Dampkring op 51 lichtjaar

Een team van voornamelijk Leidse astronomen heeft metingen verricht aan de dampkring van Tau Bootis b, een exoplaneet op 51 lichtjaar afstand.

AMSTERDAM - Zoiets is weleens eerder gebeurd, bij planeten die voor hun moederster langs bewegen, zodat er wat sterlicht door de dampkring valt. Tau Bootis b vertoont echter niet zulke 'overgangen', waardoor de metingen veel moeilijker zijn. 'We zijn er drie nachten mee bezig geweest op de Europese Very Large Telescope', zegt onderzoeksleider Ignas Snellen.

Het is een beetje als luisteren naar een krekel op een kilometer afstand tijdens een popfestival. Slechts een honderdste procent van het bestudeerde sterlicht wordt door de planeet gereflecteerd, en bevat een soort spectrale vingerafdruk van de gassen in de bovenste lagen van de dampkring. Dat signaal moet dan ook nog eens onderscheiden worden van de veel sterkere invloeden van gassen in de aardatmosfeer.

Tau Bootis b werd in 1996 ontdekt als een van de eerste exoplaneten. Het is een 'hete Jupiter': een gasvormige reuzenplaneet die eens in de 3,3 dagen op zeer kleine afstand rond zijn moederster draait. Ster en planeet keren elkaar altijd dezelfde kant toe, en de temperatuur van de planeet ligt rond de 1.700 graden.

Het mooie van de nieuwe techniek is dat je uit de metingen de helling van de planeetbaan kunt afleiden: 44 graden. Daarmee ligt - ruim vijftien jaar na de ontdekking - ook de massa van Tau Bootis b eindelijk vast: de planeet is zes keer zo zwaar als Jupiter. De resultaten zijn deze week gepubliceerd in Nature. De afmetingen zijn helaas niet bekend - dat lukt alleen als de planeet regelmatig voor zijn ster langs beweegt. De nieuwe methode is voorlopig alleen toepasbaar bij vrij heldere sterren.

Het Leidse team richt zich nu op 51 Pegasi b - de allereerste exoplaneet die werd ontdekt. 'Met de toekomstige Extremely Large Telescope komt deze techniek beschikbaar voor honderden objecten', zegt Snellen.

undefined

Meer over