Reportage

De 28-jarige Marjolein had spijt van de Laatste Wil-pil. Justitie doet nu onderzoek naar de zaak

Marjolein wordt door vrienden en familie beschreven als energiek, sociaal, intelligent,­ ­ondernemend en ­impulsief. Maar ze worstelde ook met het leven en leed aan suïcidale ­gedachten.   Beeld Familiefoto
Marjolein wordt door vrienden en familie beschreven als energiek, sociaal, intelligent,­ ­ondernemend en ­impulsief. Maar ze worstelde ook met het leven en leed aan suïcidale ­gedachten.Beeld Familiefoto

De 28-jarige Marjolein nam Middel X in, het dodelijke poeder dat de Coöperatie Laatste Wil aanbeveelt aan mensen die over hun eigen dood willen beschikken. Maar Marjolein, die in haar leven er alles aan deed om van haar suïcidale gedachten af te komen, kreeg al snel spijt en belde 112. Volgens haar nabestaanden handelde ze in een opwelling. Nu doet justitie strafrechtelijk onderzoek naar de verstrekkers van Middel X.

Marjolein slikt twee witte pillen, die septemberdag in 2020. Het moet om kwart voor 3 zijn gebeurd, op zaterdagmiddag. Terwijl even verderop in de drukke winkelstraat haar leeftijdsgenoten jurken passen in de Zara, zit zij alleen in haar appartement in de binnenstad van Den Haag.

In de pillen zit Middel X.

Middel X is een conserveermiddel, een wit poeder. Het werd in 2017 ‘ontdekt’ door de Coöperatie Laatste Wil, een organisatie die er al jaren voor strijdt dat mensen de mogelijkheid krijgen om zelf, zonder tussenkomst van een arts, op een waardige manier een einde aan hun leven te maken. Het middel is goedkoop, het is dodelijk.

En er is maar een paar gram van nodig.

Marjolein is 28. Door vrienden en familie wordt ze beschreven als energiek, sociaal, intelligent, ondernemend en impulsief. Als iemand met humor en zelfspot. In elk gezelschap valt ze op: mensen kijken vaak net even langer naar haar. Maar ze is ook iemand die worstelt met het leven. Vaak is ze doodongelukkig. De meeste mensen weten dat niet. Die krijgen alleen de buitenkant te zien.

Die middag neemt ze de twee witte pillen in zoals het op een instructieblaadje staat dat naast haar ligt: met pijnstillers, antibraakmiddel en een maagzuurremmer. Stap voor stap staat beschreven hoe ze zichzelf van het leven moet beroven.

Maar Marjolein krijgt spijt. Al heel erg snel.

null Beeld Familiefoto
Beeld Familiefoto

Zelfmoordpoeder

Marjoleins moeder Yvonne, haar vriend Nigel en haar twee beste vrienden vertellen de Volkskrant wat er die dag met haar gebeurde. Ze willen waarschuwen voor de werkwijze van de Coöperatie Laatste Wil, de organisatie die de mogelijkheden van het ‘zelfmoordpoeder’ onthulde.

Dat een netwerk van vrijwilligers een dodelijk middel verspreidt voor ouderen die klaar zijn met leven, vinden ze één ding. Dat hetzelfde middel ook wordt gegeven aan instabiele, jonge mensen met psychische problemen, is volgens hen onaanvaardbaar en crimineel. Haar moeder en haar beste vriend deden aangifte tegen de coöperatie.

Hulp bij zelfdoding is strafbaar in Nederland: informatie geven mag, maar wie een dodelijk middel verstrekt aan iemand die daarmee zelfmoord pleegt, kan worden bestraft met een celstraf van drie jaar of een boete. De pillen worden daarom ondergronds verstrekt, in een netwerk dat doet denken aan een verzetsbeweging.

De Coöperatie Laatste Wil zegt nadrukkelijk het middel niet zelf te verspreiden. ‘We geven informatie’, zegt voorzitter Jos van Wijk. ‘We houden ons aan de wet.’ Mocht blijken dat leden onderling het middel wel uitdelen, dan is Van Wijk daar ‘hartstikke tegen’. Volgens hem is het wel prima als leden elkaar informeren over waar het poeder te bestellen is.

Uit cijfers van het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum (NVIC), waar hulpverleners zich melden met vragen over vergiftigingen, blijkt dat de inname van ‘zelfdodingspoeder’ ineens opkwam nadat Coöperatie Laatste Wil in 2017 de publiciteit had gezocht met hun ‘ontdekking’. De gemelde casussen betreffen niet alleen bejaarden die aan het eind van het leven zelf de regie in handen nemen, zegt toxicoloog Antoinette van Riel van het NVIC. ‘Er zitten veel gevallen bij van mensen die het spul in een opwelling lijken te hebben genomen. Zeker niet alleen 60-plussers, maar ook dertigers, twintigers en zelfs enkele tieners.’

Justitie doet inmiddels strafrechtelijk onderzoek naar de zaak van Marjolein. Volgens haar familie heeft de politie hun verteld dat haar dossier wordt gekoppeld aan een aantal andere aangiften tegen de Coöperatie Laatste Wil, waarbij ook zelfdodingspoeder zou zijn verstrekt aan relatief jonge mensen. Een woordvoerder van het Openbaar Ministerie laat weten daar geen mededeling over te kunnen doen, ‘in het belang van het onderzoek en de nabestaanden’.

Voorzitter Van Wijk is niet op de hoogte van enig strafrechtelijk onderzoek. Laatste Wil voelt zich ook niet verantwoordelijk, zegt hij. ‘Wij verstrekken dit middel niet.’

null Beeld Familiefoto
Beeld Familiefoto

Ruzie om niks

De avond voordat het misgaat, heeft Marjolein ruzie gemaakt met haar beste vriend Levi. Het ging over iets onbenulligs: hun vakantie naar Mallorca. Levi – niet zijn echte naam; hij wil vanwege zijn functie niet herkenbaar zijn – wist al precies hoe het zou gaan. Ze zouden woedend op elkaar worden, elkaar blokkeren op WhatsApp. En daarna zouden ze het weer goedmaken.

Zoals altijd.

Op zaterdagochtend stuurt ze hem al een sms’je. ‘We hebben ruzie gemaakt om niks’, leest hij. ‘Ik wil geen ruzie meer.’ Hij glimlacht. Marjolein is de heftigste vriendin die hij heeft. Ze is óók een van de leukste. De grappigste. Hun band is onbreekbaar. Ze zien elkaar elke dag.

Een paar uur later krijgt hij nog een bericht. ‘Als je afscheid wilt nemen, moet je dat nu doen’, staat er.

Dit ken ik, denkt hij. Zoiets doet ze vaker. Hij reageert niet.

Het is 14.48 uur als hij opnieuw een sms’je krijgt. ‘Sorry, ik hou van je’, staat er. ‘Ik ook van jou’, typt hij terug. ‘En dat zal ik altijd blijven doen.’ Mooi, denkt hij.

Op hetzelfde moment ontvangt ook haar vriend Nigel een appje van Marjolein. ‘Het spijt me’, staat er, ‘ik hou van je.’ Verbaasd kijkt hij naar zijn telefoon. Spijt? Waarvan? ‘Gaat alles oké?’, vraagt hij. Een tijdje later stuurt hij nog een appje: ‘Marjo?’ Niks. Hij belt haar.

Er wordt niet opgenomen.

Gillende sirenes

Het is 14.45 uur als de paniek toeslaat. Marjolein belt vanuit haar appartement met de huisartsenpost. En meteen daarna 112. Ze vertelt dat ze Middel X heeft ingenomen. Ambulances, politiewagens en de brandweer rijden met gillende sirenes naar haar adres. Ook een brandweereenheid gespecialiseerd in chemische stoffen wordt ingeschakeld.

Dertien minuten en veertig seconden blijft ze aan de lijn met 112, maar als de hulpdiensten arriveren, is ze al zo verzwakt dat ze niet meer open kan doen. De brandweer ramt de deur in.

Op een brancard wordt Marjolein uit haar appartement gehaald. Op tafel ligt een mapje met een formulier van de Coöperatie Laatste Wil. Het lijkt haastig ingevuld: de datum is maar half opgeschreven. Het vakje met haar lidmaatschapsnummer is leeg.

In het mapje zit ook een voorgedrukte verklaring die helemaal niet is ingevuld. Op het A4’tje kan de gebruiker aangeven dat hij uit vrije wil, bij volle verstand, zonder hulp en op eigen initiatief heeft besloten het leven te beëindigen met Middel X. Het formulier is ter bescherming van nabestaanden of de verstrekkers van het dodelijke middel. Maar op het papier staat geen handtekening, geen datum.

De halflege formulieren en het 112-telefoontje roepen vragen op. Hoe impulsief was Marjoleins actie? Wie verstrekte haar die formulieren? En die pillen?

null Beeld Familiefoto
Beeld Familiefoto

Middel X en de Coöperatie Laatste Wil

De ‘ontdekking’ van Middel X leidde in 2017 tot een enorme ledenaanwas bij de Coöperatie Laatste Wil. Inmiddels zijn het er rond de 26 duizend. De CLW kwam in 2013 voort uit de Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde. Waar die organisatie zich vooral bezighoudt met de praktijk rond euthanasie, richt de CLW zich op het mogelijk maken van een middel waarmee humaan en zelfstandig het levenseinde kan worden geregisseerd, buiten het medisch circuit om. Wie het leven moe is, zou volgens CLW niet voor een trein of van een flat moeten hoeven springen.

In de beeldvorming rond ‘voltooid leven’ gaat het veelal om ouderen die al een heel leven achter zich hebben en de aftakeling voor willen zijn. Maar principieel staat de CLW open voor iedereen boven de 18, omdat het in de visie van de coöperatie niet aan een ander is om te bepalen op welke leeftijd iemand klaar is met leven. Leeftijd zegt niets over de vraag of het lijden wel of niet erg genoeg is, zegt CLW-voorzitter Van Wijk. Volgens hem is 2 procent van de leden onder de 40.

Uit de casus van Marjolein en de cijfers van het NVIC blijkt dat ook jongvolwassenen met psychische problemen de weg naar de CLW weten te vinden. Critici, zoals hulporganisatie 113 Online, vrezen dat de coöperatie de drempel tot zelfdoding voor jonge mensen verlaagt.

Op het ledenforum van de Laatste Wil discussiëren 40-minners over hun doodswens. ‘Ouderen zijn inderdaad in de meerderheid bij CLW, maar in mijn huiskamergesprekken tref ik toch regelmatig ook een jong iemand. Hun verhaal wordt net zo goed gehoord als dat van 80-plussers’, stelt ene Marja de jonge forumbezoekers gerust.

‘Ik wil niet dood’

Als de ambulance met hoge snelheid naar het Haagse Westeinde Ziekenhuis rijdt, trilt Marjolein hevig. Ze heeft het ijskoud. Maar ze is bij kennis. ‘Toen ze aankwam, vroeg ze in paniek aan de verpleegkundige: “Ga ik nu dood? Ik wil niet dood.”’, vertelt haar moeder Yvonne.

De artsen op de Spoedeisende Hulp vertellen haar dat haar toestand ernstig is en dat ze haar familie willen waarschuwen. Maar het gaat zo slecht dat ze niet kunnen wachten tot haar moeder er is. ‘We gaan je in slaap brengen’, zeggen de artsen. Marjolein krijgt een beademingsbuis in haar keel.

Een half uur later krijgt haar moeder Yvonne een papier te zien van de intensive care-arts die haar opwacht: de gebruiksaanwijzing die Marjolein mee heeft genomen in de ambulance. ‘Hij zei: “Dit heeft ze ingenomen. Gif.”’

Even later staat Yvonne in een kamer vol piepende apparaten. Ze staart naar haar lijkbleke kind, volgepakt met slangen en draden. Pakt haar hand. Veegt het zweet van haar voorhoofd.

Yvonne: ‘Haar hele lichaam was aan het vechten. Ze zeiden dat ze haar in slaap hadden gebracht. Maar ze was constant aan het snikken. Het leek of ze pijn had. Van dit middel wordt gezegd dat het pijnloos en humaan is. Daar leek het totaal niet op.’

De werking van Middel X is onomkeerbaar. Er is voor zover bekend geen tegengif. De stof legt de energie- en zuurstofvoorziening in de lichaamscellen vrijwel meteen stil. Wie voldoende binnenkrijgt, gaat bijna zeker dood.

Over haar overlevingskansen zeggen de artsen weinig. Wel vertellen ze dat Marjolein probeerde te braken, waardoor ze mogelijk niet de volledige dosis binnenkreeg. Haar moeder hoopt vurig dat haar dochter bijkomt en dat dit een harde les voor haar zal zijn. ‘Dat haar nu eindelijk duidelijk zou worden dat de dood toch geen optie voor haar was.’

Die nacht is Marjoleins toestand kritiek. Toch mogen haar moeder, stiefvader en vriend niet bij haar blijven, vanwege de coronaregels.

null Beeld Familiefoto
Beeld Familiefoto

Geen weloverwogen beslissing

‘Dit was een impuls’, zegt haar moeder. ‘Dit was geen weloverwogen beslissing.’

Marjolein had moeite met het leven, zegt ze. ‘Ze zei vaak dat ze dood wilde. Het was een dwangmatige gedachte, waar ze al jaren tegen vocht. De ene dag zei ze dat ze dood wilde, de volgende dag was het: joh, zullen we naar Mallorca gaan? Of plannen maken voor een feest. Ze was gewoon niet stabiel.’

Sinds haar vroege jeugd heeft Marjolein last van slapeloosheid. Ze heeft nachtmerries, paniekaanvallen en depressies. Ze krijgt allerlei etiketten opgeplakt, maar niemand kan er goed de vinger op leggen.

Marjolein probeert van alles om haar suïcidale gedachten te bestrijden: ze gaat naar klinieken, volgt de adviezen van haar psycholoog. Ook praat ze intensief met enkele vrienden. Die doen wat ze kunnen. ‘Toen ze me de eerste keer zei dat ze niet meer wilde leven, reageerde ik daar heel heftig op’, zegt haar vriendin Judith. ‘De tweede keer ook, net als de derde, de vierde en de vijfde keer. Maar bij de zesde keer werd ik stil. Toen wist ik het niet meer. Ik voelde me machteloos.’ Haar vriend Nigel: ‘Het enige wat we konden, was er altijd voor haar zijn.’

Haar moeder zoekt tevergeefs hulp bij de organisatie 113. Ook vraagt ze advies aan de ggz en volgt ze een cursus om met de psychische problemen van haar dochter om te gaan.

Haar moeder leeft in angst, maar ze laat zich af en toe geruststellen omdat Marjolein nooit een goede methode vindt. ‘Ze zei altijd: ik wil dood, maar ik wil niet voor de trein springen, niet van de flat afspringen en niet mijn polsen doorsnijden’, zegt Levi. ‘Ze wilde het alleen als het netjes zou kunnen. Anderen mochten geen trauma oplopen.’ Marjolein vraagt om euthanasie bij de Levenseindekliniek, maar die wijzen haar af: ze is niet uitbehandeld.

En altijd is er ook die andere, extreem vrolijke kant. Ze bezoekt feestjes, maakt reizen naar Curaçao, New York, Frankrijk, Guadeloupe – soms in haar eentje. Overal maakt ze vrienden.

‘Deze dodelijke middelen’, zegt Yvonne, ‘mag je niet aan zulke jonge mensen geven. Mensen van twintig met psychologische en psychiatrische problemen kunnen daar niet weloverwogen mee omgaan. Dat Marjolein zei dat ze dood wilde – dat was een schreeuw om hulp.’

Ze vraagt zich af wat de verstrekker van de pillen heeft bewogen.

Sprong uit een brandend gebouw

De familie en vrienden van Marjolein staan niet alleen in hun zorgen over het middel. Psychotherapeut Ad Kerkhof, emeritus hoogleraar suïcidepreventie, kent als behandelaar vier gevallen van jonge vrouwen, tussen de 26 en 32, die een einde maakten aan hun leven met Middel X.

De manier waarop CLW informatie verspreidt noemt hij ‘ondeskundig’ en ‘kwaadaardig’. ‘De organisatie ontkent de aard van suïcidale gedachten, en dat doet zij bewust. Laatste Wil stelt zelfdoding voor als een autonome, vrije keuze. Terwijl we weten dat de meeste suïcidale mensen juist niet dood willen. Maar ze worden zo gekweld door angst, dwanggedachten en depressieve gevoelens, dat niet suïcide plegen nóg erger is. Het is geen vrije keuze, maar een wanhoopsdaad.’

Om dit uit te leggen, trekt Kerkhof de vergelijking met de mensen die op 11 september 2001 vastzaten in het brandende World Trade Center in New York. Sommigen gooiden zichzelf van de toren. ‘Wilden die mensen dood? Nee. Maar de angst die ze voelden voor het vuur dat van boven en van onder op ze af kwam, was nog erger. Dáár wilden ze een eind aan maken.’

De ambivalentie die bekenden van Marjolein beschrijven – ’s ochtends nog een vakantie boeken, ’s avonds zeggen dat je dood wilt – is volgens Kerkhof kenmerkend voor mensen met suïcidegedachten. Juist daarom vindt hij een laagdrempelig zelfdodingsmiddel zoals Laatste Wil dat voorstaat gevaarlijk. ‘Als er een flesje met zo’n middel op je nachtkastje staat, zal het in een crisisperiode moeilijker zijn de aanvechting te weerstaan het te gebruiken. Suïcidale gedachten zijn meestal dwangmatig en de lokroep van zo’n middel kan nieuwe dwanggedachten creëren.’

Dat is ook de kritiek van de ouders van de 19-jarige Ximena Knol, die zichzelf in 2018 van het leven beroofde. Hoewel zij zelf een zelfdodingspoeder op internet bestelde, en het om een net ander conserveermiddel ging dan de door de CLW gepromote stof, verwijten nabestaanden de coöperatie dat zij Ximena met hun publiciteit heeft geïnspireerd tot suïcide.

Het idee dat mensen die dood willen toch wel een manier vinden, ook als er geen zelfdodingspoeder voorhanden is, strookt volgens Kerkhof niet met wetenschappelijk onderzoek. ‘Doorgaans hebben suïcidale mensen één methode in hun hoofd, en als die route wordt afgesneden, grijpen ze niet snel naar iets anders. Uit onderzoek blijkt zelfs dat als op een bepaalde brug suïcide wordt bestreden, mensen niet naar de brug tien kilometer verderop rijden om daar vanaf te springen. In landen waar het kopen van grote hoeveelheden paracetamol aan banden is gelegd, zie je dat de suïcidepogingen met paracetamol afnemen en over het algemeen niet naar andere methoden wordt gegrepen.’

Om die reden heeft de overheid geprobeerd de toegang tot Middel X af te snijden. Nadat Laatste Wil veel publiciteit genereerde met het zelfmoordpoeder, sloot de minister een convenant met de chemische industrie. Die beloofde het dodelijke conserveermiddel niet meer aan particulieren te leveren.

Justitie begon in 2018 bovendien een strafonderzoek en dreigde CLW aan te merken als criminele organisatie. Daarop stopte Laatste Wil de plannen om Middel X zelf te verspreiden. De coöperatie zegt het nu te houden bij informatieverstrekking - wel legaal - en organiseert huiskamerbijeenkomsten.

Dat individuele leden het zelfdodingspoeder wel leveren, ligt voor de hand. In 2016 bleek uit een CLW-enquête dat 10 procent van de leden al een laatstewilmiddel in huis had, vaak in veel grotere hoeveelheid dan nodig voor ‘eigen gebruik’. Meer dan de helft van deze bezitters zei bereid te zijn het middel te delen, ook als dat een risico op strafrechtelijke vervolging met zich meebrengt.

CLW-voorzitter Van Wijk zegt dat vrijwilligers op het hart wordt gedrukt niet te gaan ‘handelen en dealen’. ‘Wij zeggen: als je mensen wilt helpen, doe dat dan buiten de coöperatie om.’

null Beeld Familiefoto
Beeld Familiefoto

Geen hoop meer

Niemand slaapt die nacht als Marjolein in het Westeindeziekenhuis ligt. Levi zoekt urenlang op internet naar de werking van Middel X. Zijn er mensen die dit hebben overleefd? Moeder Yvonne zit in het donker op de bank en kijkt voor zich uit. Ze vraagt zich af hoe eenzaam haar dochter moet zijn geweest.

Dat ze naar huis zijn gestuurd, heeft haar vage hoop gegeven. Maar als ze op zondagochtend terugkeren op de intensive care, lijken alle kansen verkeken. De artsen zijn druk bezig met haar. Haar bloeddruk zakt, haar temperatuur daalt.

Yvonne ziet het als eerste. Aan haar ogen. ‘Ze is er niet meer’, zegt ze. Het is half 12 zondagochtend, als Marjolein overlijdt.

Vrijwilliger van Laatste Wil

In de week na haar overlijden bellen Marjoleins vrienden de contactenlijst uit haar telefoon af, om iedereen op de hoogte te stellen van haar overlijden.

Dan zien ze een naam, P., die hen niet bekend voorkomt. Vriendin Judith besluit te bellen. In het gesprek legt ze uit dat ze een vriendin is van Marjolein en vraagt ze P. waar ze Marjolein van kent.

‘Wie ben jij?’, vraagt de vrouw defensief. ‘Wat moet je?’

Als Judith vertelt dat Marjolein is overleden, verandert de toon. ‘Ze zei dat ze een soort hulpverlener was’, vertelt Judith. ‘Ze vertelde dat ze contact met haar had gehad over wat de beste manier zou zijn om haar leven humaan te beëindigen. Ze zei dat ze daarover advies had gegeven. De vrouw vroeg hoe Marjolein het had gedaan. Toen ik zei dat ze een giftig pilletje had genomen, vroeg ze: is het humaan gegaan?’

‘Het was een heel vreemd gesprek’, zegt Judith.

Nadat ze heeft opgehangen, is ze in de war. Pas later vallen de puzzelstukjes in elkaar. Dit was vermoedelijk een vrijwilliger van de Coöperatie Laatste Wil.

Vriend Levi herinnert zich opeens dat Marjolein hem een halfjaar voor haar overlijden vertelde dat ze een lotgenotengroep had gevonden van mensen met een doodswens. ‘Ze deed er een beetje vaag over’, zegt Levi nu. ‘Ze vertelde dat er voornamelijk ouderen kwamen, en dat die verbaasd waren dat zij zo jong al met die gedachten rondliep.’ Achteraf denkt Levi dat Marjolein het had over de huiskamerbijeenkomsten van de CLW. Daar praten leden over het levenseinde én over manieren om aan Middel X te komen.

Aan Judith vertelde Marjolein anderhalve week voor haar sterven dat ze een dodelijk middel in huis had, maar dat ze nog niet wist wanneer ze het zou gaan gebruiken. ‘Ze kon me precies vertellen hoe het werkte’, zegt Judith. ‘Ze zei dat het de zuurstof blokkeerde. Dat het snel zou gaan. Ze was blij dat ze het had.’

Judith schrok. ‘Ik zei: what the fuck, hoe kom je daaraan? Van wie heb je dat gekregen? Ze zei dat ze dat niet kon vertellen, omdat ze mensen niet in moeilijkheden wilde brengen.’ Na het gesprek wist Judith niet goed wat te doen. Dit was niet de eerste keer dat ze zoiets hoorde. Marjolein had al eens vaker gezegd dat ze de ‘juiste cocktail’ in huis had.

Van het bestaan van de CLW had Judith toen nog geen idee.

null Beeld Familiefoto
Beeld Familiefoto

Hulp bij zelfdoding

Het telefoontje met de mysterieuze P. verandert alles. Nu dringt pas tot de nabestaanden door dat dit middel vermoedelijk door iemand anders aan Marjolein is gegeven. En dat dit hulp bij zelfdoding is. Een paar weken na haar dood doet Yvonne aangifte.

Ze bestrijdt het idee dat haar dochter dit anders ook zou hebben gedaan. Er zijn, naast het feit dat Marjolein zelf 112 belde, meer aanwijzingen dat ze niet zeker was van haar plan. Zo bestelde ze twee dagen voordat ze de pillen nam een duur matras en verhoogde ze een dag ervoor haar sportabonnement zodat ze vaker kon gaan. Een dag na haar dood zou ze op vakantie gaan naar Mallorca.

Coöperatie Laatste Wil is medeschuldig aan de suïcide van haar dochter, stelt moeder Yvonne. ‘Ze hebben haar leven afgenomen. Ze hebben iemand naar de andere wereld geholpen die nog zoveel dromen had. Ze wilde reizen maken, kinderen krijgen. Ze was een steun voor anderen. Als jij jezelf hulpverlener noemt, dan mag je iemand niet richting de dood praten. Dan moet je echte hulp bieden.’

Ze roept de CLW op om Middel X niet meer aan jonge mensen te (laten) verstrekken. Bovendien hoopt ze dat de politiek en justitie ingrijpen. ‘Doe hier wat mee. Treed op.’

‘Ik hoop dat anderen ook aangifte durven doen’, zegt ze. ‘Deze organisatie heeft het over zelfbeschikking, maar hiermee hebben ze ook over ons leven beschikt. Geen ouder zou dit moeten hoeven meemaken. Je kunt beter één iemand te weinig de dood in helpen, dan één iemand te veel.’

De achternamen van de geïnterviewden zijn om privacyredenen niet vermeld. Praten over gedachten aan zelfdoding kan bij de crisislijn van 113 Zelfmoordpreventie. Bel 0800-0113 voor een gesprek. U kunt ook chatten op 113.nl

Reageren? tips@volkskrant.nl

REACTIE COÖPERATIE LAATSTE WIL

‘Wat vreselijk’, zegt voorzitter Jos van Wijk van de Coöperatie Laatste Wil over de casus van Marjolein. ‘Ik ken deze situatie niet. Als het een impuls is, is het dramatisch dat het op deze manier heeft plaatsgevonden. Maar veel zelfdodingen die een impuls lijken, zijn dat eigenlijk niet. Ik ken veel verhalen waaruit blijkt dat mensen hier al lang mee bezig zijn. Wij verstrekken het middel niet. Mensen moeten echt veel moeite doen om het in handen te krijgen. Dat houden we bewust zo.’

Dat een jong iemand het mogelijk in een opwelling inneemt, is voor Van Wijk geen reden om terughoudend te zijn in de informatievoorziening over een laatstewilmiddel. ‘Ik heb het over miljoenen Nederlanders die deze regeling zouden willen. Dat er dan een paar tussen zitten die uit een impuls handelen, is heel jammer.’

Voor een hogere leeftijdsgrens (nu mag iedereen boven de 18 lid worden) voelt Van Wijk niets. ‘Dan verplicht je mensen om te leven en geef je ze niet de kans om over hun eigen leven en dood te beslissen.’

Meer over