 43 duizend 'likes'. Bob McCulloch, de officier van justitie van St. Louis, hekelde de stroom aan geruchten die via sociale media in de wereld komen. Na de 24-uurs nieuwsstroom, is het volgens hem 'het grootste obstakel in het onderzoek' naar de dood van de zwarte tiener Brown geweest. Getuigen zouden hun verklaringen hebben aangepast na het lezen van berichten op sociale media.

Amerika-expert Willem Post prijst juist de rol van sociale media rond de onrust in Ferguson. 'Er is sprake van een wantoestand in de Verenigde Staten', zegt hij. 'In Japan komen schietpartijen zoals in Ferguson zelden voor, in Amerika zo'n 400 keer per jaar. Natuurlijk moeten mensen op sociale media, kranten en TV zenders hun verantwoordelijkheid nemen, maar ze zijn niet degenen die voor de problemen in Amerika hebben gezorgd. Het is juist heel goed dat iedereen nu mee kan kijken en mee kan praten over wat er allemaal misgaat. Kon dat honderd jaar geleden maar, toen lynchpartijen tegen zwarte Amerikanen schering en inslag waren.'

Meer over