De diplomatieke subtiliteit van minister Van Aartsen

De Assemblee van de Raad van Europa veroordeelde vorige maand het Russische optreden in Tsjetsjenië. Het gaat dan niet aan de Tweede Kamer te verwijten dat zij dit standpunt deelt, stelt Erik Jurgens....

SINDS wanneer loopt de Volkskrant aan de leiband van een minister van Buitenlandse Zaken? Het commentaar 'Dialoog met Rusland' (Forum, 13 mei) doet vermoeden dat die leiband onlangs is aangebracht. Het commentaar stelt immers dat aan de Tweede Kamer, doordat zij op 10 mei de motie-Timmermans c.s. in grote meerderheid aanvaardde 'de subtiliteiten van de internationale diplomatie niet zijn besteed'. Ik vrees dat de Volkskrant hierbij de minister napraat, zonder eerst de feiten te controleren. Het gaat om de gruwelen van de burgeroorlog in Tsjetsjenië.

Terwijl Servië, terecht, werd gestraft voor haar optreden in Kosovo heeft Rusland in Tsjetsjenië gewoon zijn gang kunnen gaan. Er hebben zeer ernstige schendingen van de mensenrechten plaatsgevonden, en die vinden nog altijd plaats. De internationale gemeenschap heeft dit moeten aanzien zonder wezenlijk actie te kunnen ondernemen. Alleen in de Raad van Europa, in 1949 opgericht om democratie en mensenrechten te bevorderen, is consistent gepoogd de Russen tot de orde te roepen. De Raad van Europa heeft 41 leden, waaronder alle leden van de EU en. . .Rusland. Rusland werd in 1997 als lid aanvaard ofschoon toen het eerste Russische optreden in Tsjetsjenië net achter de rug was. De Russen beloofden, als zij lid zouden worden, beterschap.

De Raad van Europa kent, anders dan bijvoorbeeld de VN waar alleen regeringen spreken, naast een Comité van Ministers ook een Parlementaire Assemblee. Deze bestaat uit nationale parlementsleden van de lidstaten (voor Nederland zeven). Eind januari nam die Assemblee een resolutie aan waarin de Russen met klem werden opgeroepen om in Tsjetsjenië een politieke oplossing te zoeken en het vuren te staken. Zo niet, dan zouden in april verdergaande acties worden ondernomen.

Op 6 april nam de Assemblee een scherpe Aanbeveling aan, nr.1456 (2000), waarin de schending van de mensenrechten en van het humanitair oorlogsrecht door beide partijen in Tsjetsjenië werd veroordeeld. De inhoud van de Aanbeveling werd gesteund door een zeer grote meerderheid van de 265 leden van de Assemblee, inclusief die uit de EU-lidstaten. Alleen de beslissing om de leden van de Russische delegatie als sanctie voorlopig het stemrecht te ontnemen in de Assemblee werd door een kleinere meerderheid (60 procent) gesteund. Die sanctie is nu van kracht. Eindelijk neemt de Assemblee duidelijk stelling. De Aanbeveling roept Rusland op om het vuren te staken en een politieke oplossing te zoeken met de Tsjetsjenen. Zij eist toegang voor Rode Kruis en mensenrechtenorganisaties. Zij wil een parlementaire enquête door de Doema. En zo meer. Zij vraagt niet, ik herhaal: niet, om schorsing van Rusland. Zij stelt slechts in het vooruitzicht dat een schorsingsprocedure zal moeten worden ingezet, als de Russen niet binnen afzienbare tijd (bijvoorbeeld eind juni, als de Assemblee weer bijeenkomt) aan de hoofdeisen van de Aanbeveling voldoen.

Van Aartsen doet alsof de motie-Timmermans eist dat hij al op 11 mei j.l. in het Comité van Ministers de schorsing van Rusland had moeten eisen. Dat staat niet in de motie-Timmermans. Dat staat ook niet in Aanbeveling 1456, waarnaar die motie verwijst (te vinden: 'http://stars.coe.fr').

Het commentaar van de Volkskrant volgt de (bewust?) onjuiste weergave door de minister, kennelijk zonder eerst de teksten kritisch geraadpleegd te hebben. Het is prijzenswaardig, als parlementariërs in Straatsburg ergens voor stemmen, zij zich thuis in Den Haag ook zo gedragen. Dat heeft de Tweede Kamer gedaan door de motie-Timmermans aan te nemen. Van Aartsen kan er zeker van zijn dat aan zijn EU-collega's ook in hun eigen parlement wordt gevraagd om Aanbeveling 1456 te volgen.

Meer over