De enige oplossing is een nieuw probleem

Al drie weken ligt een stadsdeel onbewogen voor mij. Er gebeurt niets. Soms rijdt er een auto, de laatste bewoners vertrekken....

Kees Fens

In de tweede week zag ik het stadsdeel als Nederland, het land waar niets gebeurt, waar alles uniform is, waar de schijn van voldaanheid wordt opgehouden. Het zal niets nalaten. Maar de stenen schijn bedriegt. Na het laatste oordeel laat ons land eindeloze archeologische velden van nooit opgeloste problemen na. Niemand zal ze kunnen onderzoeken. De velden draaien het lege heelal in.

Al drie weken luister ik elke dag naar Radio 1. Na het drie uur durende voorspel van het journaal begint de zender echt om negen uur. En tot ver na middernacht zullen steeds nieuwe weters (vaak hebben ze net een boek geschreven, ‘zoals ik in mijn boek schrijf’, zeggen ze dan ook voortdurend) nieuwe problemen op tafel leggen, ze in een gesprek van heel nabij bekijken, er hun hartstocht voor het discussiëren op los laten.

Aan het einde van de ochtend ligt de studio al vol met ideetjes, onafgemaakte zinnen, aangetikte problemen. De weters zijn vertrokken, ‘de discussie gaat door’ roept de laatste spreker, haast gelukkig. Volgende week is hij er voor een nieuw probleem.

De studio moet er even bij liggen als het stadsdeel voor mij. Maar daar melden zich nieuwe sprekers, die zich voor de vijfde keer in enkele dagen in de embryonale casuïstiek bewegen. Na een half uur zijn ze niets verder dan de benoeming van het probleem, in steeds kleiner wordende woorden. We krijgen nog een discussie over het klimaat – een probleem waarmee we nog jaren voort kunnen – de islam (tot het einde der tijden) en veel andere problemen. De voorraad wordt dagelijks ververst. En als er geen aanvoer is, verzinnen we zelf nieuwe problemen, waarover dan een hoogst fictieve discussie ontstaat.

Wie een jaar luistert (liefst met uitkijk op de dode stad) kan een magistraal werk schrijven over een land waar niets gebeurt, niets wil gebeuren omdat het geen enkel probleem wil oplossen. De enige oplossing in dit land is een nieuw probleem. En een nieuwe reeks discussies. (Het grootste mirakel is dat zo veel mensen de tijd hebben om aan openbare discussies mee te doen. In alle vroegte vertrekken velen richting Hilversum, de tas met hun net verschenen boek onder de arm. Het embryo, vandaag. Nee toch niet. Het is Van Basten. Maar het streekvervoer blijkt voorrang te hebben gekregen. Daar weten ze ook alle problemen van). Tevreden komen ze thuis, ze hebben nog twee keer uit hun boek kunnen citeren, al gaat dat over de problemen van een blijf-van-mijn-lijfhuis voor Marokkaanse vrouwen.

Tussen de zware tafeldiscussies door worden op wat lossere toon nieuwe problemen aangedragen, alles wordt zo vaak herhaald dat het vanzelf belangrijk wordt. Een nieuw probleemkristal begint zich te vormen. De volgende dag blijkt het even helder als hard. Om negen uur ligt het midden op tafel. De radio is een beeld van Nederland, zeker van de Tweede Kamer, waar de dag altijd om negen uur begint, de hele zitting door problemen worden besproken, die voor het grootste deel de erfenis blijken van vorige kabinetten en die men weer doorgeeft aan de volgende. Incidenten die in andere landen hun kleine gestalte houden, worden hier door de grote kinderen van het parlement tot probleem vergroot. Regeren is hier stenen op de weg leggen en dan praten over wie ze moet weghalen. Niemand wil, het probleem blijft. Er zal nooit iets gebeuren in dit land waar de oplossing van de ene groep het probleem van de andere is. Tot het einde der tijden.

Ik vrees dat als ik morgen wakker word, het stadsdeel er niet meer staat.

Meer over