Dansfilms met sensuele close-ups

Hoe verhalend mag een dansfilm zijn? Die vraag zorgt de laatste tijd voor discussie in de wereld van makers en producenten van dansfilms....

Van onze medewerkster Annette Embrechts

Beide partijen zijn bovendien uitgekeken op de gemakkelijk te verfilmen relationele duetten waarin een man een vrouw verleidt of andersom.

In Monaco vindt jaarlijks het dansfilmfestival 'Dance screen' plaats en sinds twee jaar toert een selectie daarvan door Europa. Vanavond laat het Amsterdamse festival Julidans in Paradiso zien dat er talrijke tussenoplossingen bestaan: geen verhaal van a tot z, maar wel menselijk en herkenbaar.

De meest radicale opvatting over wat nog als dans gezien kan worden, toont de Brit David Hanton. Hij filmde in Birds tien minuten de ongeoefende vliegbewegingen van een schare vogels. De cameravoering speelt een spel met de vliegordening: lange halen en korte wendingen verschaffen Birds ritme en muzikaliteit waardoor de registratie zich onttrekt aan het genre van natuurfilm.

Dat beelden ook zonder verhaal dramatisch kunnen zijn, bewijst Allen Kaeja in Zummel dat deel uitmaakt van een trilogie over de holocaust. In nauwelijks een kwartier voorzie je het tragische lot van zes mensen, die dansend op de grens van land en water afscheid moeten nemen.

Pure dans vormt de basis van Short Cut van Jellie Dekker en Captives 2nd movement. De eerste is een registratie van het gelijknamige ballet van Hans van Manen waarin een man met drie vrouwen duetten aangaat om toch solitair te eindigen. Registraties van voorstellingen vormen een apart genre binnen de dansfilm, daar ze mede bedoeld zijn voor het vastleggen van een vluchtige discipline als dans.

In Captives 2nd movement zit een beeld verstopt in het beeld: driedimensionale tekeningen van danserslijven voeren dezelfde choreografie uit als de dansers op het podium, maar dan uitvergroot. Juist door de strakke kaders die bij de montage zijn aangebracht wordt de dubbele beweging versterkt.

Ook in Moment, een duet van twee vrouwen, kruipt de camera bijna op de huid van de danseressen en is door de sensuele en spannende close-ups van langs elkaar scherende ledematen een plot overbodig.

Of de laatste film Zikr van de Nederlandse Clara van Gool nog onder de noemer van dansfilm valt, is twijfelachtig. Van Gool maakte een korte documentaire over het gelijknamig islamitisch dansritueel, waarbij mannen in trance raken door hun lichaam steeds sneller te roteren. Het onderwerp beweegt weliswaar en de camera draait mee met de dorpskring, maar de situatie is hier toch de belangrijkste informatiebron. De dans in Zikr is geen communicatie tussen kijker en beeld, maar tussen de mannen en hun god.

Dance screen on tour, vandaag in Paradiso om 21.00 uur.

Meer over