De beerput van de Rotterdamse kamerverhuur

Niemand heeft greep op de naar schatting elfduizend mensen die in Rotterdam afhankelijk zijn van niet-gereguleerde kamerverhuur. Een andere werkelijkheid: hoge huren voor kleine hokken, ratten en kakkerlakken in de kamers....

Gedrieën fietsen ze door de Rotterdamse binnenstad richting Oude Westen. Even later belt Dieuwke aan bij een pand uit het begin van de vorige eeuw. 'Meneer Wang, wij zijn het, het Huurteam.' Gestommel. Wang, blote voeten in badslippers, doet open.

'Kijk die scheuren in de muur', zegt Dieuwke als ze met haar collega's Ricardo en Mushin de trap op loopt. 'Mogen we de keuken even in, meneer Wang?' Dat mag. Het zeil plakt aan de schoenzolen. In het granieten aanrecht van ver voor de oorlog zitten diepe scheuren, waarin zich antieke etensresten hebben genesteld.

En dan die douche! En die badkamer! 'Meneer Wang, mogen we even kijken?' Muur en douchewand zien eruit alsof er tientallen reuzenvlinders aanstalten maken weg te vliegen. Wang (niet zijn echte naam) zegt dat hij de douche nog wel gebruikt, maar ieder contact met de wand vermijdt.

De toestand van de rest van het pand is al even deplorabel. Diepe scheuren in het plafond. Van de tussenruimten die als slaapkamers dienen, zijn de ramen verwijderd voor ventilatie. Achterstallig onderhoud, categorie A, de ergste, aldus het Huurteam.

Wang betaalt maandelijks ruim 350 gulden aan zijn huisbaas. Het Huurteam heeft op grond van het puntensysteem berekend dat hij niet eens honderd gulden zou moeten betalen. Dat hebben ze dan ook geschreven in een brief aan de eigenaar en de huurcommissie. Het gaat een paar maanden duren eer er uitspraak komt.

Wang is een van de bijna negenhonderd huurders die de twee Huurteams van Steunpunt Wonen hebben benaderd om te kijken of zij niet te veel betalen. De teams voerden vervolgens 378 gesprekken. Van alles kwamen ze tegen: studenten die schrikbarende bedragen afstaan voor een hok, ratten en kakkerlakken, een Antilliaanse tienermoeder in een kamer zonder vaste vloer.

Op een totaal aantal van zestigduizend particuliere huurwoningen in Rotterdam stellen die 378 gesprekken natuurlijk niets voor. Bovendien blijven de illegale pensions, de echt louche huisjesmelkers en de huurders die geen Nederlands, Arabisch, Turks of Engels spreken (de talen waarin de Huurteams folderen) buiten bereik. 'Illegalen zijn bang ons te benaderen', zegt Dieuwke.

De prikacties van de Huurteams bieden echter wel een kijkje in de geweldige beerput die de kamerverhuur in Rotterdam is. 'Ons kortetermijndoel is om de huurders te helpen', zegt projectleider A. Mullié. 'Maar op lange termijn moet er een alliantie van Bouw- en Woningtoezicht, gemeente en deelgemeente ontstaan om de verloedering van bepaalde buurten tegen te gaan.'

Hij noemt Carnisse in de deelgemeente Charlois als voorbeeld van waar het mis dreigt te gaan. 'Grote eigenaren verkopen hun panden. Daardoor krijg je versnipperd bezit en wordt gecoördineerde actie lastiger. Niet alle verhuurders zijn overigens slecht. We krijgen ook veel medewerking.'

Geschrokken door de brand in Volendam en de teloorgang van de Millinxbuurt (waar veel kamerverhuur plaatsvond), wil de gemeente nu de hele particuliere huursector onder de loep nemen en in kaart brengen.

Hulpverleners en de gemeente schatten op grond van verbrokkelde gegevens van diverse instanties dat er zo'n elfduizend mensen in Rotterdam van de niet-reguliere verhuur van kamers afhankelijk zijn. Het is een heterogene groep waarop niemand greep heeft: verslaafden, migranten (legalen en illegalen), asielzoekers (uitgeprocedeerden, alleenstaande minderjarigen), ex-psychiatrische patiënten, mensen die op straat zijn gezet, studenten. Afgezien van de studenten gaat het om de sociaal en economisch zwakkeren.

Volgens het onderzoek Minimaal Wonen van A. Hekelaar uit 1996 leeft ruim de helft van de kamerbewoners van een minimuminkomen. Eenderde heeft problematische schulden. Het zijn mensen die de weg niet kennen in de bureaucratische jungle, die zich niet hebben ingeschreven bij woningbouwcorporaties, waar de officiële wachttijd overigens tussen de zes en acht jaar bedraagt.

De sterkst groeiende groep zijn nieuwkomers uit de Antillen. Vaak hebben zij op Curaçao al het nummer gekregen van Rotterdamse huisjesmelkers, zoals C. Engel, 'de krottenkoning', eigenaar van ontelbare panden.

En voor hen die zo'n nummer niet hebben, zijn er tal van bemiddelingsbureaus, die je zo aan een kamer helpen. De website van Direkt Wonen geeft een idee: kamers in Rotterdam-Zuid worden voor ruim 600 gulden aangeboden. Vaak komt daar dan nog een borg, sleutelgeld en een bedrag voor de 'stoffering' bij.

Het verloop in de kamerverhuurpanden is groot. Een groep mensen trekt als nomaden door de stad, voortgestuwd door gemeentelijke acties en kaalslag.

Zo heeft Rotterdam een 'ongedocumenteerde werkelijkheid' gekregen. Het is een wereld waar het legitieme en niet-legitieme nauw op elkaar zijn afgestemd. Een wereld die de komende jaren in omvang zal toenemen, vrezen onderzoekers. De nieuwe Vreemdelingenwet zal leiden tot meer uitgeprocedeerde asielzoekers die als illegalen in de stad blijven.

Het is een wereld die voor de autoriteiten goeddeels verborgen blijft, schreef onderzoeker G. Engbersen in Illegale vreemdelingen in Rotterdam. Maar niet voor meneer Wang. Hij wijst uit het raam. 'Daar zijn twee verdiepingen tot kamers omgebouwd. Een illegaal hotel.'

Meer over