Reportage

De examenklas begint zich zorgen te maken. Ze krijgen nog echt les, maar is dat genoeg om te slagen?

Docent Engels Maarten Dijkhuizen geeft les aan de vwo-examenklas van het Gerrit Rietveld College in Utrecht.  Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant
Docent Engels Maarten Dijkhuizen geeft les aan de vwo-examenklas van het Gerrit Rietveld College in Utrecht.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Over een week beslist onderwijsminister Slob over de eindexamens. Zijn de examenleerlingen er klaar voor? Ze zijn de uitzonderingen die nog naar school mogen voor fysieke les, maar grote aantallen zouden toch dreigen te zakken.

Slecht nieuws voor de zesde klas op het Gerrit Rietveld College in Utrecht. Het gemiddelde voor het laatste wiskundeproefwerk is een 3,7. De ontgoocheling is groot. ‘Zijn er überhaupt wel voldoendes gehaald?’, roept een jongen terwijl de toetsen uitgedeeld worden.

Vanuit de deuropening tussen twee ruimtes – de klas zit verspreid over twee lokalen – spreekt wiskundedocent Susanne Hendrickx de klassen toe. Ze moet net iets harder praten dan goed voor haar is. ‘Wie van jullie heeft niet geleerd?’, vraagt ze de klas. Een paar handen gaan voorzichtig de lucht in.

‘In verband met de huidige situatie krijgen de leerlingen een extra herkansing’, licht ze toe terwijl haar klas de antwoorden op de toets bespreekt. ‘Sommigen doen daar hun voordeel mee door voor bepaalde vakken heel goed te leren en voor andere vakken helemaal niet. Maar een 3,7 is wel uitzonderlijk laag.’

De klas van Hendrickx behoort tot de uitverkorenen die nog fysiek onderwijs krijgen. De examenklassen zijn, samen met kwetsbare kinderen, de uitzonderingen op de huidige maatregelen in het onderwijs. Ondanks hun bevoorrechte positie beginnen de zorgen om de naderende examens te groeien.

Prognose

Onderwijsminister Slob is deze week met partijen in gesprek om te kijken hoe eindexamens door kunnen gaan, zo meldde hij vrijdagochtend bij Radio1. Op sommige scholen dreigt namelijk 40 procent van de leerlingen te zakken. Dat blijkt uit cijfers die Het Financieele Dagblad opvroeg bij scholenbond Stichting Carmelcollege, waarbij meer dan vijftig scholen zijn aangesloten. De prognose is gebaseerd op de cijfers van schoolexamens die tot nu toe zijn gemaakt. De verwachtingen verschillen sterk van school tot school en houden nauw verband met de mate waarin scholen zijn getroffen door corona.

‘Het gevaar aan dat soort berichtgeving is dat het snel een selffulfilling prophecy wordt’, vindt rector Yolanda Petermeijer van het Gerrit Rietveld College. ‘Er zitten bij ons ook een hoop examenleerlingen tussen die echt nog even zullen moeten bikkelen. Maar om nu al te speculeren over slagingspercentages lijkt me wat voorbarig.’

Voor de meesten gaat het wel goed komen, verwacht Petermeijer. ‘We mogen soms best wat meer vertrouwen hebben in onze jongeren.’ Terwijl ze over de gang loopt, haalt ze een stel stoeiende meisjes uit elkaar. ‘Die anderhalve meter houden tussen de leerlingen is onmogelijk’, verzucht ze. ‘Het blijven toch pubers.’

Lekker rustig

In de aula is het rustig. Aan een aantal tafeltjes zitten leerlingen te werken. Een meisje staat verward naar een bord met roosterwijzigingen te kijken. Op gezette tijden staan de leerlingen in de aula op om naar het lokaal te gaan. De bel is afgeschaft, om te voorkomen dat te veel mensen zich op hetzelfde moment op de gang begeven.

Sebastiaan (17) vindt het wel lekker rustig zo. ‘Je kunt nu op heel veel plekken in de school rustig studeren. In het begin waren klasgenoten jaloers op de mensen die thuis moesten blijven, maar dat is wel omgekeerd.’ Wat hem betreft gaan de scholen dan ook zo snel mogelijk weer open, mits de situatie dat toestaat uiteraard. ‘Ik gun het iedereen om gewoon fysiek les te hebben.’

Wiskundedocent Laaziz Auluai geeft les aan 5-havo van het Gerrit Rietveld College in Utrecht. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant
Wiskundedocent Laaziz Auluai geeft les aan 5-havo van het Gerrit Rietveld College in Utrecht.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Die fysieke lessen zullen voor de overige klassen nog even op zich laten wachten. Het thuisonderwijs blijft minimaal tot 1 maart de norm. Bij de eindexamenkandidaten staat een andere datum in de agenda omcirkeld: 15 februari. Dan beslist onderwijsminister Arie Slob over de examens.

Vooralsnog wil het ministerie van Onderwijs de examens laten doorgaan, al worden aanpassingen niet uitgesloten. Zo kan de normering dit jaar aangepast worden. Een andere mogelijkheid is dat scholen alleen de kernvakken wiskunde, Nederlands en Engels examineren.

Onduidelijkheid

Die onduidelijkheid eist zijn tol, merkt docent Frans Lieke Gevaerts. ‘Leerlingen maken zich zorgen over of hun diploma minder waard is doordat ze dit jaar eindexamen doen’, aldus Gevaerts. ‘Of ze zijn bang dat ze vorig jaar onterecht over zijn gegaan en er nog niet klaar voor zijn.’

‘Een eindexamen halen terwijl je alleen thuisonderwijs hebt gehad is niet te doen’, zegt zesdeklasser Jannes (17). Het fysieke onderwijs is volgens hem dan ook een barre noodzaak. Hoewel Jannes er niet slecht voorstaat, ervaart ook hij de naweeën van vorig jaar. ‘Door het digitale onderwijs zit nog niet alle stof van vorig jaar er lekker in.’

Intussen zijn de fysieke lessen voor docenten een schrale troost voor de beperkte mogelijkheden van het digitale onderwijs. ‘Dat is slechts een slap aftreksel van wat onderwijs zou moeten zijn’, zegt Gevaerts. De VO-raad, de koepelorganisatie van het middelbaar onderwijs, riep daarom afgelopen week op om middelbare scholieren ten minste een dag in de week naar school te laten gaan. De logistieke invulling laat de raad aan de scholen over.

Scholen moeten alle ruimte nemen die er is, vindt ook Gevaerts. ‘Niet alleen voor de leerresultaten, maar vooral ook voor het psychisch welzijn van de kinderen. Ieder fysiek lesuur is er één.’

Lees meer

Digitaal je middelbare school kiezen: ‘De online open dag is zo interactief mogelijk’

Terwijl de roep om middelbaren scholen gedeeltelijk te openen groeit, maken leraren in het basisonderwijs zich grote zorgen over de opening aldaar. Is chaos het gevolg?

Den Haag ziet het voorlopig niet zitten om de middelbare scholen zelf maar gedeeltelijk open te gooien. Waarom?

Hou het dit jaar bij eindexamens voor de kernvakken Nederlandse, Wiskunde en Engels, bepleit oud-docent Nederland John Vorenkamp. Of beter nog: schaf die eindexamens helemaal af.

Meer over