Dansen in lauw water niet toegestaan

Zijn dansvoorstellingen leiden regelmatig tot vragen in het Britse parlement. Choreograaf LLOYD NEWSON komt met zijn nieuwe stuk naar Julidans....

A L TWEE keer eerder gebruikte hij flinke hoeveelheden water in zijn voorstellingen. In een badkuip en - net als nu in The happiest day of my life - als vloeibare dansvloer. Maar zo'n vreemde ingreep als nu in Amsterdam bij de opening van de negende editie van Julidans kwam Lloyd Newson nog niet tegen.

Het water mag niet op de voor dansers benodigde lichaamstemperatuur zijn om besmetting met de legionellabacterie te voorkomen. 'Onlangs zijn er hier toch bijna dertig mensen overleden door een douche van een fontein', heeft Newson zich laten vertellen. 'De lage temperatuur die nu wordt voorgeschreven brengt echter spieren in gevaar. We zullen zien.'

Eén dag voor de Nederlandse première van zijn jongste voorstelling als opmaat voor twaalf dagen dans in Amsterdam wil hij niet precies vertellen waar het water voor staat. 'Noem het een metafoor voor de liefde. Helder, moeilijk grijpbaar maar eenvoudig te bezoedelen. Tegelijkertijd is het gewoon een zwembad.'

De 42-jarige choreograaf van het controversiële dansgezelschap wil niet graag worden vastgepind op één interpretatie van zijn voorstellingsthema. Ook houdt hij vast aan zijn principe om niet herkenbaar te worden gefotografeerd: 'Ik observeer mensen en dan wil ik niet dat ze op mijn roem reageren maar normaal blijven doen. Hun gedrag heb ik nodig om met mijn dans een verhaal te vertellen.'

Het onderwerp voor The happiest day of my life ontleende hij aan - de titel zegt het al - een huwelijk. En wel dat van de broer van één van zijn dansers. 'Die man was bodybuilder en trouwde een meisje dat een jaar lang gelijnd had om in haar jurk te passen. Op de dag zelf bleek ze te mager. Moest het model twee maten worden ingenomen. In alles streefde ze naar perfectie. Ze koos de mooiste kerk dus werd het een kathedraal. Het kersverse prefabhuis stond vol nieuwe meubels. Eenmaal zeven maanden getrouwd, verliet ze haar bodybuilder. If that's all there is, my friends, then let's keep dancing... zong Peggy Lee al.'

Over de leegte van het huisje-boompje-beestje-model gaat The happiest day of my life. Maar ook over het comfort ervan. Hoe je er heerlijk in kunt coconen. 'Ik keur het niet af maar wil laten zien hoe in die prefabwijken van workingclass heroes van alles onder het tapijt wordt geschoffeld.' Hiertoe bestudeerde de als psycholoog opgeleide Newson seksuele relaties in het voormalige industriestadje Halifax, waar door het verdwijnen van de tapijtenweverij een grote werkloos- en uitzichtsloosheid heerst.

'Iedereen wacht doordeweeks op vrijdag en zaterdag, twee stapavonden. Getrouwde mannen en vrouwen gaan separaat op pad. Een 23-jarig meisje vertelde me dat ze gemiddeld vijftien verschillende one-night-stands per maand had. ''Dat is één per twee dagen'', reageerde ik verbaasd. ''Of drie per nacht'', glimlachte ze. En wat ze zocht? A good time.'

De Halifax-carpetten komen terug in het decor, evenals een ander cliché van huiselijk leven: vitrage. Verder twee spiegelruiten en een glazen toilet. In dat laatste kleine kamertje sublimeert een danser erotische fantasieën. Op zijn naakte lijf verschijnen pornografische filmbeelden. 'Als het goed is, weet je niet meer wat hij simuleert en wat de porno-acteurs in werkelijkheid doen.'

In tegenstelling tot zijn eerste grote productie in 1988, Dead dreams of monochrome men over een homoseksuele seriemoordenaar, zijn er over de vergelijkbare expliciete scènes, de grove taal en seksuele agressie uit The happiest day of my life geen vragen gesteld in het Britse Lagerhuis. Verontrustend?

'Ze weten inmiddels dat mijn dans geen realiteit verbeeldt. Bovendien werkt het tweede deel van de voorstelling zuiverend. Dat is haast verstild. Dans is daar de beweging van het insmeren met zonnebrandcrème of het wapperen met een papiertje. Vaak werkt dans net als de angst voor verveling: we proppen het vol met energieke beweging. De verveling durven toelaten is stil blijven staan.'

Wanneer de eigen haat-liefde-verhouding met het huisje-boompje-beestje-model ter sprake komt, beschermt de artiest zijn gemaskeerde imago: 'Ik wil observeren, niet geobserveerd worden.' Waarom? 'Ik moet dringend de temperatuur van het water controleren.'

Meer over