'Dat miljoentje is hun pensioen'

Nederland telde nog nooit zoveel miljonairs, concluderen het CBS en Van Lanschot Bankiers. Alles weer koek en ei voor vermogend Nederland? 'De belastingdruk op de rijken is sinds de crisis enorm verhoogd', werpt oud-hoofdredacteur van Quote Jort Kelder tegen. 'Dat miljoentje is hun pensioen.'

Jeroen van Raalte
Jort Kelder: 'Private bankers gaan ervanuit dat je pas vanaf 7 miljoen echt een grotesk luxeleven kan leven.' Beeld anp
Jort Kelder: 'Private bankers gaan ervanuit dat je pas vanaf 7 miljoen echt een grotesk luxeleven kan leven.'Beeld anp

Sinds 2009 bijna een kwart miljonairs erbij. Goed nieuws?
'Het is een wat geflatteerd cijfer. Laten we niet vergeten dat de crisis zo'n 30 tot 40 procent van de miljonairs heeft afgestreept. Daar gaan dan nog allerlei belastingen vanaf; de aangiften worden traag verwerkt.

'Bovendien, wat is een miljonair? Ik geloof dat het Fortune is met de definitie: een persoon die zomaar een miljoen op tafel kan gooien. Iemand die 'miljonair' is dankzij de waarde van zijn huisje in Amsterdam dat hij toch niet wegdoet, die kan dat niet.' (De waarde van eigen huis en hypotheek zijn niet meegenomen in het onderzoek, red.)

Maar het gaat ze wel weer voor de wind. Komen de oude tijden terug?
'Het lijkt erop dat men er weer zin in heeft. Ik was laatst op zo'n Gooisch partijtje, Porsches dubbelgeparkeerd voor de deur, binnen werd kunst verkocht. Er stond ook een Rolls Royce Ghost. Van wie is die bak, vroeg ik me hardop af. De eigenaar wierp me de sleutels toe: 'Rij maar'.

'Toch denk ik niet dat die oude tijd helemaal terugkeert. Voor 2008 heeft Nederland even kort kennisgemaakt met het ongebreidelde materialisme. Sinds de crisis is dat not-done. Je kunt het niet meer maken, zo smijten met je geld. Het gaat minder ostentatief: geen dikke Ferrari, wel een tweede huis in het buitenland. Een dik horloge om je pols is niet meer zo stoer, zelfs niet onder de nouveaux riches.'

Slechts nieuws voor de P.C. Hooftstraat?
'De P.C. was eigenlijk altijd al voor de rijke toeristen, overigens net als de Bijenkorf. Russen en Chinezen blijven zeker nog komen, die vervelen zich na zes minuten Rijksmuseum en sprinten dan nog even naar de P.C. voor een cadeautje voor hun vrouw. Maar als rijke Nederlander scoor je niet meer zoveel met dat patsen, hooguit een golddigger uit Tsjechië of Polen.'

Waar geven de miljonairs dan hun geld aan uit?
'Goede doelen. Tenminste, dat houden de banken hen voor. 'Geef uw vermogen een horizon', zegt die reclame van Van Lanschot dan. Banken duiken daar bovenop, slim van ze. De rijken zijn niet zo kritisch wat er vervolgens met dat geld gebeurt. Zo trekken de banken hun geld aan, puur om zichzelf te helpen.'

(Tekst gaat verder onder video.)

Van Lanschot constateert dat zeven op de tien miljonairs optimistisch gestemd is over de toekomst.
'Ondernemers moeten wel optimistisch zijn - je begint geen bedrijf als je alleen maar naar de negatieve kanten kijkt. Maar vervolgens stemmen ze toch VVD en PVV. Waarom? Het is dubbel. Ondernemers zijn voor vrijhandel en globalisering, maar veel zijn tegen de komst van grote groepen Albanezen en Syriërs. En vergeet niet: het gros van de miljonairs zijn oude mannen en die zijn vaak conservatief.'

Miljonairs worden afgeschilderd als de grote profiteurs van de globalisering. De ongelijkheid neemt alleen maar toe.
'Die hele klets over Piketty. Kijk, hij heeft een goed boek geschreven over de situatie in de VS. Daar is ongelijkheid een serieus probleem, maar dat kun je voor Nederland niet zeggen. We zitten in de top drie nivellering ter wereld. Ik vind het unfair dat Nederland met de VS wordt vergeleken.

'Voor de SP is iemand die meer dan modaal verdient al verdacht, bij dubbel modaal verkeerd en bij meer dan een ton ronduit een misdadiger. Dat leidt tot onnodig ressentiment. Ik ben voor meer rijken én minder armen. We moeten ons niet concentreren op minder rijken maar op minder armen.

'Na de crisis is in Nederland de belastingdruk op de rijken enorm verzwaard. Daar heeft niemand het over. Het eigenwoningforfait ligt bij een huis boven de miljoen inmiddels op een percentage van 2,35 procent: vijf keer hoger dan bij een woning van 50 duizend euro. Waar is dat op gebaseerd?'

Dus miljonairs hebben het zwaarder dan iedereen denkt?
'Laten we ze nou niet zielig maken, dat zijn ze niet. Maar realiseer je dat het merendeel van de rijken in Nederland 1 of 2 miljoen heeft. Private bankers gaan ervanuit dat je pas vanaf 7 miljoen echt een grotesk luxeleven kunt leven. Veel van die miljonairs op papier zijn ondernemers. Dat miljoentje is hun pensioen, want ze bouwen helemaal niks op. Ze doen niet mee aan de welvaartsstaat.

'Ik zie een enorm gat tussen mensen in vaste loondienst en al die zelfstandigen die eigenhandig hun pensioen moeten opbouwen. Dát is de grote kloof: enerzijds de zzp'ers die alles zelf moeten doen, anderzijds de mensen die zich de welvaartsstaat hebben toegeëigend.'

Dit is aflevering 720 van de Nieuwsbreak, het nieuwsinterview van de Volkskrant, elke dag om 16.00 uur online.

Champagne op de miljonairsbeurs Masters of LXRY. Beeld anp
Champagne op de miljonairsbeurs Masters of LXRY.Beeld anp
Meer over