De bionische mens

Staan we aan het begin van een nieuwe golf van fysieke ingrepen? In hun Boek 'Street Trends' voorspellen de Amerikaanse trendwatchers Joanne de Luca en Janine Lopiano-Misdom de komst van de 'bionische mens', stelselmatig verfraaid en versterkt door nieuwe technologische vindingen....

PETER GIESEN

Ook zo moe van tattoos en piercings? 9 Procent van de Nederlandse jongeren heeft een tatoeage, 3,5 procent een piercing, zo heeft het bureau InterView becijferd.

De ware lifestyle victim, die kost wat kost voorop wil blijven lopen, moet daarom iets nieuws verzinnen. De Amerikaanse 'vleeskunstenaar' Steve Haworth implanteert een rijtje roestvrij stalen balletjes onder je huid, zodat je armen eruit zien als een ruggengraat. Kosten: drie- tot zeshonderd dollar. Het inbrengen is uiterst pijnlijk, maar dat komt het genot alleen maar ten goede.

De modewereld kent al geruime tijd zijn fashion victims, mannen of vrouwen die koortsachtig de laatste trends willen bijbenen. Tegenwoordig zie je steeds meer lifestyle victims. Ze zijn niet alleen modieus gekapt en gekleed, maar maken zelfs van het kleinste onderdeeltje van hun verschijning een statement. Dit ben ik! Ik ben een interessant individu!

De lifestyle victim vindt het onbevredigend om simpelweg van A naar B te wandelen. Hij skeelert in een zorgvuldig gekozen outfit of pakt op zijn minst een fiets met dicht achterwiel of triatlon-stuur. Zelfs sterven moet op een interessante manier gebeuren. Een kunstenaar beschildert de kist om de unieke persoonlijkheid van de overledene te benadrukken. Als de lifestyle victim toevallig een bekende Nederlander is, regelt hij een afscheidsinterview. Het liefst met Paul Witteman, vanwege diens empathische manier van interviewen en brede publieksbereik.

Hoe ziet de lifestyle victim er dit jaar uit?

Kapsel: pony's en geblondeerde en/of piekerige skate-kapsels blijven populair. 'Maar het probleem is dat alles al een keertje geweest is. Daarom knippen wij graag asymmetrische, rare modellen: een korte pony en dan een scheve lijn aan de zijkant', zegt George de Keyzer van het toonaangevende kapsalon Kinki in Amsterdam.

Kleding: hoe slechter de economie draait, hoe conservatiever we gekleed gaan. Sober en comfortabel is een trend.

Accessoires: populair is het reusachtige Casio G-Shock horloge. Ook de mobiele telefoon annex fax en e-mailapparaat van Nokia gaat het maken. Zulke gadgets worden populair gemaakt door ze weg te geven aan interessante mensen, zoals GTST-acteurs of directeuren van trendy muziekbedrijven.

Lichaamscultuur: siliconenborsten zijn al heel normaal, zegt Jacomine van Veen van het marketingblad Trend Alert. 'Op de sportschool hoorde ik laatst iemand keihard zeggen: ik mag nog geen push-ups doen, want mijn borsten zijn net nieuw. Ook een beugel na je twintigste is geen schande', zegt zij. Liposuctie, collageen-lippen en andere vormen van plastische chirurgie zijn blijvertjes. Tattoos en piercings worden een beetje gewoon, brandmerken en het genoemde implanteren van balletjes bieden nieuwe mogelijkheden. Voor wie niet durft: bij Bruna zijn nu ook afwasbare tattoos te krijgen.

Transport: 'De mountain bike is al zo gewoon dat je hem in Amsterdam nog maar met één slot aan de paal hoeft te zetten', zegt Van Veen. Vouwfietsen, BMX-crossfietsen en low riders (lage fietsen met een hoog stuur) gaan het maken, denkt zij. Skeelers blijven het goed doen, en - boswandelaars opgelet - de off-the-road skeelers komen eraan. Op luchtbandjes.

'Verder zijn baby's enorm hot', zegt Van Veen. 'Het klinkt een beetje lullig en ik weet dat mensen niet om die reden kinderen nemen, maar af en toe lijken ze heel erg op accessoires.' Baby's worden bij voorkeur vervoerd in een driewieler op luchtbanden.

In sommige ogen is de lifestyle victim een aansteller, maar volgens de Britse socioloog Anthony Giddens zijn we allemaal, in meer of mindere mate, het slachtoffer van de dwang een levensstijl te kiezen. Geconfronteerd met een enorm aanbod moet iedereen wel beslissen wie hij wil zijn. Een skater, gabber, nerd, alto of normalo? Een yup of een artistiekeling? Een keiharde carrièremaker of iemand die zorg en werk combineert? Een intellectuele grotestadsbewoner of een liefhebber van het suburbane gezinsleven? Iedereen moet een zelfbeeld construeren, meent Giddens. We moeten weten wie we zijn en waar we naar toe willen, anders verdwalen we in een woud van mogelijkheden.

Het grote ego-project omvat niet in de laatste plaats het lichaam, dat immers gemakkelijk te veranderen is. Vaak wordt die lichaamscultuur gezien als een typisch verschijnsel van de laatste tien jaar, een lichtelijk decadente uitwas van de consumptiecultuur. Toch is body manipulation eeuwenoud. 'In de Renaissance knipten adellijke vrouwen hun wimpers af en epileerden mannen hun borsthaar', schrijven godsdienstwetenschapper David Bos en psycholoog Sonja van 't Hof in het tijdschrift Psychologie en Maatschappij. De geschoren borstkas, zo populair bij Brad Pitt en andere jonge Hollywood-helden, heeft een lange traditie.

'In de achttiende eeuw verfden beide seksen hun oogleden, wangen en lippen en pasten ze allerlei hulpmiddelen toe om sommige lichaamsdelen te camoufleren en andere te accentueren', schrijven Bos en Van 't Hof. De push-up beha kende vele voorlopers: 'In de hoogste kringen maakten mannen evenveel gebruik van pruiken, make-up, maskers en korsetten als vrouwen.'

In de loop der tijden is deze lichaamscultuur gedemocratiseerd, van de adel in de pruikentijd naar de man in de straat. Is body manipulation over haar hoogtepunt heen, nu tattoos tot het gewone straatbeeld behoren? Of staan we aan het begin van een nieuwe golf van fysieke ingrepen? In hun boek Street Trends voorspellen de Amerikaanse trendwatchers Joanne de Luca en Janine Lopiano-Misdom de komst van de 'bionische mens', stelselmatig verfraaid en versterkt door nieuwe technologische vindingen. Fitness zal steeds meer uit de mode raken, omdat trainen te veel moeite kost. In de toekomst zul je gewoon naar het lab gaan om een bundeltje spieren aan te schaffen, voorspellen zij. Plastische chirurgie zal steeds groter worden, niet alleen ter verfraaiing, maar gewoon om eens een keertje van uiterlijk te wisselen. Voor sommigen is Michael Jackson een inspirerend voorbeeld. 'Als ik morgen een Japanner kan zijn, zorg ik daar gewoon voor. Iedereen zal het doen, waarom niet', zegt een stylist in Street Trends.

Delia, een 28-jarige ontwerpster uit New York, heeft maar één grote angst: dat zij te oud zal zijn, als de anti-ouderdomspil wordt uitgevonden. 'Als ik vijftig of zestig ben, zorgen ze ervoor dat mensen 150 kunnen worden. Ze zullen een middel tegen veroudering vinden, maar op dat moment ben ik al oud. Er komt een pil of een crème en ik zal die missen, zodat ik nog honderd jaar moet leven, terwijl ik er oud uitzie. Mensen die tien of vijftien jaar jonger zijn dan ik zullen er jong uitzien voor de volgende honderd jaar van hun leven. Daarom zal ik al die plastische chirurgie nodig hebben.'

Het toekomstbeeld van Lopiano en De Luca is gebaseerd op een radicale extrapolatie van het heden. Maar zal het verlangen naar de eeuwige jeugd geen reactie oproepen? 'Aan forever young zijn zit ook een keerzijde', schrijft het vrouwentijdschrift Marie Claire deze maand. 'Met siliconen en Viagra-pillen kunnen we de eeuwige jeugd heel lang binnen handbereik houden. Maar dat heeft wel als gevolg dat ons lichaam een vijand wordt. Dat we ons schuldig gaan voelen voor ieder putje, ieder rimpeltje en ieder overhangend vetrolletje.'

In de pornowereld, de vleesmarkt bij uitstek, is al een kentering zichtbaar. Op Internet mag 'eco-porno' zich in een groeiende populariteit verheugen, meent journalist Francisco van Jole. Weg met al die siliconen! Geef ons maar slecht belichte plaatjes van amateursex op het kunstlederen bankstel, waarbij de putjes in de billen duidelijk zichtbaar zijn. De Britse krant The Sun heeft een verbod op siliconen uitgevaardigd voor al haar page 3-girls. En in de Verenigde Staten is Perfect 10, het eerste gegarandeerd siliconen-vrije pornoblad uitgekomen. Aan de onbespoten motieven van de uitgever mag overigens getwijfeld worden. Hij inspecteert hoogstpersoonlijk de borsten van zijn modellen op de sporen van een cosmetische ingreep.

Meer over