Op het tweede gezicht

Dankzij de Tanzaniaanse president konden we zien wat er gebeurt als een coronaontkenner wél alle macht heeft

Olaf Tempelman legt bekende buitenlanders op de sofa. Deze week: door John Magufuli, Tanzania’s vijfde president, weten we wat er gebeurt als alle macht in een land in handen is van een coronaontkenner.

null Beeld Javier Muñoz
Beeld Javier Muñoz

Overal heb je mensen die gouden vullingen lelijk vinden. In Turkmenistan werden gouden vullingen verboden omdat de dictator ze lelijk vond. Overal heb je mensen die lockdowns onzin of waanzin vinden, denk aan de vorige president van de VS, denk aan Bolsonaro van Brazilië, denk aan de leider van Forum, denk aan Willem Engel. Omdat John Pombe Joseph Magufuli, de vijfde president van Tanzania, na zijn aantreden in 2015 oppositiepartijen, kranten, universiteiten en andere tegenkrachten in hoog tempo monddood maakte, werden in Tanzania geen coronamaatregelen getroffen en geen vaccins geïmporteerd.

Tirannen in spe worden vaak niet als zodanig herkend. Weinig intimi van Magufuli, gediplomeerd chemicus, voorzagen voor zijn aantreden dat hij zich zou ontpoppen tot alleenheerser; hij gold als aimabel. Populariteit verwierf hij door de daadkracht die hij etaleerde als minister van publieke werken. Zijn bijnaam ‘de Bulldozer’ had aanvankelijk een positieve connotatie. Naarmate de menigten die voor hem klapten groter werden en de loftuitingen aan zijn adres talrijker, ging hij minder prijs stellen op tegenspraak – tot hij besloot dat hij tegenspraak kon missen als een mug in de slaapkamer.

Veel van wat Magufuli over corona zei, is ook door Willem Engel gezegd, maar de leider van Tanzania combineerde dat met ideeën van orthodox-christelijke vaccinweigeraars. T. Baudet is nooit betrapt op affiniteit met zuidoostelijk Afrika, maar bepleitte in zijn campagne de facto Tanzania’s coronabeleid. Bolsonaro van Brazilië stond dat ook voor, maar kreeg lokaal te maken met tegenkrachten. In de VS moest de vorige president met lede ogen toezien hoe er ondanks zijn weerzin lockdowns werden afgekondigd.

Tanzania werd, moedig verzet van de oppositie ten spijt, exemplarisch voor wat er gebeurt als een coronaontkenner wél alle macht heeft – wat er gebeurt als de waarheid van Viruswaarheid de enig toegestane is. Het exacte aantal Tanzaniaanse coronadoden kennen we niet, want nadat Magufuli het land in april 2020 covidvrij had laten verklaren, werden er geen cijfers meer in omloop gebracht. Het officiële aantal bleef 509, maar vele ooggetuigen zagen sindsdien dat ziekenhuizen in Dar-es-Salaam de stroom patiënten met ademhalingsmoeilijkheden niet aankonden. Online circuleren omineuze clandestien gemaakte filmpjes.

Deze rubriek behandelt in principe geen mensen die niet meer onder ons zijn, maar omdat John Magufuli pas net dood is en veel aanhangers zeker weten dat hij nog leeft en geen corona heeft gehad, wordt voor de vijfde president van Tanzania eenmalig een uitzondering gemaakt.

Eind februari verdween hij uit de openbaarheid. Inmiddels weten we dat hij met spoed werd behandeld in privéklinieken in Kenia en India. Op 17 maart bracht Tanzania’s regeringspartij naar buiten dat Magufuli was overleden aan hartfalen. Alle andere bronnen, van de oppositie tot de lekkende medewerkers van de buitenlandse klinieken, meldden als doodsoorzaak covid-19.

Ondenkbaar is dat niet, want Magufuli (geen overgewicht) werd het afgelopen jaar nul keer gesignaleerd met mondkapje en wél vele malen gezien in grote menigten. En dan was er ook nog zijn laatste publieke optreden, op zondag 21 februari, op de begrafenis van de vice-president van het autonome eiland Zanzibar, die wel officieel aan corona was overleden. Magufuli oogde die dag verzwakt én maakte in zijn toespraak tot veler verrassing gewag van een covidprobleem in Tanzania. Hij ging zelfs zover inwoners te manen tot voorzichtigheid en het dragen van mondkapjes van lokale makelij.

Meer over