De festivaldirecteur is geen padvinder

Een stadsbraderie noemt Henk Westbroek het, maar het Festival a/d Werf in Utrecht is vooral een multidisciplinair locatiefestival dat het experiment niet schuwt....

ANNETTE EMBRECHTS

VOOR de brandweerlieden moet het een rare gewaarwording zijn. Hun veilige kazerne vormt de komende week het decor voor een zomerse uitspatting over hebzucht, nijd, onmatigheid en andere hoofdzonden. Deze centrale plek in Utrecht van waaruit ze altijd een oogje hielden op de brandveiligheid van die vreemde locaties waar Festival a/d Werf zich openbaarde, valt nu zelf ten prooi aan de risico's van een publieksevenement.

Op de valreep heeft artistiek directeur Petra Blok weten te regelen dat het oude statige pand nahet vertrek van de brandweer naar de rand van de stad, beschikbaar kwam voor het samenwerkingsproject Seven Up van Suver Nuver en Growing Up in Public. 'Hoeven we eindelijk ook geen vluchtroutes meer vrij te houden voor uitrukkende brandweerauto's.'

Haar stem verraadt een lichte trots, maar Blok ziet het niet als overwinning. Daarvoor heeft ze te veel locaties geregeld in de twaalf jaar dat ze betrokken is bij Festival a/d Werf, zes jaar als directeur en de laatste vier jaar ook nog als artistiek leidster van 'De Utrechtse School' - het huistheater aan het spoor dat sinds vorig jaar 'Huis a/d Werf' heet. Hoewel Henk Westbroek het tiendaagse festival een gezellige stadsbraderie blijft noemen en veel anderen de uitstraling ongrijpbaar' vinden, bestaat het programma al jaren uit theater en beeldende kunst. De locaties zijn op, aan en rond de Utrechtse werven, de Oude Gracht, de Neudeflat, station, Huis a/d Werf en overal waar buitenkunst gedijen wil.

Na deze dertiende editie geeft Blok de pijp aan Maarten, zo besloot ze tijdens een solitair weekendje Bergen aan Zee. 'De klok is rond. Het was leuk maar slopend. Ieder jaar weer het goochelen met budgetten, ruimtes en deadlines. Hoewel ik me geen leukere baan voor kan stellen, verlang ik naar een ander leven. Ik ga even moederen over mijn kinderen. '

Twaalf jaar geleden organiseerde ze als studente theaterwetenschappen de bootmusical De stad en de reus ter gelegenheid van de 350ste verjaardag van de Utrechtse universiteit. Dat werd de eerste editie van een jaarlijks festival. 'We zagen het als een feestje, met Utrecht als decor en nodigden vooral eigenzinnige, beginnende kunstenaars uit', aldus Blok. 'Nog steeds is het festival een plek voor ontwikkeling. Met het risico dat experimenten mislukken.'

'Dat is ook goed', schreef de Raad voor Cultuur in zijn advies voor meerjarige subsidie tot de eeuwwisseling. 'Zo'n compliment raakt me. Ik hou van Einzelgängers, kunstenaars met spannende ideeën die niet passen in het reguliere circuit. Hoe unieker, hoe beter. Want toeschouwers moeten het idee hebben dat ze het hier en nu meemaken.'

Volgens Blok zijn de projecten in de afgelopen jaren zintuiglijker geworden. 'Het gaat om een totaalervaring die niet herhaalbaar is. Vandaar dat de gang naar een locatie al een collectieve spanning moet veroorzaken. Bijvoorbeeld doordat een eeneiige tweeling een toeschouwer begeleidt naar een kunstwerk. Of neem Robert Steijn vorig jaar met zijn boomhut in een keurig wijkparkje. Tien dagen lang stonden mensen die nooit naar het theater gaan in de rij om een kijkje te nemen. Zoiets moet je niet proberen na te doen in het Vondelpark.'

Toch is Blok huiverig artistieke ontwikkelingen op haar conto te schrijven. 'Ontdekkingen wil ik ze niet noemen. Het is meer intuïtie.' Zo zag ze in een Hamam - handdoekje onder de arm - de voorsteling Verhalen van henna, water en zeep van Renate Zentschnig en haalde haar met succes naar Utrecht. Komende week neemt deze Zentschnig het publiek mee op een bijna vier uur durende nachtelijke tocht langs praktijken die het daglicht niet kunnen velen. Ze belooft een vaste gast van het festival te worden, in de voetsporen van bijvoorbeeld Frans Poelstra, Gonnie Heggen en Alain Platel of groepen als Mug met de Gouden Tand.

Hoe vreemd een idee ook, wanneer Blok een kunstenaar binnenhaalt, geniet die haar volste vertrouwen. 'Er is één keer een pornofilmpje afgekeurd. Door de Spoorwegpolitie want het was zichtbaar voor treinreizigers. Maar ik vertrouw volledig op de integriteit van de maker.' Dus toont ze geamuseerd de muur vol geslachtsorganen, een deel van de darkroom die Dik Boutkan en Martin van Poppel inrichten recht onder haar kantoor.

Blok beaamt dat veel vrijwilligers van het festival haar waarschijnlijk nauwelijks zullen kennen. 'Festival a/d Werf is eigenlijk een soort padvinderskamp. Ik ben nu eenmaal niet de grootste padvinder, geen groepsmens. De dagen van het festival voel ik me dan ook het meest verloren.'

Annette Embrechts

Festival a/d Werf. 22 t/m 31 mei op verschillende locaties in Utrecht.

Meer over