InterviewEdmund Wai Cheng

‘De betogers zijn niet van plan om op te geven, ze willen dat de regering hen tegemoetkomt’

Wegblokkades, aanvallen op politiekantoren, traangasgranaten: voor de negende week op rij was Hongkong maandag het toneel van hevig straatgeweld. Dit keer kwam er nog een staking bovenop, die het openbaar vervoer en de luchthaven lamlegde. Toch blijven de betogers in Hongkong brede steun genieten, zegt Edmund Wai Cheng, professor politieke wetenschappen aan de Hong Kong Baptist University. ‘De mensen zijn heel vastberaden.’

Leen Vervaeke
Edmund Wai Cheng Beeld Hong Kong Baptist University
Edmund Wai ChengBeeld Hong Kong Baptist University

Cheng repte zich de afgelopen weken van de ene naar de andere betoging. Terwijl hij zo goed als kon het traangas vermeed, hield hij er samen met zijn promovendi enquêtes onder de demonstranten. Wat blijkt? ‘Zo’n 80 procent van de betogers steunt een vorm van escalatie. De vreedzame en radicale betogers gaan misschien niet akkoord met elkaars methodes, maar ze zien elkaar als complementair.’

Hongkongers staan bekend om hun aversie tegen geweld en nadruk op stabiliteit. Hoe kan het dat ze nu ineens geweld accepteren?

‘Een van de redenen is dat de geweldsescalatie niet alleen van de betogers komt, maar ook van de politie. Het incident in Yuen Long op 21 juli, waar betogers werden aangevallen door bendeleden, was een keerpunt. Justitie slaagde er niet in dat incident goed te onderzoeken. Een tiental mensen werd gearresteerd, maar ze werden enkel aangeklaagd voor ‘illegale bijeenkomst’ en weer vrijgelaten. Dat heeft veel Hongkongse burgers kwaad gemaakt.

‘Je ziet nu dat beide zijdes de andere zijde fouten proberen te laten maken. De regering hoopt dat mensen afstand zullen nemen van de protesten door het ongemak van de straatblokkades en het geweld. Maar doordat de betogingen zich verplaatsen naar buitenwijken, heeft de politie nu al een paar keer met traangas in woonwijken gespoten. Daarmee jagen ze mensen tegen zich in het harnas, ook mensen die de protesten aanvankelijk niet zo expliciet steunden.

‘Ik moet ook benadrukken dat de meeste burgers niet bang zijn van de protesten. Het gaat niet om rellen: gewone mensen worden niet aangevallen, winkels worden niet geplunderd. De betogers richten zich puur op de politie. Als je in een protest terechtkomt, is de kans groter dat je traangas in je ogen krijgt dan dat je door een betoger wordt verwond. Dat is ook een reden dat we geen dramatische verandering in de publieke opinie zien.’

De betogers blijven achter hun standpunt staan, maar hoe zit het eigenlijk met de algemene publieke opinie?

‘In een onderzoek van het Public Opinion Research Institute van juli zie je dat bijna 70 procent van de Hongkongers tegen de uitleveringswet is gekant. Dat is een heel hoog getal. Bij de Parapluprotesten in 2014 was de publieke opinie veel meer verdeeld. Nu is er een heel duidelijke, dominante strekking. Ondertussen gaat het al lang niet meer alleen over de uitleveringswet. Het gaat erom of we nog kunnen vertrouwen in het politieke systeem, in de regering en in een eerlijke rechtsgang.’

Hoe moet het nu verder? Is er nog een uitweg uit deze crisis?

‘Ik denk dat de strategie van de regering is om te wachten tot de protesten doodbloeden, maar dat lijkt dit keer niet te gebeuren. De mensen zijn niet van plan om op te geven, ze willen dat de regering hen tegemoetkomt. Maar aan de verklaring van Carrie Lam te horen, zal dat niet gebeuren. Ze geeft de betogers de schuld en kleeft hen nu nog meer een etiket op, door te zeggen dat ze de funderingen van ‘één land, twee systemen’ ondermijnen. Dat is een heel verontrustend signaal.

‘Er is een consensus in verschillende kringen, in de zakenwereld, onder voormalige politici en onder maatschappelijke organisaties, dat er een waarheidscommissie zou moeten komen. Niet alleen om het politiegeweld te onderzoeken, maar ook de betogers en hun tactieken. Dat zou een manier kunnen zijn om de huidige verhitte situatie af te koelen. Maar de regering lijkt niet geneigd om te luisteren, dus waarschijnlijk zullen we nog meer geweld zien.’

Meer over