Dans laat zich niet opgraven

Wie de ontstaansgeschiedenis wil vertellen van iets dat hem of haar lief is, balanceert meestal tussen objectiviteit en enthousiasme. Zo ook Risa Steinberg, een Amerikaanse danseres van bijna vijftig jaar, die zich tijdens het Holland Dance Festival opwerpt als beschermheilige van de Amerikaanse moderne dans....

Annette Embrechts

In haar voorstelling A Celebration of Dance leidt ze de toeschouwer aan de hand van zeven solo's door honderd jaar moderne dans in de VS. Om te voorkomen dat deze zevensprong ontaardt in nauwelijks te volgen reuzenstappen, praat collega-danseres Sabine Kupferberg de fragmenten aan elkaar.

Natuurlijk begint ze bij Isadora Duncan, de oermoeder van de moderne dans, die als eerste vrouw op blote voeten danste. In haar geest draagt Steinberg in Bacchanale een miniem rood tuniekje. Curieus hoe Steinberg haar rijke techniek, opgedaan aan de befaamde Juilliard School in New York, afremt om de suggestie te wekken dat 92 jaar geleden nog niemand had gehoord van spanning en ontspanning of van val en herstel. De kleine Steinberg lijkt in niets op de robuuste Duncan. Ze imiteert niet maar interpreteert Duncans intenties. Het vereist een welwillend oog van de toeschouwer om het revolutionaire te zien in dit uitgelaten gehuppel. Toen, 1907, een schandaal. Nu een curiositeit.

Hetzelfde geldt voor de solo's van Doris Humphrey (1931) en Eleanor King (1940), waarin opvalt hoe vaak de grond wordt aanbeden met een buiklanding. Het blijft geleend materiaal: een senior danst wat eens door dertigers is uitgevonden. Interessanter worden de solo's die door de choreografen zelf op Steinbergs lichaam zijn overgezet. Zoals Kaddish (1945) van Anna Sokolow, een Joodse klaagzang in beweging, die Steinberg mocht dansen naar aanleiding van de dood van haar vader. In een zwarte jurk met één witte mouw met kronkelende rouwband, omhelst ze haar eigen gezicht, huilt geluidloos tegen een klaagmuur van stof en cirkelt weg uit haar cocon van verdriet.

Tot slot danst Steinberg twee speciaal voor haar gecreerde solo's van jonge Amerikaanse choreografen, die (nog) geen roemruchte plaats in de geschiedenis innemen. In Wally Cardona's Blood/the last industrial (1995) laat ze in een flanellen onderjurk de breekbaarheid zien van het ouder worden. Onder de slapper wordende huid gaan nog erupties van spierkracht schuil. Seán Curran boort haar komische talent aan in een mannenrol naar een schilderij van Matisse. In deze Hegel's vacation proef je de originaliteit van een verse bron. Dans laat zich moeilijk opgraven uit de klei van begin deze eeuw.

Meer over