De achterkant

De ene helft van de beelden bij Misery van Soul Asylum is vertrouwd. Gewoon zo'n rommelige registratie van een live-optreden van de band, uiteraard met een uitzinnig publiek....

Een lopende band wordt gestart. Er staan witte dingetjes op, als kaarsjes in het halfduister. Een anonieme figuur ritst een witte overall dicht, een capuchon wordt over het hoofd getrokken. Een machine legt aan de lopende band doorzichtige rondjes op de witte kaarsjes. Dan zien we meer mensen in van die witte pakken. Ze komen uit het licht en lopen traag een donkere, mistige loods binnen, naar de lopende band. Dit alles begeleid door het dreigende intro van het liedje.

Later zie je meer van deze futuristische beelden: mensen met steriele handschoenen en badmutsen op, bezig met vreemde machines en werktuigen. Maar dan is het allang niet meer dreigend, want je weet intussen waar het om gaat: hier wordt een cd gefabriceerd. Tegen het einde van de clip zien we ook om welke cd het gaat: Soul Asylum wordt er op de zilveren schijfjes gespoten, en Misery. In de allerlaatste beelden is het plaatje klaar, met hoes en al. We mogen even de voorkant bewonderen en dan wordt het laatste exemplaar in de open achterkant van een vrachtauto geslingerd. Daar gaan ze, de cd's van het liedje dat we intussen hebben gehoord, in de richting van hopelijk net zo uitzinnige kopers.

Mooi bedacht om dit te laten zien bij een liedje dat gaat over 'making misery'. Bovendien sluit het aan op een trend: het tonen van de achterkant van de plaatjesmakerij. Het handwerk, de apparatuur, de mensen achter de schermen - wat vroeger buiten beeld werd gehouden, blijkt ineens spectaculair materiaal. Geluidshengels met microfoons verschijnen achteloos boven in beeld, de camera wordt verblind door een batterij lampen, en bij het uitzoomen zie je het fragiele decortje in de enorme studio. The making of. . . heten die programma's over het vervaardigen van een film of een videoclip.

Het kijkje achter de schermen wordt al bij voorbaat in het script opgenomen. Kijk maar eens naar het einde van het RTL4-nieuws, of naar al die EO-jeugdprogramma's die een geweldige heisa maken van rondrennende cameramensen en zwetende kabeldragers. Toen cineast Ian Kerkhof zondagavond bij VPRO's Zomergasten de vertaling zocht van een Engels woord, kwam het antwoord van achteren. De camera draaide een halve slag en je zag ales. Een dramatisch effect. Tenminste, dat heeft het nu nog. Totdat die achterkant net zo'n vertrouwd beeld is geworden.

Marijn van der Jagt

Meer over