De compositie van het kerstpakket luistert nauw

Deze rubriek belicht alledaagse fenomenen met een kunstblik. Vandaag: de inhoud en vormgeving van het kerstpakket...

Anneke Stoffelen

De doos is op de een of andere manier altijd net iets te groot om op de fiets mee te kunnen nemen of te hoog om in het bagagerek van de trein te passen. Deze week worstelden werknemers als vanouds met het vervoer van dé traditie van arbeidend Nederland: het kerstpakket. De praktisch ingestelde forens weet het meestal goed gemaakt en transporteert de inhoud in losse (plastic) tassen.

Maar daarmee wordt wel afbreuk gedaan aan wat het kerstpakket het kerstpakket maakt, namelijk de compositie. Want de vernuftige samenstelling van producten – traditioneel op een bedje van nepstro, maar tegenwoordig zijn er allerlei presentaties denkbaar – werkt complementair: het doosje dominostenen doet het vooral goed als onderdeel van het zwart-wit themapakket waarin ook drop en schoolkrijtjes zitten, maar als afzonderlijk product maakt het niet zo’n indruk.

Het geheel moet meer zijn dan de som der delen.

Nu het ouderwetse ‘voedselpakket’ (flesje wijn, kerstkransjes en blikken ragout en vruchten op siroop) aan populariteit heeft ingeboet, is er een hele industrie ontstaan rond de compositie van het kerstpakket.

Op basis van het profiel van medewerkers en het imago van het bedrijf worden themapakketten op maat samengesteld. Kleur en inhoud geven aan waar een werkgever voor staat: traditie (Oud-Hollands pakket in wit en Delfts blauw, met ontbijtkoek en koetjesrepen), multiculti (met veel exotische etenswaren), risico (pokerpakket) of duurzaamheid (veel groen en met een flesje biologische wijn). Het Voorlichtingsbureau Kerstpakketten (ja, dat bestaat echt) signaleert verder dat werkgevers dit jaar en masse inspelen op de wellness-trend, met zachte handdoeken, massageolie en badspullen.

En zo fungeert het kerstpakket inmiddels als een verlengstuk van het bedrijfsimago, vol symbolische mededelingen. Het pakket dat PCM-medewerkers deze week kregen bijvoorbeeld, bevatte impliciet de boodschappen ‘beweeg meer’ (een beige sporttas), ‘kom wat vaker op tijd’ (een digitaal klokje) en ‘houd die persoonlijke hygiëne eens wat beter in de gaten’ (hand-ontsmettingsspul).

Dat is nog altijd vriendelijker dan wat de medewerkers van het Spaarne Ziekenhuis in Haarlem op slinkse wijze meegedeeld kregen toen zij een ‘botoxbon’ ter waarde van 50 euro in hun pakket aantroffen. Te besteden bij de plastisch chirurg aan een behandeling naar keuze.

Onomstotelijk leidt het kerstpakket tot klaagpartijen. Want zo’n rijststomer/ fondueset/servettenhouder heeft toch iedereen al? En wat moeten we nou met een boek over bushokjes/ koken met olijfolie/ flora en fauna in de Zwarte Zee? Tegelijkertijd is een deel van het succes van de kerstpakkettraditie toch ook te verklaren uit het feit dat er zo lekker collectief over gejammerd kan worden (teambuilding!).

In het Spaarne Ziekenhuis leidde het zeuren ertoe dat de ‘botoxbon’ door het personeel werd teruggestuurd. Niet dat de ontvangers zich beledigd voelden hoor. Maar, zo vroegen zij zich af, wat kun je nou helemaal laten verbouwen voor 50 euro?

Anneke Stoffelen

Meer over