De boekenkast van Maarten Asscher

Maarten Asscher, directeur van Athenaeum Boekhandel, publiceerde gedichten, novellen en een roman. 'Ik maak ernstig bezwaar tegen dat afschuwelijke woord leesschuld.'

GERT HAGE

'In een huis wonen meer mensen. Mijn vrouw houdt van lege muren en van schilderijen, ik ben graag omringd door boeken. Het is een voortdurende cultuurstrijd tussen boeken en schilderijen. Uit de onderhandelingen rolde het compromis van één boekenkast in de woonkamer en boekenkasten onder de vensterbank, bijzonder netjes gemaakt met deurtjes van matglas ervoor. In die ene grote kast staan de nog steeds aangroeiende, min of meer op kleur geordende Perpetua-reeks, de Spaanse literatuur en een deel van mijn Franse bibliotheek, waaronder het verzameld werk van Flaubert in de Conard-editie van 1910. Tot mijn grote frustratie ontbreekt één deel, Bouvard et Pecuchet. Via internet heb ik het al enkele malen aangeschaft, maar steeds bleek het niet de juiste band.

'Het is met boeken als met mensen. Je hebt familie, collega's, vrienden, mensen die je vaak ziet, passanten - allemaal verschillende types met wie je dus ook een verschillende omgang hebt. Zo ook met boeken: het één schaf je aan als gebruiksvoorwerp, het ander vanwege een bijzondere uitgave of een opdracht. In sommige boeken streep je, in andere maak je aantekeningen, maar er zijn ook boeken waarvoor ik me echt verantwoordelijk voel, zoals voor dit boek van Sully Prudhomme, de allereerste literaire Nobelprijswinnaar, waar hij voorin met de hand een van zijn mooiste gedichten schreef. Of alles is gelezen? Nee, maar ik maak ernstig bezwaar tegen dat afschuwelijke woord 'leesschuld', alsof die ongelezen boeken je continu verwijtend zouden aanstaren. Ik heb sterk het gevoel dat je op een gegeven moment aan die boeken wel toekomt, over een maand, een jaar of over twintig jaar. Op voorwaarde dan dat je met overleg en beleid de boeken kiest die je in huis haalt. Dat vereist nogal wat zelfbeheersing, want elke dag stap ik mijn werkplek op het Spui binnen waar 25 duizend boeken, in wisselende samenstelling, voor het grijpen liggen.'

Uw werkkamer oogt als die van een kamergeleerde uit de 19de eeuw, inclusief een pijpenrek.

'Ik heb de grote boekenkasten een meter van de muur gezet, haaks daarop staan kleinere, eenvoudige boekenkastjes. Voor mijn gevoel kan ik op deze manier meer boeken kwijt en tussen de kasten is ruimte voor een heerlijk leeshol, waar ik echt meters kan maken. Boven de leesstoel hangt de kop van een oostelijke witbaardgnoe. Van achter mijn bureau kijk ik op de kast met Oscar Wilde, van wie ik vanaf de jaren zeventig veel heb verzameld. Een paar dingen die ontbraken, heb ik onlangs kunnen kopen uit de nalatenschap van Gerrit Komrij. Op de onderste plank staan de boeken van en over Lord Alfred Douglas, de vriend van Wilde.

'Achter mijn bureau de Schliemann-kast, een andere held van mij, net als Pirandello, Pessoa en Paul Valéry. Daarnaast een halve kast met boeken die ik nodig heb voor mijn dissertatie over gevangenisliteratuur. Wat schrijven mensen in het uur van de waarheid? Hoe verhoudt zich dat tot andere literatuur die in volkomen afzondering is geschreven? In het proefschrift is een lang hoofdstuk ingeruimd voor Oscar Wilde, dus zijn kast kwam goed van pas. Op de wc staan drie planken met meer excentrieke schrijvers als Max Beerbohm, Lord Berners, Harold Acton en Frederic Prokosch.

'Mijn ordening bestaat eruit dat ik weet welk boek waar staat. Rangschikken op alfabet dient alleen voor andere mensen. Af en toe stoot ik wat boeken af. Het is als met een luchtballon, om hoogte te winnen moet er soms wat ballast overboord worden gegooid.'

undefined

Meer over