Bellen metCorrespondent Groot-Brittannië

‘Dat de Britse en Franse marine nu tegenover elkaar liggen, is een heel slecht teken voor de relatie na de Brexit’

In de hoogoplopende ruzie over visserijrechten, een direct gevolg van de Brexit, heeft na het Verenigd Koninkrijk ook Frankrijk twee marineschepen naar het eiland Jersey gestuurd. Wat te denken van deze escalerende ruzie? We bellen Patrick van IJzendoorn, onze correspondent in Londen.

De demonstrerende Franse vissersboten bij de kust van Saint Helier.  Beeld AFP
De demonstrerende Franse vissersboten bij de kust van Saint Helier.Beeld AFP

Wat is er op dit moment aan de hand bij Jersey, vlak bij het Franse Normandië?

‘Enkele tientallen Franse vissersboten, groot en klein, blokkeren de haven van hoofdstad Saint Helier. Ze vinden dat Jersey, dat niet bij het Verenigd Koninkrijk hoor maar wel door de Britten wordt verdedigd, een deel van de vissers onterecht visrechten ontzegt. Vanaf een afstandje houden twee Britse marineschepen, die gisteravond zijn uitgevaren, een oogje in het zeil.

‘De kans is klein dat ze gaan schieten. Maar als het uit de hand loopt of de blokkade te lang blijft voortduren, kunnen ze ingrijpen. Waarschijnlijk zullen ze proberen de Franse schepen te enteren en de bemanning te arresteren. Zo ver is het nog niet, maar zo’n blokkade kan natuurlijk niet blijven voortduren. Inmiddels heeft Macron ook schepen gestuurd. Dat is een signaal: wij kijken niet lijdzaam toe hoe jullie marineschepen onze kant op sturen, dit is serieus.’

Het Verenigd Koninkrijk is nog niet uit de EU gestapt of er stomen al oorlogsschepen op richting Frankrijk. Dat gaat lekker. Wat zegt dit over de verhoudingen tussen het Verenigd Koninkrijk en EU-landen?

‘Dit is een heel slecht teken. De stemming is slecht. Ik las in The Telegraph een citaat van een anonieme Britse overheidsfunctionaris, die reageerde op de dreiging van de Fransen om de stroom af te sluiten: ‘Toen de nazi’s binnenvielen, hielden ze tenminste het licht aan.’ Dat soort referenties vallen slecht in de EU. Het is ook al een aantal maanden hommeles bij de grens met Noord-Ierland. En binnenkort beginnen de onderhandelingen over de City, het financiële hart van Londen, onder meer over de toegang van Britse financiële bedrijven op de Europese markt. Dat gaat nog heel veel boosheid veroorzaken.

‘Vooral de Fransen en de Britten maken ruzie. Het is een beetje de rol van de Duitsers en de Nederlanders om die twee uit elkaar te houden. Maar Merkel gaat weg, zij was vaak een vredesstichter. Bovendien heeft Macron verkiezingen voor de boeg, die volgend jaar beginnen, dus hij zal een radicale koers blijven varen. Ik zie de verhoudingen niet snel verbeteren.’

Uiteindelijk gaat het om de rechten van zeventien vissersboten. Waarom ligt visserij toch altijd zo gevoelig?

‘De Britse vissector is groot, maar heeft ook een sterke symbolische functie. Dit gaat over de heerschappij over je wateren. Voor Britten geldt: wie de zee beheerst, beheerst de grenzen. Dat gaat heel diep. Er zijn in de geschiedenis enorm veel zeeslagen gevoerd tussen de Fransen en de Britten. Op de achtergrond speelt nog mee dat de Britten de Fransen ervan beschuldigen te weinig bootvluchtelingen tegen te houden die Het Kanaal oversteken. De Fransen eisen hier steeds meer geld voor.’

‘Bovendien grijpt premier Johnson deze gebeurtenissen graag aan om te laten zien dat het Verenigd Koninkrijk, na de Brexit, niet over zich heen laat lopen. Dat had Thatcher ook een beetje met de Argentijnen, rond de Falklandoorlog. En vandaag zijn regionale verkiezingen. Het is voor Johnson noodzakelijk dat hij zijn mannetje staat.’

Hoe kijken de Britten zelf naar deze ruzie?

‘Alle kranten openden hier groot mee vanochtend. Het springt van de voorpagina’s. Ik denk dat, over het algemeen, de meeste Engelsen de harde lijn van Johnson steunen. Ook de Labourpartij staat achter hem. Bij de Schotten ligt het ingewikkelder. Daar wonen veel vissers, die zullen het fijn vinden dat Johnson voor hun belangen opkomt. Aan de andere kant heeft de Schotse regering traditioneel een vrij warme band met Frankrijk. Dat noemen ze ook wel the Auld Alliance, de oude alliantie, die gaat al eeuwen terug. Als Johnson ruzie heeft met de EU, kiezen de Schotten vaak de kant van Brussel.’

Over de Schotten gesproken: zij houden vandaag verkiezingen. Wat staat er op het spel?

‘Ze kiezen een nieuw parlement. Momenteel heeft de SNP, de nationalistische partij die voor een onafhankelijk Schotland is, een gewone meerderheid. De partij wil tweederde van de zetels, het idee is dat Londen dan niet meer om een onafhankelijkheidsreferendum heen kan. Het is ernstig de vraag of dit gaat lukken, want de steun voor onafhankelijkheid is afgenomen. Er is ruzie binnen de SNP en de vaccinatiecampagne verloopt zo soepel dat de houding van veel Schotten richting Londen is verzacht. Ook vragen sommige Schotten zich af of het verstandig is om onafhankelijk te worden in de nasleep van de coronacrisis.

‘Daar komt bij dat de Green Party stemmen wegkaapt bij de SNP. Met die partij erbij kan er alsnog een tweederde meerderheid vóór onafhankelijkheid zijn, maar is het signaal richting Londen, waar men weinig voelt voor Schotse onafhankelijkheid, toch minder sterk. Al met al zijn het spannende dagen hier. Het rommelt met Frankrijk, met Ierland én met Schotland.’

Lees hier het laatste nieuws: Visserijruzie escaleert, Frankrijk stuurt in reactie op Britten ook marineschepen naar Jersey

Meer over