Interview

De eerste persconferentie van het nieuwe kabinet: nieuwe start of gemiste kans?

Premier Mark Rutte en minister van Volksgezondheid Ernst Kuipers vlak voor de coronapersconferentie. Beeld ANP
Premier Mark Rutte en minister van Volksgezondheid Ernst Kuipers vlak voor de coronapersconferentie.Beeld ANP

De persconferentie van vrijdag was voor het nieuwe kabinet en de nieuwe minister dé uitgelezen kans om te laten zien dat het anders en vooral beter kan. Wat vonden de experts ervan?

Carlijn van Esch

Vrijdagavond stond Ernst Kuipers voor het eerst naast Mark Rutte om de nieuwe coronamaatregelen aan Nederland uit te leggen. De afgelopen maanden was er veel kritiek op de communicatiestijl van Hugo de Jonge. Na 48 persconferenties nam Ernst Kuipers het stokje van hem over. Daarmee kwam een einde aan de woordspelingen en spitsvondigheden die De Jonge veelvuldig de zaal in slingerde, zoals ‘Wij zijn dan misschien klaar met het virus, het virus is nog niet klaar met ons’. Kuipers bleef veel rustiger en straalde deskundigheid uit, stellen communicatie-experts. ‘De Jonge wilde op elke vraag laten zien dat hij het beter wist dan de journalisten’, zegt expert Lars Duursma. ‘Kuipers is niet zo’n macho, dat maakt de sfeer heel anders.’

De afgelopen weken nam de onvrede in de samenleving snel toe en daarmee de druk op het kabinet om te versoepelen. De persconferentie was een belangrijk moment om het vertrouwen van mensen terug te winnen. En dat deed minister Kuipers, zegt communicatie-expert Karine van den Noort. ‘Het voelt echt alsof hij het op orde heeft.’ Van den Noort zag zekerheid en autoriteit, in plaats van ‘de gejaagdheid’ van De Jonge.

Kuipers heeft met zijn achtergrond als arts en wetenschapper al een voorsprong op zijn voorganger. Ook hoeft hij er niet plotseling in te rollen als De Jonge twee jaar geleden. Kuipers gaf tijdens de coronacrisis al tientallen persconferenties in de hal van het Erasmus MC, om daar als voorzitter van het Landelijk Netwerk Acute Zorg de ziekenhuiscijfers te duiden. Ook schoof de 62-jarige arts wekelijks aan tafel in actualiteitenprogramma’s. Wel denkt Van den Noort dat Kuipers moet oppassen dat hij niet te moeilijke woorden gebruikt. Zo werden de ‘mondkapjes’ in deze persconferentie ‘medische mondmaskers’.

Andere setting

Van te voren was al duidelijk dat de eerste persconferentie van het nieuwe kabinet er anders uit zou zien. Met de nieuwe minister van Volksgezondheid kwam niet alleen een ander hoofd in beeld, maar ook een scherm. Afbeeldingen en grafieken moesten het verhaal van Ernst Kuipers kracht bij zetten. Hij had wel wat meer mogen stilstaan bij de grafieken om toelichting te geven, vindt Van den Noort. Ook voegde niet elk plaatje volgens Duursma wat toe. ‘Sommige grafieken riepen juist meer vragen op’, aldus Duursma.

Het scherm had juist uitkomst kunnen bieden, toen Rutte de maatregelen opsomde. ‘Dat ging heel snel’, zegt Duursma. ‘Waarom zet je de maatregelen niet even op het scherm?’ Wel vinden de twee experts het een verbetering dat doventolk Irma Sluis niet meer tussen de sprekers in stond. Als de doventolk trending topic is op Twitter, is dat een veeg teken voor hoe goed de informatie bij de kijkers is aangekomen. ‘Het inzetje was groot genoeg voor wie het nodig hebben en voor anderen leidt het minder af’, vindt Duursma.

Minister van Volksgezondheid Ernst Kuipers gebruikte tijdens de coronapersconferentie een scherm om zijn boodschap te onderbouwen met grafieken en afbeeldingen. Beeld ANP
Minister van Volksgezondheid Ernst Kuipers gebruikte tijdens de coronapersconferentie een scherm om zijn boodschap te onderbouwen met grafieken en afbeeldingen.Beeld ANP

Onbeantwoorde vragen

Of de boodschap van de persconferentie ook duidelijker was dan voorheen valt nog te betwijfelen. Crisismanagement deskundige Werner Overdijk zag dat veel vragen onbeantwoord bleven. Waarom doen wij het anders dan de andere Europese landen? Gaat de overheid de maatregelen nou handhaven of niet? Wat is onze strategie? ‘De enige strategie die naar voren kwam is afwachten, afwegen en kijken naar het buitenland’, zegt Overdijk. ‘Verder hebben ze alles vooruitgeschoven naar de volgende persconferentie.’

De Gedragsunit van het RIVM adviseerde eerder dat bij de aankondiging van coronamaatregelen duidelijk moet zijn: wat is de noodzaak en wat is het nut. Maar waarom het kabinet juist voor deze maatregelen heeft gekozen, kwam pas bij de vragen van journalisten kort naar voren. ‘Terwijl dat de essentie zou moeten zijn’, zegt Duursma. ‘Je moet aangeven dat het een lastige afweging was en wat de criteria waren.’

Het lukte Kuipers en Rutte niet goed om duidelijkheid te scheppen, net als het vorige duo, vindt Overdijk. Hij is bijzonder teleurgesteld na de eerste persconferentie van het nieuwe kabinet. ‘Dit was het uitgelezen moment om een nieuwe start te maken’, zegt hij. ‘Met elkaar even stilstaan bij de mensen die zijn overleden, longcovid hebben, of al maanden nauwelijks naar buiten kunnen.’ Als je het aan de crisismanager vraagt is er niets te zien van het nieuwe elan van dit kabinet. ‘In vergelijking tot de voorgaande persconferenties zijn we niets opgeschoten.’

Meer over