bellen metOnze correspondent

De gaskraan tóch verder open? ‘Alleen als leveringszekerheid aan huishoudens in geding komt, is Groningen back-up’

Met het dreigende gastekort wordt voorzichtig gekeken naar de 500 miljard kuub gas die nog in de Groningse grond zit. Kunnen en moeten we de kraan weer opendraaien? ‘De minister die dát gaat uitleggen, zal heel wat te verduren krijgen’, zegt onze Groningen-correspondent Jurre van den Berg.

null Beeld Harry Cock / de Volkskrant
Beeld Harry Cock / de Volkskrant

Jurre, je interviewde twee bestuurders van de Gasunie over de Groningse gaskraan. Als je een inschatting moet maken, zal die nog verder opengaan door de huidige gascrisis?

‘Nee, dat verwacht ik niet. Amper twee weken geleden heeft demissionair minister Blok van Economische Zaken besloten dat komend jaar, het laatste jaar is waarin gas gewonnen zal worden, 3,9 miljard kuub om precies te zijn. Hij noemde het zelfs een historisch moment.

‘En gezien de politieke en maatschappelijke voorgeschiedenis kan ik mij niet voorstellen dat je op zo’n besluit terugkomt. Als het echt nijpend wordt, bij een heel koude winter, dan is al vastgelegd dat er maximaal 7,5 miljard kuub kan worden gewonnen. De Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) heeft ook al gezegd het niet te zien zitten om de kraan verder open te draaien. Vanwege de veiligheid wil de NAM er niet op terugkomen. De commissaris van de koning, René Paas, sloot het donderdagavond bij Nieuwsuur ook uit. Hij zei dat dat schandalig zou zijn.’

Zijn de Groningers daarmee gerustgesteld?

‘Nou, dit neemt niet weg dat Groningers op hun hoede zijn. Maandag waren er weer drie aardbevingen. Dan hoor je meteen de suggestie ‘zijn ze niet stiekem weer meer gas aan het winnen?’ Dat is wel het reflex. En dat is ook niet heel gek, want het wordt ook door energie-experts geopperd. In het hoofdredactioneel commentaar van Het Dagblad van het Noorden werd openlijk gespeculeerd over een bitterzoet compromis, waarbij de kraan open wordt gedraaid en de Groningers stevig gecompenseerd. Daar zit een zekere vrees in. Maar politiek lijkt het mij ondenkbaar. De minister die dát moet uitleggen, zal heel wat te verduren krijgen.’

Groningers staan daar niet voor open?

‘Nee. Waag het niet om weer naar ons te kijken, wordt hier gezegd. ‘We hebben zestig jaar lang energiezekerheid gegeven en heel veel financiële welvaart.’ De gaskraan opnieuw verder opendraaien zou onverteerbaar zijn, na zestig jaar vooral geven en weinig terugkrijgen, wat betreft de winst.’

Toen toenmalig minister Wiebes het dichtdraaien van de kraan aankondigde, werd dat geloofd door de Groningers?

‘Eerst zien dan geloven, was hier de reactie. Maar je moet constateren dat die afbouw veel sneller is gegaan dan voorzien. In Nederland zijn niet alle huishoudens meer afhankelijk van Gronings gas, dat is best een hele prestatie. Het is echt snel afgebouwd.’

Te snel, met de huidige gascrisis?

‘Dat is wijsheid achteraf en moeilijk oordelen. Het kon Groningers niet snel genoeg gaan. Die zaten midden in de afhandeling van de schade en operaties van preventieve versterking van hun huis.

‘Eigenlijk zijn er te weinig waarborgen gekozen voor alternatieve gaslevering. Er is nooit een systeem bedacht om zekerheid te garanderen met lange termijncontracten en het aanleggen van voorraden. Er is een ingebouwde vanzelfsprekendheid van aanbod van buitenlands gas.’

Onze gaseconomie is ingericht op export, in plaats van import?

Sinds 2018 is Nederland een land dat netto gas importeert. Die ontwikkeling is al langer ingezet, Groningen is niet meer dan een waakvlam die in tijden van schaarste kan voorzien in een noodvoorraad. Nu is gebleken dat het naïef is te geloven dat de markt het wel oplost. Puur als de leveringszekerheid van gas in het geding komt, bij te weinig gas voor primaire processen zoals huishoudens, dan is Groningen de back-up.’

Meer over