Dans van Ballett Frankfurt een feest

Ballett Frankfurt. The Second Detail, Enemy in the Figure, Quintett. Choreografie: William Forsythe. 24 mei. Lucent Danstheater, Den Haag...

Hoe opwindend pure dans kan zijn, toont het Ballett Frankfurt. Ronduit een feest is het om deze fantastische groep te zien. In het kader van een jaarlijkse uitwisseling met het Nederlands Dans Theater stond het Duitse gezelschap drie avonden in Lucent Danstheater met een Forsythe-programma.

The Second Detail is een moderne variant op een romantisch 'ballet blanc'. Forsythe paste eerder in Artifact (1984) het principe toe om de meer theatrale actes af te wisselen met pure dansactes.

De associatie met zo'n 'witte acte' wordt in The Second Detail versterkt door de vormgeving. Zowel het witte achterdoek als de eenvoudige danstunieken zijn monochroom grijsblauw belicht. Spierwit alleen is het door Miyake ontworpen kostuum voor de eindsolo van Jone San Martin.

De dertien dansers tonen in heldere ruimtelijke patronen hun neoklassieke danskunst. De vrouwen demonsteren op de pointes gemaniereerde poses, met een voorkeur voor croisee. Ze wisselen de kokette, Balanchineske been- en heupbewegingen af met 'droge' bewegingsfrases à la Cunningham. En de mannen draaien er hun hand niet voor om om alle variaties uit het klassieke erfgoed even door te nemen. Zo licht, verfijnd en toch met zoveel swing wordt er niet vaak gedanst.

Mysterieuzer van sfeer is Enemy in the Figure (1989), waaruit Limb's Theorem werd ontwikkeld. Blikvanger op het toneel is een golvend scherm dat het podium verdeeld. De enige lichtbron is een verrijdbare spot die de choreografie tot een magisch spel van licht en donker, zwart en wit maakt. Vaart en risico lijken de items, uitgewerkt in een idioom dat hier niet strict academisch is, vaal grillig van vorm is maar evengoed briljant in pas de deux en soli wordt uitgevoerd.

Niet eerder in Nederland uitgevoerd werd Quintett (1993), een bescheiden, maar zeer indringend stuk. Dat past in Forsythe's recentere ontwikkeling om voorzichtig emoties toe te laten in zijn werk. In Quintett komt dat mede door de gekozen muziek: nu eens niet Thom Williams maar Gavin Bryars. Diens Jesus' Blood Never Failed Me Yet heeft in combinatie met dit kwintet een uiterst dramatisch effect.

Steeds ietsje luider klinken de half gezongen en half gesproken woorden die eindeloos worden herhaald. En toch is alleen het woord 'Dood' goed te verstaan. Strijkers begeleiden dit hulpeloos gezang dat je van begin tot einde, 26 minuten lang door merg en been gaat.

Ook de dans roept erbarmen op, zeker de solorol die nu door Regina van Berkel werd vertolkt. Bij aanvang ligt zij languit op het podium, alsof ze de strijd bij voorbaat verloren heeft.

Een desolaat beeld dat later in de dans vervangen wordt door wanhoop: met overgave laat ze zich regelmatig in de armen van haar partners Thierry Guiderdoni en Thomas McManus vallen, ze draait zich in knopen, klapt helemaal dubbel of stort op de grond. Dat Forsythe hier geen spitzen gebruikt, geeft de dans een minder formeel en bijgevolg ook een emotioneler karakter.

Isabella Lanz

Meer over