De Doberman moet terug in zijn hok POLITIEKE RUZIES IN SPANJE

EEN enge Doberman was een van de hoofdfiguren in de verkiezingsstrijd in Spanje een jaar geleden. Het beest toonde zijn opengesperde muil vol vlijmscherpe tanden in een propagandafilmpje van de socialistische partij....

De Partido Popular van José María Aznar deed geweldig haar best zich te afficheren als het politieke centrum, maar de socialisten wisten wel beter. De presentatie was niet meer dan een verkiezingslist en eenmaal aan de macht zou de PP haar ware gezicht tonen. En dat was rechtser dan rechts, want deze partij was niet minder dan de erfgenaam van dictator Francisco Franco.

Had niet Franco's eigen propagandaminister Fraga de partij onder de naam Alianza Popular opgericht en had niet José María Aznar in het begin van zijn politieke loopbaan in geschriften zijn sympathie betoond voor het gedachtengoed van de generaal?

Inspelen op de angst voor rechts was een beproefde tactiek, want veertig jaar dictatuur van de overwinnaars van de Spaanse Burgeroorlog had diepe sporen getrokken in de maatschappij. De oude kliek hunkerde ernaar de teugels weer in handen te nemen, met alle gevaren voor de kostbare vrijheid. De socialisten zelf hadden het echter de laatste jaren zo bont gemaakt met hun corruptie-praktijken, dat zelfs de Doberman-truc ze niet langer kon redden. Maar de Spaanse kiezers weigerden, mede op grond van de opgerakelde angtsgevoelens, Aznar een absolute meerderheid te verschaffen.

Dezer dagen viert de Partido Popular dat zij een jaar aan de macht is. Eerst werd al de verjaardag van de verkiezingsoverwinning gevierd, met manifestaties in het hele land. Al dat gefeest heeft volgens de oppositie alleen maar ten doel te onderstrepen wie de baas is in Spanje en wekt herinneringen aan pre-democratische tijden. Kinnesinne, zegt Aznar, die niet moe wordt dezelfde boodschap keer op keer te herhalen: het gaat fantastisch met Spanje, het is nog nooit zo fantastisch gegaan en als het aan hem en zijn ploeg ligt, zal het in de toekomst alleen maar nog fantastischer gaan.

Economisch gaat het inderdaad uitstekend met Spanje. De economie groeit meer dan in de andere Europese landen, het begrotingstekort is gehalveerd, de inflatie heeft een recorddiepte van 1,7 procent bereikt. Niet voor niets kreeg de Spaanse regering onlangs uit Brussel te horen dat er geen twijfel over bestaat dat Spanje in de kopgroep van de euro zal belanden. Ook dat was reden voor een feestje.

Maar op hetzelfde moment klinkt uit verschillende hoeken het geluid dat de Doberman wel degelijk is losgebroken. De vrijheid van meningsuiting staat onder druk, ondernemers die niet met het PP-kamp sympathiseren worden ronduit bedreigd, de regering voert een propagandacampagne die erop gericht is ex-premier González onschadelijk te maken, en ministers liegen en bedriegen dat het een aard heeft. Er gaat geen dag voorbij zonder dat deze aantijgingen alle beschikbare koppenruimte in de kranten opslurpen.

De regering sleept zich van affaire naar affaire waarbij telkens zeer onkiese zaken aan het licht komen. Zij maakt alles ondergeschikt aan het Complot tegen González, in de woorden van de socialisten, waarbij zij zich gesteund weet door een aantal media, met name het journaal van de staatstelevisie en het dagblad El Mundo. González wordt voortdurend persoonlijk betrokken bij oude corruptieschandalen en natuurlijk bij de affaire van de GAL, de doodseskaders die begin jaren tachtig vermeende ETA-leden vermoordden.

González heeft na lang zwijgen besloten terug te slaan, en zijn onthullingen hebben de Spaanse politiek meer dan ooit het karakter van een ordinaire straatruzie gegeven. Er wordt niet langer gediscussieerd, er worden beschuldigingen over en weer geuit. Aanvoerder in het regeringskamp is vice-premier Alvarez Cascos, die model stond voor de Doberman vanwege zijn agressieve optreden. Cascos geeft in het parlement nooit antwoord op een vraag, hij lanceert altijd een tegenaanval op de socialisten.

Cascos zou volgens González in 1995 een ontmoeting hebben gehad met de advocaat van twee ex-politiemensen, die zijn veroordeeld voor hun betrokkenheid bij de GAL-moorden. Hij beloofde de twee te zullen beschermen als de PP aan de macht kwam, op voorwaarde dat zij González aanwezen als het brein van de terreuroperaties. Na een eerste omstandige ontkenning liet Cascos weten dat hij aan niemand verantwoording hoeft af te leggen voor zijn agenda. Dat klinkt als toegeven.

Cascos is ook de man achter de oorlog rond de digitale televisie en de uitzendrechten van voetbalwedstrijden. Een strijd waarin politie, justitie, fiscus en wetgevers de concurrent van het door de regering gewenste consortium het leven zuur maken. En waarin regeringswoordvoerder Rodriguez de eigenaar van een televsiestation dreigde met de gevangenis.

Het zijn methoden die doen denken aan de periode waarin de basis werd gelegd voor de burgeroorlog, stelt de Catalaanse socialistenleider Serra. Overdrijven is ook een kunst. Maar de Partido Popular moet langzaamaan alle zeilen bijzetten om de Doberman in zijn hok te houden.

Cees Zoon

Meer over