De 12 van '12

De 12 van '12: De belangrijkste momenten uit de ruimtevaart

Een parachutesprong vanuit de ruimte, nieuwe planeten, een supermaan en spectaculaire foto's. 2012 bracht ons indrukwekkende momenten vanuit de ruimte. Volkskrant.nl maakte een overzicht van de belangrijkste momenten van het afgelopen jaar.

Een van de foto's gemaakt door de Hubble-telescoop. Beeld reuters
Een van de foto's gemaakt door de Hubble-telescoop.Beeld reuters

1. Curiosity
In augustus was het dan zover: robotwagen Curiosity landde na ruim acht maanden reizen veilig op Mars. De komende twee jaar gaat het wagentje onderzoeken of de omstandigheden op de planeet ooit geschikt zijn geweest voor leven. Het is de grootste, zwaarste en duurste Marsauto ooit.

Curiosity werd 26 november 2011 gelanceerd en heeft inmiddels al meer dan 23.000 beelden opgestuurd, honderden meters gereden en wetenschappers meer inzicht kunnen geven over de ecologische geschiedenis van de Rode Planeet.

Curiosity. Beeld epa
Curiosity.Beeld epa

2. Sporen van twee Higgsdeeltjes
Misschien is er niet één Higgsdeeltje, maar zijn er twee of zelfs nog meer. Het bestaan van het elementaire deeltje, dat alle andere deeltjes massa geeft, werd in juli vrijwel zeker aangetoond door het Europees Centrum voor Kernonderzoek (CERN). Het Higgs-bosondeeltje is zo belangrijk, dat het ook wel het God-deeltje wordt genoemd.

Het deeltje is vernoemd naar de Britse natuurkundige Peter Higgs, die in 1964 met de theorie kwam dat een dergelijk deeltje moet bestaan. Massa beïnvloedt hoe deeltjes zich gedragen. Higgs-bosonen bepalen dus uiteindelijk wat wij om ons heen zien, van de kleinste levende wezens tot de grootste sterrenstelsels.

Een grafische weergave van een botsing tussen fotonen, in zo'n botsing ontdekten onderzoekers van het CERN het Higgsdeeltje Beeld epa
Een grafische weergave van een botsing tussen fotonen, in zo'n botsing ontdekten onderzoekers van het CERN het HiggsdeeltjeBeeld epa

3. Baumgartner
Waaghals Felix Baumgartner heeft met zijn sprong vanaf een hoogte van 39 kilometer een hele rits aan wereldrecords gebroken. De Oostenrijker doorbrak, met een snelheid van meer dan 1150 kilometer per uur, als eerste mens in vrije val de geluidsbarrière. Ook maakte hij de hoogste parachutesprong ooit. Baumgartner landde na tien minuten weer op de aarde en maakte een vrije val van zeker vier minuten.

Felix Baumgartner tijdens zijn sprong. Beeld afp
Felix Baumgartner tijdens zijn sprong.Beeld afp

4. Neil Armstrong
De eerste man op de maan, de Amerikaanse astronaut Neil Armstrong, overleed in augustus op 82-jarige leeftijd. Op 20 juli 1969 landde hij, samen met zijn collega Edwin 'Buzz' Aldrin, op de maan en sprak de volgende legendarische woorden uit: 'That's one small step for a man, one giant leap for mankind'.

Neil Armstrong in 1969. Beeld afp
Neil Armstrong in 1969.Beeld afp

5. Andre Kuiper
Astronaut André Kuipers verbleef van december 2011 tot juli 2012 in het internationale ruimtestation ISS. Geen Europeaan was ooit zo lang aan één stuk in de ruimte. Ter plekke deed hij er tientallen wetenschappelijke experimenten. Zo keek hij naar zijn energieverbruik, maakte hij echo's van zijn bloedvaten en hart, en foto's van zijn netvlies. Voor het publiek deelde hij foto's via Twitter en beschreef hij zijn ervaringen op zijn weblog.

Andre Kuipers bij de lancering van de Soyuz in Kazakhstan. Beeld epa
Andre Kuipers bij de lancering van de Soyuz in Kazakhstan.Beeld epa

6. Bizar planetenstelsel
Wetenschappers hebben twee nieuwe planeten ontdekt met behulp van de Kepler-telescoop. Deze twee bevinden zich zo dicht bij elkaar, dat het lokaal een spectaculaire horizon oplevert (zie foto hieronder). Kepler-36b en Kepler-36c, zoals de twee planeten heten, zijn ontdekt doordat ze eens per omloop voor hun ster langs bewegen. Daarbij onderscheppen ze een heel klein beetje sterrenlicht.

Volgens onderzoekers is het een groot raadsel hoe de twee totaal verschillende planeten zo dicht bij elkaar terecht konden komen. Gasreuzen zoals Kepler-36c ontstaan op grote afstand van hun moederster, en kunnen naar binnen spiralen wanneer ze afgeremd worden door een schijf van gas en stof. Hoe de kleinere planeet dat migratieproces heeft kunnen overleven, is onduidelijk.

Impressie van een nacht op 'superaarde' Kepler-36b. Het landschap is één zinderende lavavlakte en eens in de 97 dagen verschijnt de zusterplaneet Kepler-36c aan de hemel, die drie maal zo groot is als onze maan. Beeld afp
Impressie van een nacht op 'superaarde' Kepler-36b. Het landschap is één zinderende lavavlakte en eens in de 97 dagen verschijnt de zusterplaneet Kepler-36c aan de hemel, die drie maal zo groot is als onze maan.Beeld afp

7. Water op Mercurius ontdekt
Mercurius, de kleine planeet die het dichtst bij de zon staat, blijkt een dikke ijslaag te hebben op de noordpool. Hiermee werd een jarenlang vermoeden van wetenschappers bevestigd. De noordpool van de planeet bevindt zich voortdurend in de schaduw. Het ijs is minstens een halve meter dik, maar zou op sommige plaatsen ook twintig meter dik kunnen zijn.

De noordpool van Mercurius. Beeld afp
De noordpool van Mercurius.Beeld afp

8. Nieuwe regio Voyager 1
35 jaar geleden werd de ruimtesonde Voyager 1 de ruimte in gelanceerd om de interstellaire ruimte te bereiken, de ruimte waar de invloed van de zon niet meer overheersend is. Het lijkt er op dat het einde van het zonnestelsel nu écht bijna in zicht is, de Voyager is namelijk een nieuwe regio binnengedrongen.

In de 35 jaar heeft de ruimtesonde een indrukwekkende afstand afgelegd. Voyager 1 is nu op een afstand van zeker 18 miljard kilometer verwijderd van de zon, deze afstand wordt iedere seconde 17 kilometer groter.

Een artist impression van Voyager 1 gemaakt door Nasa. Beeld ap
Een artist impression van Voyager 1 gemaakt door Nasa.Beeld ap

9. Nachtelijke blik op de aarde
Dankzij een nieuw type sensor van een satelliet heeft Nasa indrukwekkende beelden kunnen samenstellen van de aarde bij nacht. Alles wat op aarde licht geeft, zoals een enkel schip op zee, is daardoor duidelijker dan ooit te zien.

Bekijk hier de complete fotoreeks.

Groot-Brittannië, Ierland, Nederland, België, Luxemburg en Frankrijk bij nacht. Beeld Nasa
Groot-Brittannië, Ierland, Nederland, België, Luxemburg en Frankrijk bij nacht.Beeld Nasa

10. Tornado's op de zon
Sterrenkundigen hebben ontdekt dat er op de zon gigantische tornado's voorkomen, veel groter dan de tornado's die we op aarde gewend zijn. Het gaat dan ook om duizelingwekkende getallen: de wind in zo'n megatornado draait rond met snelheden tot 300.000 kilometer per uur en de temperatuur kan er oplopen tot bijna twee miljoen graden celsius.

Beelden die NASA in februari van dit jaar maakte van reusachtige zonnetornado's. Beeld
Beelden die NASA in februari van dit jaar maakte van reusachtige zonnetornado's.

11. Supermaan
Begin dit jaar was de supermaan weer te zien. Een uniek moment, aangezien het fenomeen sinds 1993 een hele tijd niet meer te zien was. Later in 2005, 2008, 2010 en 2010 verscheen de supermaan nog wel aan de hemel, maar de volgende keer is pas weer in 2016. Een supermaan is ongeveer 12 procent groter en helderder dan een gemiddelde volle maan.

Bekijk hier een fotoreeks van de supermaan van 5 mei.

De supermaan van 5 mei, gezien vanaf een hotel een Kosovo. Beeld ap
De supermaan van 5 mei, gezien vanaf een hotel een Kosovo.Beeld ap

12. Foto's van Hubble
De Hubble-ruimtetelescoop voorziet ons al tientallen jaren van spectaculaire beelden uit de ruimte. Sinds 1990 draait de Hubble als een kunstmaan rond de aarde en heeft inmiddels al meer dan een miljoen foto's gemaakt. Zo ook deze foto van de Tarentulanevel, het is een close-up van de belangrijkste wolk van de nevel. De nevel ligt op een afstand van 170.000 lichtjaar van de aarde en is één van de actiefste en opvallendste stervormige regio's van de groep sterrenstelsels.

Bekijk hier meer foto's die de Hubble de afgelopen jaren heeft gemaakt.

De Tarentulanevel. Beeld Nasa
De Tarentulanevel.Beeld Nasa
Meer over