Bellen metMaarten Keulemans

‘Dat vaccins nu afvallen is misschien verontrustend, maar tegelijk ook een goed teken’

Het einde is echt in zicht, zei premier Rutte bij de persconferentie op dinsdagavond. Reden voor de Volkskrant om te bellen met wetenschapsredacteur en corona-expert Maarten Keulemans. ‘Als ik het van een afstandje bekijk, ben ik optimistisch’.

Een grote GGD-vaccinatielocatie in Breepark, Breda. Beeld Hollandse Hoogte /  ANP
Een grote GGD-vaccinatielocatie in Breepark, Breda.Beeld Hollandse Hoogte / ANP

Kennen we het coronavirus inmiddels goed genoeg?

‘Er waren een jaar geleden al momenten waarop we dachten: dit is hoe het virus werkt, dit is hoe we het straks gaan bestrijden, deze maatregelen werken en we gaan naar de uitgang toe.

‘Maar tot nu toe heeft het virus ons steeds verrast, door op te duiken in nieuwe varianten bijvoorbeeld. Eerst hadden we een Europese variant die besmettelijker was dan het oorspronkelijke virus in China. Later kwam de Britse variant, die nog besmettelijker bleek en snel dominant werd in Nederland.

‘En nu duikt bijvoorbeeld de Braziliaanse variant op. In Nederland is die vastgesteld bij ongeveer 1,5 procent van de nieuwe besmettingen, op 11 verschillende GGD-locaties. Voor het RIVM is dat reden tot ongerustheid. En we hebben nog geen idee waar het heengaat. Gaat deze variant rond op een bepaalde plek of bij een bepaalde groep mensen? Of is het besmettelijker dan we denken?

‘Of het dodelijker is, zoals soms wordt beweerd, is moeilijk vast te stellen. In het Braziliaanse Manaus, in de Amazone, heeft het flink huisgehouden. Maar de populatie daar laat zich moeilijk vergelijken met die op andere plekken. Het lastige is dat vaccins misschien minder goed werken tegen de Braziliaanse variant.’

En dan blijkt nu ook dat het vaccin van Janssen misschien bijwerkingen als trombose heeft, net als AstraZeneca.

‘Ja, dat is een tegenvaller. Ik had dit eerlijk gezegd niet verwacht. Bij AstraZeneca kwamen de bijwerkingen erg snel aan het licht. Bij Janssen is dat niet het geval. Het uitrollen daarvan ging eigenlijk erg goed. Tot het Europese Geneesmiddelenbureau zei: we hebben een probleem met dit vaccin.

‘Daarnaast bestond een theorie over AstraZeneca: er zou misschien een verband zijn tussen de bijwerkingen en de plek waar de vaccins in kwestie werden gemaakt. In India zijn bijvoorbeeld 83 miljoen prikken AstraZeneca gezet en daar is geen enkel geval van trombose bekend – hoewel je niet weet of de bijwerkingen daar even scherp in de gaten worden gehouden. Nu denken wetenschappers dat het misschien te maken heeft met het principe van het vaccin zelf.

‘AstraZeneca bestaat namelijk uit verkoudheidsvirussen die eiwitten aanmaken van het coronavirus – het vermomt zich als het ware als het coronavirus. Janssen heeft zijn vaccin volgens hetzelfde principe ontwikkeld, net als het Russische Spoetnik V en het Chinese Sinovac. Spannend dus hoe dit verder gaat.’

Er zijn steeds nieuwe wendingen in deze corona-achtbaan. Komen we hier nog wel uit?

‘Van een afstandje ben ik optimistisch, zeker als je de situatie nu vergelijkt met die van een jaar geleden. Toen zaten we met samengeknepen billen in een lockdown en wisten we nog heel weinig van het virus.

‘Nu zijn we in elk geval in de fase beland dat we het gevecht aangaan met het virus. Er zijn vaccins ontwikkeld en we zijn begonnen met grootschalig vaccineren. Vaccins vallen nu ook af. Dat is misschien verontrustend, maar tegelijk een goed teken. De beste vaccins blijven zo over.

‘En we hebben de wind mee: het wordt zomer. De kans dat het virus zich snel verspreidt is dan lager. Er zijn verschillende toekomstscenario’s op dit moment. Een van de meer positieve is een scenario waarin corona op den duur een virus wordt dat nog wel rondgaat, maar geen grote hoeveelheden mensen meer doodt of op de ic doet belanden.

‘Het zou dan vergelijkbaar zijn met de griep. Mensen worden er ziek van en echt oude mensen kunnen eraan sterven; maar het is niet meer een virus met de kracht om onze samenleving zo hevig te ontregelen. Alleen echt zeker weten doen we het niet op dit moment.’

Meer over