'Danssector kampt met minderwaardigheidscomplex'

De danswereld in Nederland laat zich steeds in de underdogpositie dringen, waardoor ze de slag om subsidies mis dreigt te lopen, vindt CEES DE GRAAFF, vertrekkend voorzitter van het Directie Overleg Dans....

Annette Embrechts

DE danssector heeft een kans laten liggen prominent voor te sorteren voor het nieuwe kunstenplan. Een recent grootschalig onderzoek naar de knelpunten in de dans heeft geen overtuigende toekomstvisie opgeleverd. Dit maakt de sector vatbaar voor rigoureuze bezuinigingen.

Dat zegt Cees de Graaff, scheidend voorzitter van het Directie Overleg Dans (DOD), die zich opwindt over het hardnekkige minderwaardigheidscomplex van de dans. 'Bij de uitvoering van de cultuurnota 1997-2001 vielen de grootste klappen in onze sector. Twee gezelschappen en een dansersstudio werden opgeheven. We hebben ons toen als een mak lam naar de slachtbank laten leiden. Dit onderzoek moest herhaling voorkomen. Die missie is mislukt.'

In 1994 verruilde De Graaff de klassieke muziek (Blazersensemble en de NOS) voor het zakelijk leiderschap van Dansgroep Krisztina de Châtel. Hij stuitte op een gedesillusioneerde branche: 'De dans speelde de rol van underdog met als motto ''We hebben het zo slecht''. Terwijl arbeidsvoorwaarden en salariëring net verbeterd waren.'

Het rapport Dans! (opgesteld in opdracht van het DOD, het ministerie van OCW, de Vereniging van Schouwburg- en Concertgebouwdirecties, het Theater Instituut en de Federatie van Kunstenaarsverenigingen) beweert dat dansgezelschappen ten onrechte theaterprogrammeurs als schuldigen aanwijzen. Die zouden te weinig dansvoorstellingen programmeren. Volgens Bureau Driessen, opsteller van het rapport, willen schouwburgen wel, mits gezelschappen voor meer publiek zorgen. Maar, zegt De Graaff: 'De bal wordt eenzijdig bij de makers gelegd. Ik ken genoeg theaterdirecteuren met weinig affiniteit met dans. Niet voor niets start komend seizoen een cursus kijken naar dans voor programmeurs.'

Voor Dansgroep Krisztina de Châtel loste de zakelijk leider het afzetprobleem deels op door met co-producenten te investeren in dans op locatie: een diner dansant in een rozenkas, een choreografie met paarden op de Brunssummer Heide. Zijn laatste daad voor hij het management van galerie Arti et Amicitiae op zich neemt, was het profileren van Lara Croft als dans-ikoon met als gevolg een ware kunsthype rond de virtuele superheldin tijdens het Over het IJ Festival in Amsterdam.

De Châtels voorstelling Lara is een droomvoorbeeld voor wie de conclusies volgt van het onderzoek Dans!. Daarin staat dat het goed zal gaan met de dans mits de sector de marketing verbetert, dansers als sterren afficheert, ad-hoc-choreografen bundelt in productiehuizen en een minigezelschap opricht dat klassiek ballet brengt voor kleinere zalen.

Volgens De Graaff geeft het rapport echter een te simpele voorstelling van zaken: 'Natuurlijk is het leuk om te lezen dat het imagoprobleem van de danssector - abstract, moeilijk en kampend met een gebrek aan publieksbelangstelling - zo eenvoudig op te lossen is. Maar de voorgestelde scenario's zijn kopieën van al jarenlang levende ideeën in de danswereld. Vaak nog belabberd opgeschreven ook. Het rapport is niet meer dan een state of the art anno 1999. Goed voor de la.'

De misser zit in de aanbesteding van het onderzoek, meent De Graaff: 'Daarin heeft het ministerie van OCW een onacceptabele rol gespeeld.' Het DOD en de andere partners stemden voor het onderzoeksbureau LA Group, dat een vernieuwend, kwalitatief onderzoeksvoorstel deed. Het ministeriesprak echter zijn veto uit. 'Wij kregen een ongehoorde bewijslast en moesten de onkunde aantonen van dat andere bureau, Bureau Driessen, dat al jaren met het ministerie samenwerkte.'

De Graaff heeft spijt dat het DOD 'zijn oren heeft laten hangen naar deze dwingelandij. Als het op kleine schaal al zo gaat, waar blijft je vertrouwen in grotere opdrachten?'

Het ergste vindt hij dat de danswereld zich wederom als underdog heeft laten wegzetten. Nu door het ministerie. 'Je krijgt niet snel weer een kans voor zo'n onderzoek. Wanneer wordt Calimero volwassen?'

Meer over