De carrièrekids staan het liefst volop in de schijnwerpers

Grenzeloos zijn de ambities van de generatie die nu de arbeidsmarkt bestormt. 'Leiding geven aan leidinggevenden, dat lijkt me wel wat.'

Jongeren van nu zijn zelfverzekerder dan ooit. Ze voelen zich bijzonder en denken vaker dan ouderen dat ze leidinggevende capaciteiten hebben. Dat blijkt uit De grenzeloze generatie op de arbeidsmarkt, een recent onderzoek naar de vraag hoe jongeren aankijken tegen werk, uitgevoerd door Motivaction in opdracht van uitzendorganisatie Manpower.


Uit eerder onderzoek van TNS Nipo bleek al dat bijna de helft van de jongeren tussen 16 en 24 jaar zichzelf 'heel speciaal vindt', terwijl dit slechts voor een kwart van de 55-plussers geldt. Daarbij werd de kanttekening gemaakt dat narcisme niet altijd ongunstig is, omdat narcistische persoonlijkheden meer initiatief tonen, beduidend meer doorzettingsvermogen hebben en vaker positief gestemd zijn.


Het zijn de karaktertrekken van de ambitieuze carrièrekids, zoals het bureau voor jongerencommunicatie YoungWorks ze noemt. Judith Lieftink van YoungWorks, signaleert een aanwas van jongeren die op steeds vroegere leeftijd aan een volwassen carrière of activiteit beginnen. 'Vooral de generatie twintigers lijkt geboren om te presteren. Ze zijn ambitieus, ondernemend, zelfbewust en willen het liefst beroemd worden. De een begint een carrière als internetondernemer of in de politiek en de ander zeilt solo de wereld rond.'


Vorige maand publiceerde YoungWorks het boek De prestatiegeneratie - van carrièrekids tot keuzestress. Lieftink beschrijft daarin wie deze carrièrekids zijn, wat hen drijft, maar belicht ook de schaduwzijde van het fenomeen. Want wat te doen als je wel enorme ambities hebt, maar niet over het talent beschikt om ze waar te maken? Lieftink: 'Deze mensen lopen een grote kans tegen een muur aan te lopen. Ze raken teleurgesteld omdat ze zichzelf en hun vaardigheden hebben overschat.'


Ook onderzoeksbureau Motivaction onderscheidt de 'zelfredzamen' (43 procent). Die zijn goed opgeleid, onbevangen en weten hun weg in de maatschappij te vinden. Ertegenover staan de 'structuurzoekers' (39 procent). Zij hebben moeite met alle keuzemogelijkheden en prestatiedruk en gedijen bij persoonlijke aandacht; leerwerktrajecten, bedrijfsscholen of een vorm van mentorschap kunnen hen op weg helpen.


Wat twintigers van nu gemeenschappelijk hebben, is dat ze een beroep willen waarin ze zich kunnen laten zien, bijvoorbeeld in de marketing of communicatie. Dienstbare beroepen, zoals in de zorg of het onderwijs, zijn minder in trek. Lieftink: 'Jonge vrouwen willen het allerliefst een nieuwe Linda de Mol worden, ze willen beroemd zijn. Dat wordt gestimuleerd door allerlei talentenprogramma's op televisie. Maar ook social media werken als katalysator voor zelfpromotie en image-building.'


Dat jongeren tegenwoordig blaken van zelfvertrouwen en torenhoge ambities hebben, heeft volgens Lieftink te maken met de moderne opvoedmoraal waarbij kinderen op een voetstuk worden geplaatst. 'Ouders zien hun kinderen als 'projecten' die moeten slagen. Ze worden al op jonge leeftijd gestimuleerd hun passie waar te maken. Zo bestempelen ouders hun kinderen al heel snel als hoogbegaafd, terwijl dat niet altijd reëel is.'


Lieftink wijst op het gevaar dat kinderen met zo'n opvoeding weinig of geen incasseringsvermogen kunnen ontwikkelen. 'Als jongeren alleen maar complimenten krijgen en er komt een tegenslag, dan maakt dat de teleurstelling des te groter.'


Steeds meer ouders hechten waarde aan een goede relatie met hun kind en daarbij past een 'onderhandelingshuishouden' waarin het kind mag meebeslissen over allerlei gezinszaken. Daarom hebben jongeren later moeite met hiërarchie op het werk. 'De hiërarchische organisatie heeft zijn langste tijd gehad', zegt Haiko van der Pol van Manpower. 'Jongeren aanvaarden sturing eerder van iemand die kan bogen op ervaring en natuurlijk gezag dan van iemand die zich op zijn leidinggevende functie beroept.'


Volgens Lieftink lopen jongeren warm voor een feminiene manier van leidinggeven: 'Meer empatisch, minder directief. Maar ze denken vaak ook dat zij zelf beter leiding kunnen geven dan hun baas. Bescheidenheid is lastig voor deze generatie jongeren, ze willen soms te snel en te veel.'


Meer over