'De conjunctuur moet dan wel meezitten'

België heeft 12,8 procent werklozen, maar de regionale verschillen zijn gigantisch. En waar blijven de tweehonderdduizend banen die premier Verhofstadt beloofde?...

Het nieuwste Belgische werkloosheidscijfer, 12,8 procent voor de maand december 2004, is nadrukkelijk een gemiddelde. Vlaanderen heeft 8,6 procent werklozen, in Wallonië staat de teller op 18,4 procent, in het hoofdstedelijk gewest Brussel zelfs op 21 procent.

In een jaar tijd kwamen er in België 34.625 werkzoekenden bij. Waar zijn toch die tweehonderdduizend nieuwe banen die premier Verhofstadt in de zomer van 2003 in zijn regeerakkoord beloofde?

'Niemand heeft die ambitie ooit serieus genomen', zegt Chris Serroyen van de christelijke vakbond ACV. 'Het was vooral een symptoom van Verhofstadts grenzeloze optimisme. Het is prachtig de lat hoog te leggen, maar de conjunctuur moet dan wel meezitten. En er moet voldoende geld en aandacht zijn om de problemen aan te pakken.'

Om de banen te creëren werd op een federale werkgelegenheidsconferentie een reeks maatregelen bedacht. De opmerkelijkste was de dienstencheque. Particulieren kunnen sindsdien voor een spotprijsje huishoudelijk werk laten verrichten. Duizenden 'witte werksters' gingen aan de slag.

Een succes, zegt de overheid. Een puinhoop, zo stellen de kranten Het Nieuwsblad en Het Volk donderdag: de poetshulp komt vaak niet opdagen, spreekt amper Nederlands, of kan simpelweg niet poetsen.

'Wij horen ook dergelijke verhalen', zegt een woordvoerder van de Vlaamse Dienst voor Arbeidsbemiddeling. 'Veel werknemers blijven afwezig, meestal door ziekte. Ook de organisatie kan beter. Het is niet eenvoudig een efficiënte dienstlijst op te stellen.' Andere regeringsplannen om tweehonderdduizend banen te scheppen, zoals een werkbonus en extra scholing, werpen echter nog geen vruchten af. Door de vervanging van de federale minister van Werk ging een aantal projecten de ijskast in.

Dat de werkloosheid in Wallonië (265.952 mensen) zoveel hoger is dan in Vlaanderen, heeft vooral te maken met de teloorgang van de zware industrie. De Waalse succesverhalen worden nog wel steeds herhaald – de zwaar gesubsidieerde luchthavens van Bierset en Charleroi en het farmaceutische GlaxoSmithKline in Rixensart – maar de steenkolenmijnen zijn al decennia dicht zonder dat er veel nieuwe werkgelegenheid voor in de plaats kwam. De staalindustrie kan met steeds minder mensen af.

'Er worden zeker inspanningen gedaan, maar het is te weinig en te laat', zegt Serroyen. Hij wijst op de Waalse provincie Henegouwen, waar miljoenen Europees werkgelegenheidsgeld is ingepompt. 'Het heeft niet gerendeerd. Dat roept toch vragen op.'

Groot struikelblok is het Franstalige onderwijs, dat veel slechter is dan het Nederlandstalige onderricht in België. Wallonië en (Franstalig) Brussel tellen veel meer laag-en ongeschoolden.

Brussel doet het met 92.285 werklozen (21 procent) niet alleen op Belgische, maar ook op Europese schaal heel slecht. In de hoofdstad speelt discriminatie van allochtonen een grote rol. De werkloosheid is vooral hoog onder Turken en Marokkanen.

'Het discriminerend gedrag van Brusselse werkgevers blijft mateloos storen', zegt Serroyen. 'Ze halen hun personeel liever uit buurgemeentes als Halle en Vilvoorde.'

Vlaanderen doet het nog het beste van de drie Belgische regio's. Ondernemers prijzen de logistieke troeven, waaronder de Antwerpse haven. Als de mondiale economie gaat aantrekken, zal Vlaanderen daar als eerste van profiteren.

Lichtpuntje is dat afgelopen jaar de jeugdwerkloosheid in België licht is afgenomen. Daar staat echter een ongekende stijging tegenover van de werkloosheid onder 50-plussers, vooral in Vlaanderen: plus 86,4 procent. Voor hen geldt sinds kort weer een sollicitatieplicht.

Meer over