Analyse

De eigen waarheid van Donald Trump

De Republikeinse presidentskandidaat ziet overal vijanden. En als hij er op zijn manier iets van zegt, wordt het niet begrepen. Is dat niet zielig en oneerlijk?

null Beeld anp
Beeld anp

Als Donald Trump in november de verkiezingen verliest, ligt dat niet aan hem. Hij zei maandagavond in een interview met Fox News dat de uitslag op 8 november gemanipuleerd zal worden. Een adviseur van Trump waarschuwde dat 'we dat niet zullen toelaten' en dat dat tot 'een bloedbad' zal leiden.

Rigged was het woord dat Trump maandag gebruikte in een interview met Sean Hannity, een journalist die zijn claims vooral bevestigt. De Republikeinse voorverkiezingen waren volgens Trump al 'een beetje oneerlijk', de Democratische voorverkiezingen waren volgens Trump echt oneerlijk, en nu de opiniepeilingen naar Clinton beginnen over te hellen, zullen de verkiezingen in november volgens Trump ook oneerlijk zijn.

Het verwijt is opvallend. In Republikeinse staten zijn de afgelopen jaren wetten ingevoerd die het juist voor (zwarte) Democratische kiezers lastiger maken te stemmen. Een rechter stelde vrijdag dat die kieswetten in North-Carolina 'vooral Afro-Amerikanen treffen' en dus ongeldig zijn.

Artikel gaat verder onder video.

Trumps adviseur Roger Stone - een bron en aanjager van samenzweringstheorieën - vertelde zondag in een interview met de rechtse website Breitbart al wat de tactiek van Trump gaat worden. 'Volgens mij is stembusfraude wijd verbreid en moet Trump het er constant over hebben. Hij moet bijvoorbeeld zeggen: kijk naar Florida, daar leid ik in de peilingen. Als ik Florida toch verlies, weten we dat er fraude is gepleegd. Dan is de winnaar niet legitiem.'

De suggestie dat Clinton geen legitieme president zal zijn, staat niet op zichzelf. Het ligt al besloten in het 'sluit haar op' van andere Republikeinen, uit volle borst geschreeuwd op de conventie in Cleveland. Maar dat de verkiezingen zelf oneerlijk zullen zijn gaat een stap verder.

Trump leeft in een eigen waarheid, deels gebaseerd op feiten en reëel bestaande onvrede, deels ook op vergissingen, verdachtmakingen, selectieve statistieken en leugens. Wanneer die wankele waarheid niet overeenkomt met de werkelijkheid, klopt er iets niet met de werkelijkheid. Dan zijn het de anderen die vals spelen. Winnaars kunnen niet verliezen.

Slachtoffer

Daarom ziet Trump zich ondanks zijn agressie ('Clinton is een duivel', zei hij maandag) graag als slachtoffer, zoals de afgelopen dagen doorlopend bleek.

Hij vindt dat, door toedoen van Clinton, zelfs de verkiezingsdebatten in zijn nadeel zijn gepland, wegens football-wedstrijden op dezelfde avonden. Dat de afgelopen jaren debatten altijd samenvielen met belangrijke sportwedstrijden (die zijn in het najaar elke avond) doet daaraan niets af. Volgens hem heeft de voetbalbond hem zelfs een brief geschreven om zich te beklagen. De voetbalbond heeft geen brief geschreven.

En nadat Khizr en Ghazala Khan, de ouders van een gesneuvelde Amerikaanse moslim-militair, Trump op de Democratische Conventie hadden beticht van anti-islamretoriek en gebrekkige kennis van de Grondwet, insinueerde de Republikeinse presidentskandidaat dat de moeder (die niets had gezegd) een ondergeschikte moslimvrouw was.

Trump speelt graag op de persoon, maar als daarover ophef ontstaat, vindt hij zichzelf het zieligst. En de vijand is overal. 'Ik werd gemeen aangevallen door meneer Khan. Mag ik dan niet reageren?' Zijn adviseur Stone vermoedde dat Khizr Khan een infiltrant van de moslimbroederschap was.

Samenzweringstheorieën vormen een belangrijke inspiratie voor mensen die moeite hebben de werkelijkheid te accepteren zoals die is. Iedereen is verdacht, behalve zijzelf. Trump heeft tot twee keer toe de vader van zijn Republikeinse rivaal Ted Cruz beschuldigd van medeplichtigheid aan de moord op John F. Kennedy. De eerste keer, in mei, leek dat nog een uitglijder. Maar vorige week zaterdag kwam Trump erop terug. De kans is aanwezig dat Trump het, met adviseurs als Stone, echt gelooft.

Zijn campagne betichtte Clinton dinsdag van banden met Islamitische Staat. Het Franse cementbedrijf Lafarge zou volgens de Franse krant Le Monde met de terreurgroep hebben onderhandeld om een Syrische fabriek te kunnen laten draaien. Lafarge heeft ook geld gedoneerd aan Clinton. 'Hillary Clinton is verbonden aan wrede theocratische en islamistische regimes. Nu leren we dat ze geld heeft geaccepteerd van een bedrijf dat gelieerd is aan Islamitische Staat', luidde een verklaring.

De Pakistaans-Amerikaanse Khirzr Khan in 2007 op de oorlogsbegraafplaats Arlington, bij het graf van zijn in Irak gevallen zoon. 'Hij stond daar. Stil, zo waardig, verzonken in zijn gebed', zegt fotograaf Eugene Richards. Beeld Eugene Richards
De Pakistaans-Amerikaanse Khirzr Khan in 2007 op de oorlogsbegraafplaats Arlington, bij het graf van zijn in Irak gevallen zoon. 'Hij stond daar. Stil, zo waardig, verzonken in zijn gebed', zegt fotograaf Eugene Richards.Beeld Eugene Richards

Oneerlijk

Soms zegt Trump dingen die hij graag wil geloven. Zondag zei hij in een interview met ABC dat de door hem bewonderde Russische president Poetin 'Oekraïne nooit zal binnenvallen'. Maar de Russen hebben in 2014 de Krim bezet en opstandelingen in Oost-Oekraïne geholpen. In een tweet verklaarde Trump daarna: 'Ik bedoelde: als ik president zou zijn.'

Dat zijn uitlatingen verkeerd waren overgekomen, lag niet aan hem. Trump haalde maandag bij Fox uit naar verslaggevers van The New York Times, die 'niet goed kunnen schrijven'. 'Zo oneerlijk. Ze schrijven drie, vier artikelen per dag over me. En hoe goed ik het ook doe, ze schrijven nooit goed.' Eerder veroordeelde hij The Washington Post.

Khizr en Ghazala Khan. Beeld anp
Khizr en Ghazala Khan.Beeld anp

Barack Obama riep Republikeinen dinsdag op hun steun aan Trump in te trekken. 'Als jullie voortdurend moeten zeggen dat zijn uitspraken onacceptabel zijn, waarom steunen jullie hem dan nog steeds?'

Richard Hanna, een afgevaardigde uit New York, was dinsdag het eerste Republikeinse Congreslid dat zei op Clinton te gaan stemmen. 'Trump is niet geschikt om het land te leiden', schreef hij in een opiniestuk.

Khan, destijds: waardig bij het graf van zijn zoon

De Pakistaans-Amerikaanse Khirzr Khan in 2007 op de oorlogsbegraafplaats Arlington, bij het graf van zijn in Irak gevallen zoon. 'Hij stond daar. Stil, zo waardig, verzonken in zijn gebed', zegt fotograaf Eugene Richards. 'Ik nam de foto bijna beschaamd omdat ik hem stoorde in zijn privémoment. Maar zonder zijn overpeinzing te onderbreken stemde hij in.' Negen jaar later sprak Khan op de Democratische Conventie over het verlies van zijn zoon tijdens de oorlog in Irak en over diversiteit als bouwsteen van de Amerikaanse democratie. Een dag later beschimpte Donald Trump de ontroerende speech met zijn uithaal naar de vrouw van Khan, die volgens hem het zwijgen was opgelegd. Fotograaf Richards uitte zijn verontwaardiging over zoveel ongevoeligheid op Facebook.

Meer over