nieuws

De Britten worstelen met de ‘deltavariant’. Is dat ook ons voorland?

Het Verenigd Koninkrijk is verwikkeld in een bitter gevecht met de uit India overgewaaide ‘deltavariant’ van het virus. Althans, zo lijkt het, want is de variant echt wel zo ontregelend als Britse politici beweren?

In een moskee in Southfields worden mensen geprikt met het vaccin van Astrazeneca, meer dan de helft van de Britten is volledig gevaccineerd. Beeld Getty Images
In een moskee in Southfields worden mensen geprikt met het vaccin van Astrazeneca, meer dan de helft van de Britten is volledig gevaccineerd.Beeld Getty Images

Alsof het weer lang vervlogen middeleeuwse dagen zijn: Londen stuurt het leger naar het noordwesten van het land. Niet om te vuur en te zwaard een of andere opstandige hertog te verslaan, maar om met de vaccinatiespuit en het wattenstaafje een heel ander soort tegenstander het hoofd te bieden: de deltavariant van het coronavirus, voorheen variant B.1.617.2 uit India.

De afgelopen weken zag Public Health England (PHE) tot zijn schrik het aantal besmettingen met de variant vooral in de regio rondom Manchester omhoog schieten. Verontrustend, want de variant is volgens onderzoeken, waarbij men de ketens van virusdoorgifte turft, nog eens zo’n 40 procent besmettelijker dan de toch al besmettelijkere ‘Britse’ variant B.1.1.7, de ‘alfavariant’, volgens de nieuwe benamingen.

Eind vorige week maakte PHE zelfs bekend dat de deltavariant inmiddels het dominante virus is in het Verenigd Koninkrijk. Dat zou het ‘foolish’ maken om zoals gepland de laatste coronamaatregelen op 21 juni af te schaffen, aldus gedragsdeskundige en regeringsadviseur Stephen Reicher. De variant heeft de regels van het spel veranderd, zoals de alfavariant vlak voor de jaarwisseling de epidemie opeens extra vleugels gaf en nieuwe maatregelen afdwong.

Maar anderen betwijfelen of de nood wel zo hoog is. Zo is de sterfte aan corona in het Verenigd Koninkrijk, na Noorwegen, Finland en Denemarken, de laagste van heel Europa, en ligt het aantal besmettingen per hoofd van de bevolking lager dan in Nederland.

Schijn

Het zou zomaar kunnen dat de verhoogde besmettelijkheid van de deltavariant deels schijn is, omdat het virus toevallig het geluk heeft dat het zich verspreidt in slecht of nog niet gevaccineerde groepen die veel onderling contact hebben, zoals jongeren en Britten met een migratieachtergrond. Een jaar geleden leek er in Europa ook even sprake van een extra besmettelijke ‘Spaanse variant’. Totdat bleek dat ook dat gezichtsbedrog was: het virus had toevallig even vleugels gekregen, doordat het zich verspreidde via vakantiegangers.

Zo’n zelfde discussie gaat over de vraag of de deltavariant mensen ernstiger ziek maakt, zoals het geval lijkt. In zijn recentste weekoverzicht schrijft de WHO dat de variant ‘mogelijk’ meer ziekenhuisopnames geeft. Maar ook dat kan schijn zijn, gewoon het gevolg van het hogere aantal besmettingen. Ook van de alfavariant dacht men aanvankelijk dat je er zieker door wordt.

Derde punt van zorg: vaccins lijken minder vat op de deltavariant te hebben. Uit diverse veldonderzoeken is inmiddels duidelijk dat vooral één dosis van de vaccins van Pfizer of AstraZeneca ‘bescheiden’ tot ‘substantieel’ minder beschermt tegen de deltavariant dan tegen de meer klassieke coronavirussen, aldus de WHO. Wie eenmaal volledig is gevaccineerd, is beter af: dan is het verlies aan bescherming tegen de Indiase variant ‘minimaal’.

Dat sluit aan bij een constatering in artsenblad The BMJ: de patiënten die tot dusver in het Verenigd Koninkrijk met de deltavariant in het ziekenhuis belandden, zijn bijna allemaal nog ongevaccineerd. Dat bewijst dat één prik al genoeg is om te beschermen tegen in elk geval ernstige ziekte als gevolg van de deltavariant, zei NHS-bestuurder Chris Hopson in de Britse pers.

Het maakt de zorgen er niet kleiner op, want momenteel is zo’n 40 procent van alle nieuwe besmettingen in het Verenigd Koninkrijk afkomstig uit de wijdere omgeving van Manchester. Een binnenbrand, die minister Matt Hancock probeert te blussen met intensief testen op school, versneld vaccineren met ook de tweede dosis, en wellicht plaatselijke adviezen om op school weer mondkapjes te dragen.

Of Nederland zoiets ook te wachten staat, is de vraag. Bij de meest recente steekproef, eind mei, vond het RIVM tussen 593 monsters uit de teststraat slechts twee virussen van het delta-type, een aandeel dat al weken min of meer stabiel is. Bewijs dat de variant ook in ons land rondgaat, maar niet bepaald al bezig is met een belangrijke opmars, duidt het RIVM.