ColumnMargriet Oostveen

De gedeelde afkeer is niet die van asielzoekers

Spandoek aan de Gronauseweg in Enschede. Beeld
Spandoek aan de Gronauseweg in Enschede.Beeld

Dubbelspel rond een asielzoekerscentrum dat niet mag komen.

In Dolphia roken de mensen tegenwoordig buiten, dat is toch vooruitgang. Naast de voordeuren staat overal hetzelfde loungemeubilair met een volle asbak. Ze houden er ook van buldogs en chihuahua's. En van die modern-rustieke bordjes met 'Welcome' voor het woonkamerraam. Geertje Prul, een eind in de zeventig, voelt zich zichtbaar thuis, zij draagt een pyjamabroek met hartjes onder haar bontjas. Vraag Geertje Prul waar Juliana, de supergeïntegreerde asielzoekster, woont en ze draaft al wenkend de hoek om.

Dolphia: in de jaren dertig gebouwd als 'het Dolphia', een tuinwijk tussen Enschede en Glanerbrug. Kinderen die hier opgroeiden wachten nu jaren op een huurwoning, want de huizen zijn klein en vochtig, maar Dolphia is ruim, groen en dorps. Aan de andere kant van de Gronausestraat kwam een nieuwbouwwijk met prijzige koopwoningen, een winkelcentrum en twee basisscholen. Aan de oostkant van Dolphia ligt nog een weiland open: het Esmarkerveld. Daar was sociale woningbouw beloofd, maar de crisis kwam ertussen. En juist hier komt nu voor ten minste tien jaar een nieuw asielzoekerscentrum (azc), voor 600 asielzoekers.

Dolphia gedraagt zich dus als een verzetswijk, zoals je burgers in meer gemeenten - Purmerend, Gouda, Oudenbosch - in de contramine ziet gaan. Aan de Gronausestraat hangen spandoeken met 'Refugees not welcome' en 'FUCK Van Houdt en de gemeente': Van Houdt is de wethouder. Ook op leegstaande woningen verschenen leuzen.

Toch levert Geertje Pul me enthousiast af bij Syrisch-orthodoxe Juliana uit Turkije, die met alle protesten een soort ereburger van Dolphia werd: Juliana (die om haar familie geen achternaam wil noemen) is namelijk óók tegen. Ze staat als een geboren Dolphiaan te roken voor haar huis. Op de lege woning naast haar is dus 'Weg met die opvreters, groetjes Dolphia' gekalkt. Maar tegen háár hebben ze niets, zegt Juliana kalmpjes, haar straatgenoten moeten gewoon heel vaak wennen, aan alles.

Een bekladde woning in Dolphia. Beeld
Een bekladde woning in Dolphia.Beeld

Als kind is Juliana tien jaar lang gehard in een azc bij Markelo, in de tijd dat Serviërs en Kosovaren daar in caravans bivakkeerden en elkaar met messen te lijf gingen. Daarom geeft ze de mensen in Dolphia geen ongelijk in hun ongerustheid, en ook een beetje om te integreren. De uitgaande Markelose jeugd riep ook 'vieze stinkdieren' naar Juliana en azc-vrienden, als ze zich te pletter verveelden op een bankje. Zelf waren ze evenmin lieverdjes, want 'de volgende groep die langsfietste was dan natuurlijk de lul'. Zoiets verwacht ze ook nu dit azc zo dicht op Dolphia wordt gebouwd.

Pas als Geertje Prul met geheven vuistje is vertrokken ('Ik ben mijn leven óók niet meer zeker!') vertelt Juliana binnen, twee chihuahua's op schoot, hoe graag ze als tolk in het nieuwe azc wil werken. In Markelo zong en danste ze met de kleintjes om ze iets te doen te geven: dat wil ze weer, desnoods als vrijwilliger.

Zo tweeslachtig als Juliana's rol zie je het hier vaker. De gedeelde afkeer in Enschede is ook niet die van asielzoekers. Wel van een overheid die inspraak belooft, maar niet geeft. Enschedeërs mochten azc-locaties aandragen, er kwam een lijst van 72 plekken en bijna iedereen in Enschede was vóór een azc op Zuidkamp, het voormalige vliegveld, 10 minuten fietsen verderop. Toen besliste de gemeente alsnog iets heel anders.

Lopen we naar het huis van Kim en Raphaël Marchese. Asbestsaneerder Raphaël hield al een tirade in Pownews over waarden en normen 'naar onze vrouwen toe'. De eerste die 'Hello baby' zegt, gaat tegen de vlakte, gromt hij nu. Maar vraag eens naar zijn naam: Marchese. Klinkt Italiaans, toch? Klopt, zegt Raphaël de Boze dan opeens verlegen: zijn eigen vader is een gastarbeider uit Sicilië.

Nog een spandoek in Dolphia. Wie het gedaan heeft 'weet niemand'. Beeld
Nog een spandoek in Dolphia. Wie het gedaan heeft 'weet niemand'.Beeld

Steek ook nog even de straat over, pal tegenover het weiland waar het vervloekte azc moet komen. Daar heb je Het Eik, gekozen tot beste snackbar van Enschede. De mede-eigenaar is in 1985 gevlucht uit Tur Abdin in Zuidoost-Turkije. Hij heet Yakup Mutlu. Yakup is hier 'met open armen ontvangen', maar vindt 600 asielzoekers op deze plek ook wel wat veel. Yakup was vroeger onderwijzer. Nu serveert hij gracieus een schippersbal (langgerekte gehaktbal met mayonaise, uitgevonden in Enschede) aan zijn vaste klant Gerrit.

Integreren moet niemand, zegt Yakup, terwijl Gerrit stilletjes en met gebogen hoofd meeluistert. Maar iedereen moet een kans krijgen zich aan te passen.

m.oostveen@volkskrant.nl

Meer over