De Almelose variant van tikkietakkie

Peter Bosz was voorbestemd als trainer. Hij is blij dat het voetbal zich ontdoet van zijn aartsconservatieve jas. Zondag hoopt hij met Heracles de bekerfinale tegen PSV te winnen. 'Ik ben een trainer die op de bank wil zitten om naar mooi voetbal te kijken.'

Almelo bruist van geluk, verwachting en spanning, en de trainer geniet van de aanloop naar de bekerfinale tegen PSV. Telkens doemen herinneringen op, vooral aan de zege bij AZ in de halve finale.

Peter Bosz: 'Hoelang is het nog? Dat vroegen we ons steeds af. Twee minuten extra tijd. Meteen kregen we de aanval, waaruit we scoorden: 4-2. Ik juich dus met de andere trainers, kijk om en ben alle wisselspelers kwijt. Die staan ineens op het veld, bij de spelers en supporters. Ik denk: je zal een scheidsrechter hebben die daarvoor gele kaarten geeft. We hadden vijf man op scherp staan.

'Antoine van der Linden is 36, hij barstte in huilen uit na de vierde goal. Hij speelt twintig jaar betaald voetbal en heeft nog nooit een finale gespeeld. Je zag de ontlading, ook de dagen daarna. Op een avond ging ik met een vriend Chinees halen. Het was bijna een staande receptie.'

Heracles beleeft schitterende tijden dankzij weloverwogen beleid, met een trainer die door menigeen als een van de besten in Nederland wordt gezien. Voormalig middenvelder Bosz is bovendien bezeten van voetbal.

Als vrijgezel kan hij zoveel tijd als hij wil aan voetbal besteden. 'Waanzinnig veel' voetbal ziet hij. Eerst was hij getrouwd. 'Daarna kreeg ik een vriendin die niet uit de voetballerij kwam en weleens zei: je kunt toch een wedstrijd overslaan? Kan je assistent niet gaan? Ja, dat kan, maar dat wil ik niet.'

Voetbal kan hem hevig beroeren. 'Ik herinner me dat ik de kampioenswedstrijd van Feyenoord in Groningen (1993, red) miste door een schorsing. Dan sta jij daar in je pak, als zij de kleedkamer inkomen. Het was niet helemaal mijn feestje. Ze kwamen me ophalen, namen me op de schouders met de schaal. Toen had ik het even te kwaad.'

Winnen kan weer, nu met Heracles. Almelo trekt zondag met twintigduizend inwoners naar Rotterdam, als beloning voor het fijne combinatiespel, het spel dat Bosz beoogt. Barcelona in het heel klein. Wat voor type trainer hij is, moest hij zelf ontdekken.

'Bij AGOVV, destijds hoofdklasser, hadden we een goed elftal. Als speler was ik een opgewonden standje, als trainer juist niet. Maar dat wist ik niet. Ik had mijn opschrijfboekje bij me, we speelden een oefenduel tegen Feyenoord en ik dacht: wat nu Peter? Moet ik gaan staan, moet ik aanwijzingen geven, moet ik blijven zitten? Ik wist het echt niet. Gaandeweg ontdek je wat voor soort trainer je bent. Ik ben een trainer die op de bank wil zitten en naar mooi voetbal wil kijken.'

Mooi voetbal, dat is Barcelona. 'Barcelona is extreem mooi. Met de trainers kijken we vaak bij mij thuis, chips erbij. Dan zitten we zo te genieten. En als we toevallig een keer niet bij elkaar zijn, sturen we constant sms'jes, van oooh en aaahhh.' Hij raakt bijna in vervoering.

Het brengt hem bij zijn inspiratiebronnen als trainer: Wim Jansen en Rinus Michels. 'Wim heeft zoveel verstand van voetbal. Wat ik van hem onder meer leerde is dat je bewuste en onbewuste training hebt. Ik vertel spelers waarom we iets doen, maar een heleboel vertel ik niet. Als ik wil dat we tweede ballen oppakken, moeten we altijd in beweging zijn. Een speler die stilstaat, is kansloos. Dus verzin ik oefeningen waarbij een speler die wandelt of stilstaat in het midden moet. Dat is onbewuste training.

Cameraatje

'Michels was bij Oranje zo interessant als hij over voetbal praatte. Dan ging hij uitleggen wat goed verdedigen was, wat het verschil was tussen normaal en Italiaans verdedigen. Dan ging ik daarna naar mijn kamer en schreef ik dat op in een kladblokje.'

Bosz volgde het CIOS, ging als jongen van 16 naar Vitesse en schreef alles van trainers op in blocnotes. Na jaren weet hij als geen ander hoe rigoureus het voetbal is veranderd.

'Het is niet meer te vergelijken. Voetbal heeft altijd achterop gelopen, als aartsconservatief, ook vergeleken met sporten met minder geld. Voetbal is de grootste sport en een van de oudste, maar in het trainersvak is jarenlang amper iets gebeurd.

'Nu pas zijn er ontwikkelingen. Erwin Koeman had als trainer van Feyenoord altijd woensdag als vrije dag, zoals dat overal was in het voetbal. Dus ik (Bosz was destijds technisch directeur, red) vroeg aan Erwin: waarom? Dan zei hij: dat is altijd zo geweest. Maar wetenschappelijk is bewezen dat spelers de tweede dag na een wedstrijd de meeste vermoeidheid voelen en de kans op blessures het grootst is. Dan zei hij: ik heb de Europa Cup gewonnen met woensdag als vrije dag, waarom zou dat niet meer kunnen? Dat noem ik oude economie. Daarmee zat het boordevol bij Feyenoord.

'We hebben bij Heracles een simpel cameraatje waarmee we elke wedstrijd opnemen, uit en thuis. Ik wil het wijde shot hebben. Als wij aanvallen, wat doen de verdedigers dan? Feyenoord had nooit videobeelden. Bij de nabespreking werd gewoon gezegd: ik heb dat waargenomen. Dat is zo subjectief. De ontwikkelingen gaan nu hard.'

Hij praat over beelden en de film Moneyball, over de honkbalploeg met het kleine budget die op grond van statistieken progressie boekt. 'Journalisten geven cijfers op basis van wat ze subjectief waarnemen. Het wordt pas interessant als je iets objectief kunt maken. Ik wil weten waarom een speler slecht is: heeft hij veel of weinig gelopen, gewandeld, gesprint? Heeft hij veel ballen veroverd of verspeeld? Hoeveel doelpogingen? Wij willen spelers beter maken, dus ik moet met argumenten komen. Spelers zijn mondig.'

Na zijn vertrek bij Feyenoord in 2009 nam Peter Bosz een sabbatical, om te rusten, zijn familie te onderhouden en te leren over voetbal. Hij vertelt over technisch directeur Antero Henrique van FC Porto. 'Een geweldige vent, eens begonnen als kaartjesverkoper. Hij had een prachtige filosofie over hoe je een selectie bouwt. Een trainer, zei hij, hoeft bij Porto geen coach te zijn. Een trainer moet spelers beter maken.

'Een nieuwe trainer had een uitwedstrijd verloren. In de bus was het rumoerig rond nieuwe spelers. De trainer werd boos en wilde opstaan, waarop de aanvoerder zei: 'Blijf zitten, zoiets regelen wij hier zelf.' Hij stapte naar die nieuwe spelers toe en zei: 'Jongens, het kan niet dat wij als FC Porto verliezen. Als het al een keer gebeurt, gaan we stil in de bus zitten en zeggen we niks. Als we bij het stadion zijn, stappen we uit en gaan we stilletjes naar huis.' Als je dat onderling weet te regelen, zonder tussenkomst van de coach, praat je over clubcultuur.'

Maar clubcultuur is moeilijk te bewaken in een de huidige wereld. 'Henk Wullems was mijn trainer bij Vitesse, in 1980. Hij deed alles in zijn eentje. Hij had geen assistent-trainer, geen keeperstrainer, geen elftalbegeleider. Er was een materiaalman, maar Wullems reed zelf naar Duitsland om de kleding op te halen. Als ik dan nu zie...' Hij somt een bijna oneindige begeleidingsstaf op, inclusief podoloog, inspanningsfysioloog en sportpsycholoog.

Idioot

Allemaal hebben ze hun aandeel geleverd in het succes, de finale tegen PSV. Bosz veroverde de beker driemaal als speler van Feyenoord, als jongeman met donkere krullen. Uiterlijk is hij veranderd. De schedel is geschoren. 'Ik werd behoorlijk kaal. Dan stonden die camera's boven en stond ik te coachen. Mijn kinderen zeiden: 'Pap, penaltystip.' Ik was op wintersport, slokkie op, stond voor de spiegel en dacht: daar gaan ze. Met de tondeuse. '

Bosz was een speler die ver kon gaan voor de winst. 'Ik dreigde. Dan zei ik: ik breek je zo. Deed ik nooit, maar zo'n tegenstander houdt daarmee toch rekening. Die denkt: straks komt die idioot inglijden.'

Hij voetbalde in het roemruchte elftal van Feyenoord. Een goede ploeg overigens, doch gewapend met fysieke kracht en met intimidatie als bondgenoot.

'Dat ging niet alleen met woorden. De Wolf en Fräser duwden in De Kuip weleens iemand met het hoofd tegen de muur. Of ze duwden jongens van de houten trap af. Wij moesten tegen Luzern. 'Wolf' had daar rood gehad voor iets dat Fräser had gedaan.Na afloop zei Fräser tegen de scheidsrechter dat hij de verkeerde uit het veld had gestuurd. Toen is dat omgedraaid en mocht Wolf de return spelen.

'We gaan naar het veld en zo'n Argentijn met krullen staat boven aan de trap. De Wolf duwt hem zo, toktoktok, naar beneden. Later in de spelerstunnel gaf iedere speler, die langs hem liep, hem een schop.'

Dan lijkt het voetbal van nu toch sportiever, zeker bij het sympathieke Heracles. ' Wij zijn aan het doorslaan. Ik was een harde, maar geen gemene speler. Ik heb nooit iemands been gebroken of een overtreding gemaakt met een gestrekt been over de bal heen. Maar mannelijk, hard het duel in, dat hoort erbij.' Lachend: 'Maar ik ben dus fervent voorstander van mooi voetbal.'

Strakke koppies

Met mooi voetbal probeert hij te winnen. Hij tracht zijn spelers met het juiste gevoel aan de aftrap te krijgen. 'Deels planning, deels gevoel. Voor de halve finale gingen we naar een hotel in Schoorl. Daar heb ik liniebesprekingen gehouden; verdedigers, dan middenvelders, dan aanvallers. Daarna wilde ik het aan elkaar praten met beelden van AZ erbij. Ik voelde dat die gasten veel te gespannen waren. Strakke koppies, bleek. Dat is niet goed.'

Hij liet dat praten achterwege en vertelde over AZ, dat een bedrijf in Londen een 3D-film had laten maken over het akkefietje van trainer Verbeek in de competitiewedstrijd tegen Heracles. Bosz zei dat ook Heracles een filmpje had laten maken; een coach en een assistent die elkaar op kolderieke wijze nadoen. Hij had iets van YouTube geplukt. 'De spelers lagen op de grond van het lachen.

'Ik moet het niet hebben over het winnen van de beker. Nee, waarvan gaan ze beter voetballen? Als ze hun taken goed uitvoeren. Als wij dat honderd procent doen, hebben wij kans om te winnen.'

Heracles is de Almelose variant van tikkietakkie. ' We proberen tot in het extreme van achteruit op te bouwen. In principe willen wij geen lange ballen. We werken hard en zijn constant in beweging. Wij proberen ons positiespel tot in perfectie te spelen, op ons niveau. We laten veel beelden van Barcelona zien en baseren daarop oefeningen.'

Hij vergelijkt met zijn eerste periode bij Heracles. ' Het is net als met kinderen. Je ziet niet dat ze groeien. Tot je een maandje op vakantie bent geweest, dan denk je: zo.'

Zijn contract is verlengd tot 2015. Zo gaat dat in voetbal. Bij Feyenoord ging het begin 2009 mis met trainer Verbeek en stapte Bosz uit solidariteit op als technisch directeur. Nu zijn ze smaakmakers bij AZ en Heracles. Bosz: 'Maar het kan zo weer anders zijn.'

CV

1963 Geboren op 21 november in Apeldoorn

1980-1999 Voetballer bij Vitesse, AGOVV, RKC, Toulon (Fra), Feyenoord, JEF United (Jap), Hansa Rostock (Dui), NAC

2000 Entree in trainerswereld bij AGOVV, destijds nog amateurs. Landskampioen in 2002

2002 De Graafschap

2004 Heracles, wint in 2005 kampioenschap eerste divisie

2006 Technisch directeur Feyenoord, vertrek in januari 2009

2010 Heracles

2012 Bekerfinale tegen PSV

Erelijst 1993: landstitel (Feyenoord); 1992, 1994, 1995: KNVB-beker (Feyenoord). Bosz speelde 8 interlands en behoorde tot de EK-selectie van 1992.

undefined

Meer over