De Dikke Van Buuren

Wat u nog zou moeten zien, lezen en luisteren volgens (inter)nationale grootheden. Deze maand: dj Armin van Buuren, vijf keer gekozen tot de beste van de wereld.

Als het interview net ten einde is en het bandje is uitgezet, leunt Armin van Buuren achterover in zijn stoel, legt hij zijn hoofd in zijn nek en heft hij zijn handen ten hemel. 'Man, ik zou zo graag één album maken dat echt íédereen leuk vindt!' Met die woorden komt hij terug op iets wat hij eerder in het gesprek heeft gezegd: dat hij zich erbij heeft neergelegd dat nou eenmaal niet iedereen zijn muziek kan waarderen. Dat het zijn creatieve uiting is en dat hij het in eerste instantie voor zichzelf doet. Zijn laatste album Intense voelde wat dat betreft als een bevrijding. 'Het schreef zichzelf, in tegenstelling tot de vorige vier albums, waarbij ik dacht dat ik nog met bepaalde sounds mee moest.'

Vijf keer werd Armin van Buuren verkozen tot beste dj ter wereld en overal waar hij komt, wordt hij op handen gedragen. Hier, op het kantoor van zijn muzieklabel Armada Music op een bedrijventerrein aangeschurkt tegen de ring van Amsterdam, is weinig te merken van al die glitz 'n glam. Op de zwarte tafel staan een kop koffie en een glas water, die bijna onaangeroerd blijven: als Armin van Buuren over muziek praat, neemt hij nauwelijks de tijd om adem te halen, laat staan om een slok te nemen.

A

Jean Michel Jarre - Zoolook (1984)

Een van de pioniers van de elektronische synthesizermuziek. Jean Michel Jarre verkocht tientallen miljoenen albums en treedt nog steeds op. Zoolook is zijn meest experimentele album, met veel samples van zang en spraak uit 25 verschillende talen. 'Iedereen vindt zijn album Oxygen uit 1976 het beste wat hij ooit heeft gemaakt, maar Zoolook vind ik nog beter. Hij is een wereldreis gaan maken waarbij hij heel veel verschillende culturen heeft aangedaan. Sampling was toen net in opkomst en op dat moment deed iedereen hetzelfde. Jean Michel Jarre heeft toen allerlei talen gesampled en die in een muzikaal arrangement bewerkt. Hij is naar China gegaan, naar Mongolië, noem maar op, en heeft daar heel veel geluiden opgenomen. Dat hele album is zó verrassend! Het is opgebouwd als een klassieke compositie en er zitten ritmische elementen in. Wendingen, verrassingen, tempowisselingen, het is bijna een opera. Maar het heeft ook syncopische dingen (een tegenritme of schuivende ritmiek, red.) waardoor het weer op dance lijkt. Mensen proberen muziek altijd in hokjes te stoppen: dit is trance, dit is klassiek, dat is dance, etcetera. Maar muziek is een stempel van de tijd en staat nooit stil. Het openingsnummer van Intense heeft dat ook: allemaal toonverschillen en allerlei grapjes. Het is daarmee een verwijzing naar Zoolook en wat Jean Michel Jarre in zijn tijd deed. Dus Intense is een beetje mijn Zoolook.'

B

Daft Punk - Alive 2007

Het tweede livealbum van het Franse houseduo, opgenomen tijdens een concert in Parijs. Daft Punk werd groot met het samplen van oude discoplaten, maar op hun nieuwe album Random Access Memories braken ze met die traditie door muzikanten zelf naar de studio te halen en hen de muziek ter plekke te laten spelen op instrumenten. 'Ik heb altijd een beetje een haat-liefdeverhouding met Daft Punk gehad. Ik ben niet hun allergrootste fan. Sommige platen die ze hebben gemaakt zijn gewoon één op één rips van discosamples. Nu gaan ze opeens keihard afgeven op iedereen die samples gebruikt. Opeens vinden ze dat je gitaartjes en keyboards niet meer elektronisch mag doen, maar zelf moet opnemen in de studio. Dat slaat natuurlijk helemaal nergens op.

'Maar Alive 2007 is zo goed omdat ze het zogenaamde 'losgaantrucje' van het publiek heel goed begrijpen. Het is een combinatie van een dj-set en hun bekende hits. Maar ze draaien die hits niet achter elkaar. In plaats daarvan geven ze tijdens de set steeds een klein, herkenbaar sampletje van hun hits weg waardoor het publiek helemaal uit z'n dak gaat. Maar dan draaien ze dat nummer toch niet. Ze pesten het publiek een beetje, en dat vind ik waanzinnig. Als je dit album luistert en je bent maar een klein beetje danceliefhebber, is het heel moeilijk om het weg te leggen zonder kippenvel te krijgen.

'Wat knap is van Daft Punk is dat ze cool en geloofwaardig blijven, maar tegelijkertijd enorme hits scoren. Ze zijn een commercieel succes, maar worden toch nooit uitgekakt.

'Daar ben ik niet jaloers op, maar ik zou dat tien jaar geleden wel zijn geweest. Mijn vader heeft me dat ooit eens mooi uitgelegd: je maakt muziek in eerste instantie voor jezelf, niet voor je fans. Vergelijk het met het maken van een schilderij: als ik een schilderij maak, is dat mijn creatieve uiting. Pas daarna, als het af is, besluit ik of ik het aan andere mensen wil laten zien. Dat zijn twee totaal verschillende processen. Het heeft jaren geduurd voordat ik dat doorhad. Wat je ook van mijn schilderijen vindt, het is míjn creatieve uiting. Ik ben geen Daft Punk, en dat moet ik ook niet ambiëren.'

C

The Orb - Orbus Terrarum (1995)

House is niet alleen maar stampen, handen in de lucht en volle zalen. House kan ook rustig zijn. Het kalme ambientgenre raakte eind jaren tachtig in zwang met als pioniers Brian Eno en Alex Paterson. Paterson vormde samen met Jimmy Cauty het ambienthouseduo The Orb. Hun hoogtijdagen waren begin jaren negentig, toen het album U.F.Orb in het Verenigd Koninkrijk op nummer 1 kwam. Beroemd is hun optreden in het muziekprogramma Top of the Pops, waar het duo een potje schaak speelde terwijl hun single Blue Room werd gedraaid.

'Ik ben waarschijnlijk de allergrootste fan van The Orb en ik wil heel graag naar hun concerten. Sommigen stoppen het in het vakje ambient, sommigen in het vakje ambient-dub, maar ik vind het gewoon magistrale muziek. Zij kunnen schilderen met geluid en zetten je af en toe totaal op het verkeerde been. The Orb heeft het nummer A Huge Ever Growing Pulsating Brain That Rules from the Centre of the Ultraworld. Er zitten ruimtevaartgesprekken in en een sample van Lovin' You van Minnie Riperton, wat totaal niet in het nummer past. Je krijgt er rare associaties mee, het is als een luisterend schilderij.

Biosphere is nog zo iemand. Dat is een Deense artiest die het presteert om twaalf minuten lang een knapperend haardvuur op een album te zetten. Daar loop ik op hard. Waarom? Als ik aan het hardlopen ben en ik om me heen bossen zie en ondertussen dat knapperende haardvuur hoor, is dat een rare associatie. Wat geluid met mensen doet, vind ik fascinerend. De meeste muziek die ik luister is heel filmisch, alsof je eigen leven een soort speelfilm wordt.'

D

Deadmau5 - Album Title Goes Here (2012)

Treedt op met een gigantische Mickey Mousehelm op zijn hoofd en is een van de belangrijkste en succesvolste artiesten uit de hedendaagse housescene. 'Wat een idioot is dat zeg, geweldig. Die man is een karikatuur van zichzelf. Maar hij is briljant, hij begrijpt het. Het is moeilijker om een goed dancealbum te maken dan op tape in een studio met je bandje een popalbum te maken. Het vormgeven van geluid bij dance wordt belangrijker dan het spelen van de akkoorden. Welk geluid je gebruikt, welke compressie je gebruikt, welke synthesizer, welke sidechaining, welke EQ'ing, allemaal dat soort gelul. De impact van je basedrum ten opzichte van de rest van je instrumenten: dat soort technisch geneuzel. Dat heeft Deadmau5 als geen ander begrepen. Hij is een enorme nerd. Wat mij betreft gaat hij Daft Punk voorbij. We leven in de tijd van Deadmau5. Hij kan echt iets, net als Avicii. Het zijn talenten, jochies van 23. Maar ja, hoe oud was Mozart toen hij zijn eerste symfonie schreef? Ik zou hen daarmee wel willen vergelijken.

'Maar dat heeft ook een schaduwzijde. Wat er in de jaren tachtig gebeurde met bandjes die één hitje hadden en daarna massaal aan de drugs gingen, zie je nu bij jonge dj's, jongens van 16, 17, 18 die als kometen omhoog schieten. In Amerika worden ze gelijk mainstage geboekt op grote festivals en staan ze voor 100 duizend man. Dat doet wat met je als je zo jong bent. Kijk hoe Avicii (23) er nu uitziet. Of Willem van dj-duo W&W: hij moest laatst een paar optredens missen omdat hij heel ziek was geworden. Wat in de jaren zestig, zeventig gebeurde met popmuzikanten, gebeurt nu in de dancewereld. Ik zie steeds meer jonge jochies en een aantal daarvan gaat heel hard op zijn bek vallen. Ik wil niet opa zijn met zijn opgeheven vingertje, maar ik wil daar mensen wel voor waarschuwen.'

E

Het Winnaar Effect - Ian Robertson (2012)

Van Buuren zegt dat niet zomaar: hij raakte verslaafd aan zijn eigen succes. 'Ik heb het nog wel een beetje. Ik weet waar het zit, het beest. Want je staat voor het publiek en je doet je handen omhoog en die mensen doen het allemaal ook. Dat doet wat met je. Het boek van Ian Robertson gaat daarover. Hij heeft een theorie. Of het waar is, weet ik niet, maar het is een interessante theorie. Hij zegt: door zoveel mensen geadoreerd worden, brengt dezelfde endorfines vrij als een shot drugs. Dat geloof ik meteen. Daar kun je verslaafd aan raken, net als aan drugs. Ik ben daarvan gered. Door mijn huwelijk, door mijn vrouw en doordat ik ook af en toe normaal een vuilnisbak leeg. Dat doe ik niet zodat mensen zeggen: hij is zo'n normale jongen gebleven, maar omdat dat het echte leven is. De rest is een bonus. Daar moet je van genieten. Het is mooi en ik zou niet meer zonder willen, maar het is wel iets waar je op bedacht moet zijn. Zo'n kick zuigt je helemaal leeg. Mijn vrouw krijgt dat te verduren. Als ik thuis kom van een optreden gebeuren er drie dingen: ik ben kapot van het reizen, moe van de interviews die ik heb gedaan en dan is er nog de high van het podium: na een optreden scanderen mensen mijn naam: Armin, Armin, Armin. Daar moet ik van afkicken. Het is een beetje hetzelfde als iemand die een heel weekend heeft gezopen. Ik lig er totaal af, alsof ik een enorme kater heb.'

F

Searching for Sugar Man (2012)

Hij werd ooit de nieuwe Bob Dylan genoemd, maar de carrière van Sixto Rodriguez strandde in de jaren zeventig na twee geflopte albums. Hij werd sloper en was zelfs even kandidaat voor een burgemeesterspositie. Hij had er geen benul van dat hij ondertussen in Zuid-Afrika groter was dan The Rolling Stones. 'Elke artiest heeft de angst om niet erkend of gekend te worden. De mensen die destijds in hem investeerden, waren er heilig van overtuigd dat hij de volgende messias was, de nieuwe Bob Dylan of Bruce Springsteen. Toen werden er zes exemplaren verkocht van zijn album. Vervolgens is er één studente die zijn album meeneemt naar Zuid-Afrika en die man wordt daar God. Je ziet hem door Detroit lopen, langs de oude huizen, dat vind ik heel ontroerend. Omdat je jezelf daar ziet lopen. Het enige wat die man wilde, is spelen. En hij was helemaal niet rouwig om het gebrek aan succes; hij had geen ego. De stem van die man gaat door alles en iedereen heen. Hypocriet als ik ben, heb ik gelijk die cd gekocht, die had ik natuurlijk moeten kopen voordat ik die film ooit had gezien. Ik vind het frappant dat mensen behoefte hebben aan een verhaal bij muziek. Dat heb ik zelf ook. Als je het verhaal begrijpt, begrijp je de muziek ook.'

G

The Beatles: Anthology dvd-box (2003)

Van Buurens liefde voor The Beatles kwam pas later. 'Ik was nooit zo pro-Beatles; eigenlijk omdat mijn ouders erg pro-Beatles waren. Dus ik was tegen. Tot ik op Anthology zag hoe vier jongens uit Liverpool aan het geinen waren en steeds briljanter werden, omdat ze steeds nieuwe dingen probeerden. Hoe haal je het in je hoofd op een album een synthesizer te gebruiken, een instrument dat op dat moment werd gezien als verderfelijk?

Die box heeft mijn leven veranderd. Je ziet ongelooflijke dingen gebeuren. Die jongens gaan hun eigen hype leven en willen daar weer mee stoppen. Ze stoppen acuut met optreden en gaan weer muziek maken.

Muziek is iets wat met tijd en hype te maken heeft: het juiste mannetje op de juiste plaats, hoe je het verkoopt. Muziek is helaas meer dan het geluid zelf. Het heeft altijd een referentiekader nodig; dat zie je ook duidelijk bij Searching for Sugarman.

De eerste hit van The Beatles was geen hit: Love Me Do kwam op 20 of zo, dat was een hypeje,meer niet. Maar het werd opeens een sneeuwbal die niet meer te stoppen was. Het was de tijd van ontzuiling, de tijd ook dat meisjes niet naar concerten mochten en daar maakten die vier gasten gewoon lol. Ik kan daar uren over lullen. Er zit een Brits meisje in de film dat heel boos wordt omdat The Beatles naar Amerika gaan. The Beatles zijn van Engeland, niet van Amerika. Dat zie ik bij mijn fans ook. Mijn plaat This is what it feels like is heel succesvol. Maar er zijn mensen die mij een totale sell-out vinden. Dat vind ik grappig: wat ik op die dvd van The Beatles zag, zie ik nu bij mezelf.'

H

Sound City (2013)

Het verhaal van de legendarische studio in het plaatsje Van Nuys in Californië, geregisseerd door Dave Grohl, frontman van Foo Fighters. In Sound City werden platen opgenomen van Neil Young, Elton John, Bill Cosby, Fleetwood Mac en Tom Petty. Maar Grohl was vooral verliefd op de afgeragde studio omdat Nirvana, waar hij destijds drummer was, daar Nevermind opnam.

'De energie die uit die studio kwam en de mensen die er kwamen. Je ziet in het begin dat het eigenlijk gewoon een groot stinkhol was, maar daar zijn wel de meest legendarische rockalbums aller tijden opgenomen. Van Nevermind van Nirvana tot Rumors van Fleetwood Mac en alles daartussen. Die studio was niet meer dan een grote bandrecorder met een mengpaneel. De akoestiek was totaal niet verantwoord, maar er hing wel magie. En die is belangrijk. Muziek is geen exacte wetenschap: waarom is het ene album een succes en het andere niet? Dat hangt van toevalligheden aan elkaar. Mensen maken muziek en mensen - niet computers - vinden het mooi. Ik ben er zelf bij geweest dat hits werden opgenomen. Dan gebeurt er iets. Iets. Dat ontroert me: dat ongrijpbare. Van alles wat ik heb gedaan in mijn professionele leven is dat de aller-aller-aller-aller-allergrootste kick: maandagochtend om 9 uur de studio ingaan, iets creëren en om 5 uur is er iets waarvan je denkt: 'Jezus. Wat gaaf.'

I

The Sopranos (1999-2007)

Dat vind ik de allerbeste serie ooit. Dat sfeertje is zo lekker. Tony Soprano kan echt je buurman zijn. En zo'n Carmela kan naast je staan in Albert Heijn. Je kan je zo goed identificeren met die karakters omdat ze heel dicht bij je staan.

Wat ik mooi vind aan het fenomeen series - en dat hadden we niet in de jaren negentig - is dat je een diepe band kan hebben met de karakters. Dat geldt ook voor Breaking Bad, wat een ge-wel-dige serie zeg. Het is wel heel noir: mijn vrouw wil het niet zien. Maar het is ... tja, een van de mooiste dingen die televisie is overkomen in de laatste jaren. Het is zo rauw, zo hard. Ook de boosheid die erin zit richting het Amerikaanse systeem van die gezondheidszorg. Hij krijgt kanker en om zijn behandeling te betalen, gaat hij crystal meth verkopen. Het is natuurlijk totaal fout, maar de dubbele laag die erin zit, waar die Amerikanen ook zo gek op zijn: prachtig. Het duurt wel even voordat je erin zit, net als bij The Sopranos. Maar de beste series zijn vaak series waar je drie keer aan moet beginnen.'

undefined

Meer over